Vài tuần sau khi Tổng thống Donald Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran, chính quyền Mỹ đe dọa áp đặt “những biện pháp trừng phạt cứng rắn nhất trong lịch sử” và tuyên bố sẽ “nghiền nát” các chiến dịch ở nước ngoài của Iran.

Thứ Hai (21/5), Hoa Kỳ yêu cầu Iran thực hiện những thay đổi sâu rộng—từ bỏ chương trình hạt nhân để rút khỏi nội chiến Syria—hoặc đối mặt nhiều biện pháp trừng phạt kinh tế cứng rắn hơn khi chính quyền Trump thay đổi cách tiếp cận với chính quyền Tehran.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo yêu cầu các thay đổi sâu rộng có khả năng đảo ngược tầm ảnh hưởng quân sự và chính trị từ Trung Đông đến eo biển Địa Trung Hải mà Iran vừa thành công mở rộng.

Phát biểu trên càng làm gia tăng căng thẳng giữa hai quốc gia, vốn trước đó đã tăng đáng kể khi Tổng thống Trump vào đầu tháng này tuyên bố rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân Iran 2015.

Theo ông Pompeo, nếu thấy thay đổi hữu hình thực chất trong chính sách của Iran, Washington sẽ xem xét dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.

“Hệ quả của lệnh trừng phạt sẽ chỉ ngày càng nặng hơn nếu chính quyền Iran không thay đổi đường hướng không thể chấp nhận và kém hiệu quả mà họ tự chọn cho chính họ và người dân Iran”.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đưa ra những nhận xét của chính quyền Trump về chính sách Iran của tại Tổ chức Di sản ở Washington, Hoa Kỳ ngày 21/5/2018. (Ảnh:Reuters/Jonathan Ernst)

“Đây sẽ là những biện pháp trừng phạt cứng rắn nhất trong lịch sử tính đến thời điểm này”, ông thêm.

Ông Pompeo chỉ trích chính sách bành trướng của Iran tại Trung Đông bằng cách cung ứng cho các nhóm vũ trang Syria, Ly-băng và Yemen; cảnh báo Hoa Kỳ sẽ “đè bẹp” mọi chiến dịch và chân rết của Iran ở nước ngoài; đồng thời yêu cầu Tehran rút quân khỏi cuộc nội chiến Syria, nơi một tay họ giúp Tổng thống Bashar al-Assad giành được ưu thế.

Ông cũng cảnh báo nếu Iran tái khởi động toàn bộ chương trình hạt nhân, Washington sẽ sẵn sàng đáp trả và quy trách nhiệm đó xuống các doanh nghiệp làm ăn trong ngành cấm kia tại Iran.

“Yêu cầu của chúng tôi với Iran không hề vô lý: từ bỏ chương trình hạt nhân. Bất kể họ chọn tái khởi động hay làm giàu hạt nhân, chúng tôi đều đã sẵn sàng đáp trả”, ông Pompeo nói.

Washington sẽ phối hợp với Bộ Quốc phòng và các đồng minh của Hoa Kỳ để đáp trả Iran trong không gian mạng và hàng hải.

Lầu Năm Góc sẽ thực hiện mọi bước cần thiết để thách thức hành vi của Iran trong khu vực, cũng như đang đánh giá liệu có cần triển khai hành động mới hay chỉ cần tăng gấp đôi lực của các hành động hiện hữu.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo trao đổi với Chủ tịch Tổ chức Di sản Kay Coles James ở Washington, Hoa Kỳ ngày 21/5/2018. (Ảnh:Reuters/Jonathan Ernst)

Theo Ngoại trưởng Pompeo, nếu Iran chấp nhận thực hiện thay đổi sâu rộng và thực chất, Hoa Kỳ sẵn sàng giảm nhẹ các lệnh trừng phạt, tái thiết lập quan hệ ngoại giao và thương mại toàn diện, cũng như hỗ trợ Iran tái hòa nhập vào hệ thống kinh tế quốc tế.

Bất kỳ biện pháp trừng phạt mới nào của Mỹ cũng sẽ đẩy chi phí thương mại Iran tăng cao, dự kiến ​​sẽ ngăn đầu tư từ phương Tây chảy vào Iran, đồng nghĩa tạo cho những tổ chức như Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cơ hội để củng cố quyền lực.

Ông Pompeo liệt kê 12 yêu cầu của Hoa Kỳ với Iran, trong đó bao gồm ngừng làm giàu uranium, không bao giờ theo đuổi tái chế plutonium và đóng lò phản ứng nước nặng.

Trong diễn biến mới nhất, Tổng thống Iran bác bỏ tối hậu thư của Ngoại trưởng Pompeo. Một quan chức cấp cao Iran cho rằng những yêu cầu của Pompeo chứng tỏ Hoa Kỳ muốn Iran “thay triều hoán vị”.

Đồng minh trong khu vực của Washington, gồm các nước Ả Rập Vùng Vịnh và Israel, những nước đồng chỉ trích mạnh mẽ Thỏa thuận Iran, hôm Thứ Hai (21/5) đã lên tiếng khen ngợi vị thế của chính quyền Mỹ.

Các nước châu u tham gia thỏa thuận Iran gồm Pháp, Anh và Đức, đang nghiên cứu tìm cách giữ cho hiệp ước hiệu lực sau quyết định của Tổng Thống Trump.

Minh Đức