Hoa Kỳ và Israel chính thức rời khỏi Cơ quan Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) vào lúc nửa đêm thứ Ba (1/1). Đây là kết quả của một quá trình đã diễn ra hơn một năm trước trong bối cảnh lo ngại rằng tổ chức này thúc đẩy sự thiên vị chống lại Israel.

Việc rút lui của Mỹ và Israel chủ yếu mang tính thủ tục, nhưng vẫn có tác dụng như một đòn tấn công mới đối với UNESCO, một tổ chức do Hoa Kỳ đồng sáng lập sau Thế chiến II để thúc đẩy hòa bình.

Chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã đệ trình thông báo rút khỏi UNESCO vào tháng 10/2017, và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng đã làm theo.

Tổ chức có trụ sở tại Paris này đã bị các nhà phê bình lên án là một phương tiện cho sự thiên vị chống Israel: Bùng nổ với các chỉ trích chống lại sự chiếm đóng của Israel ở phía đông Jerusalem; gọi các địa điểm của người Do Thái cổ là di sản của Palestine; và trao quyền thành viên đầy đủ cho Palestine vào năm 2011.

Đặc phái viên của Israel, Daniel Danon, cho biết hôm thứ Ba rằng đất nước của ông “sẽ không phải là thành viên của một tổ chức có mục tiêu là cố tình chống lại chúng tôi, và điều đó đã trở thành một công cụ bị kẻ thù của Israel thao túng”.

Hoa Kỳ đã yêu cầu “cải cách cơ bản” trong cơ quan nổi tiếng với chương trình Di sản Thế giới để bảo vệ các địa điểm văn hóa và truyền thống. UNESCO cũng hoạt động để cải thiện giáo dục cho trẻ em gái, thúc đẩy sự hiểu biết về nỗi kinh hoàng của Holocaust và bảo vệ tự do truyền thông.

Việc rút lui của Mỹ và Israel sẽ không ảnh hưởng nhiều đến tài chính của UNESCO, vì nó đã phải đối phó với một vụ cắt giảm tài trợ kể từ năm 2011, khi cả Israel và Mỹ đều ngừng đóng phí sau khi Palestine được bầu làm quốc gia thành viên.

Kể từ đó, các quan chức ước tính rằng Hoa Kỳ – chiếm khoảng 22% tổng ngân sách đóng góp – đã tích lũy 600 triệu đô la trong các khoản phí chưa thanh toán, đó là một trong những lý do khiến Tổng thống Donald Trump quyết định rút khỏi UNESCO. Israel cũng tích lũy khoảng 10 triệu đô la.

Tổng giám đốc UNESCO Audrey Azoulay đã đảm nhiệm chức vụ của mình ngay sau khi Trump tuyên bố rút khỏi tổ chức này.

Bà Azoulay, người có dòng máu lai Do Thái và Ma-rốc, đã chủ trì ra mắt trang web giáo dục về thảm sát Holocaust và hướng dẫn giáo dục đầu tiên của Hoa Kỳ về chống chủ nghĩa bài Do Thái – những sáng kiến ​​có thể được coi là đáp ứng mối quan tâm của Hoa Kỳ và Israel.

Các quan chức nói rằng nhiều lý do mà Hoa Kỳ viện dẫn để rút lui không được áp dụng nữa, lưu ý rằng kể từ đó, tất cả 12 văn bản về Trung Đông được thông qua tại UNESCO đã được sự đồng thuận giữa các quốc gia thành viên Israel và Ả Rập.

Vào tháng Tư, Đại sứ của Israel tại UNESCO cho biết tâm trạng “giống như một đám cưới” sau khi các quốc gia thành viên ký kết một nghị quyết thỏa hiệp hiếm hoi về “Palestine chiếm đóng”, và các nhà ngoại giao của UNESCO đã ca ngợi một bước đột phá có thể xảy ra đối với căng thẳng giữa Israel và Ả Rập.

Tuy nhiên, tài liệu này vẫn khá chỉ trích Israel, và những nỗ lực không đủ để khuyến khích Hoa Kỳ và Israel xem xét lại quyết định rút lui của họ.

Trong những năm gần đây, Israel đã vô cùng tức giận bởi các nghị quyết lặp đi lặp lại mà phớt lờ và làm giảm mối liên hệ lịch sử của nó với Thánh địa Jerusalem và việc UNESCO gọi các địa điểm của người Do Thái cổ là di sản của người Palestine.

Nam Hoa