Các cử tri Đài Loan sẽ bỏ phiếu vào ngày 11/1/2020 trong cuộc bầu cử tổng thống được xem là có tính lịch sử của hòn đảo. Trung Quốc vẫn là đứng đầu trong các vấn đề đáng lưu ý, theo chuyên gia Đông Nam Á Joshua Kurlantzick thuộc Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR). 

Hai ứng cử viên nổi bật là tổng thống đương nhiệm Thái Anh Văn của Đảng Dân Tiến (DPP) và chính trị gia Hàn Quốc Du của Quốc dân đảng (KMT) thể hiện sự tương phản rõ rệt về các chính sách liên quan đến kinh tế, an ninh và xã hội.

Sự khác biệt lớn nhất giữa hai ứng viên là chính sách về Trung Quốc. Ông Hàn ủng hộ mối quan hệ mật thiết hơn với Trung Quốc. Về cơ bản, ông nhất trí với quan điểm của Bắc Kinh cho rằng Đài Loan và Trung Quốc cùng chung lãnh thổ.

Ngược lại, bà Thái Anh Văn ủng hộ Đài Loan độc lập, ngày càng trở nên cương quyết hơn đối với những mối nguy hiểm từ nhà nước Trung Quốc. 

Chính sách về Trung Quốc

Ông Hàn gần đây đã chuyển giọng về phe ủng hộ Bắc Kinh. Mặc dù ông tuyên bố sẽ không bao giờ đồng ý kế hoạch thống nhất “một quốc gia, hai chế độ”, song ông vẫn gọi Đài Loan và Trung Quốc là “một gia đình”. Ông cũng đã gặp các quan chức hàng đầu của Trung Quốc. Chiến dịch truyền thông của ông Hàn đã bị khuấy đảo bởi một cáo buộc: Có gián điệp người Trung Quốc đã chuyển gần 3 triệu USD tiền tài trợ từ Trung Quốc cho ông Hàn vào năm 2018. Tuy nhiên, ông Hàn phủ nhận điều này.

Bà Thái đã tận dụng lợi thế từ việc ông Hàn chuyển hướng thân thiện với Bắc Kinh. Bà chỉ trích mạnh mẽ giới lãnh đạo Trung Quốc và chính phủ Hồng Kông đã dùng bạo lực trấn áp các cuộc biểu tình. Bà cũng khẳng định Đài Loan sẽ tăng gấp đôi nỗ lực tự bảo vệ mình trước Trung Quốc.

Việc có một ứng cử viên thứ ba tham gia vào cuộc đua – chính trị gia kỳ cựu Tống Sở Du (James Soong) – có thể tăng thêm vị thế cho bà Thái. Ông Tống với quan điểm thiện cảm với Bắc Kinh, có thể thu hút được một phần phiếu bầu từ Quốc dân Đảng.

Chính sách kinh tế

Để giải quyết các vấn đề kinh tế, bà Thái đã tìm cách tăng cường liên kết với Đông Nam Á, Australia và New Zealand, giúp Đài Loan cạnh tranh hơn trong các ngành công nghiệp năng lượng sạch.

Ông Hàn cũng đưa ra một số ý tưởng để kích thích nền kinh tế. Nhưng với kinh nghiệm hành pháp hạn chế, ông Hàn dường như có kế hoạch thúc đẩy tăng trưởng bằng cách thắt chặt mối quan hệ kinh tế với Trung Quốc.

Chính sách ngoại giao

Trong trường hợp ông Hàn được bầu, ông có thể tăng cường hợp tác với Trung Quốc và Bắc Kinh sẽ khởi xướng một vòng đàm phán và trao đổi mới để kết nối chặt chẽ hơn với các nhà lãnh đạo chủ chốt của Đài Loan.

Ông Hàn cũng có thể làm suy yếu mối quan hệ của hòn đảo với Hoa Kỳ, mặc dù ông từng tuyên bố coi trọng mối quan hệ Mỹ – Đài.

Nếu bà Thái tái đắc cử, nhiều khả năng bà tiếp tục kết thân với các quốc gia Đông Nam Á và củng cố mối quan hệ chiến lược với Hoa Kỳ. Đây là đối tác thân thiết của bà Thái, vì so với các chính quyền trước, chính quyền của Tổng thống Trump ủng hộ nhiều hơn quan điểm tách biệt Đài Loan khỏi Trung Quốc.

Dưới thời ông Tập, Trung Quốc trở nên nguy hiểm hơn đối với Đài Loan. Một số quốc gia đã nghe lời Bắc Kinh mà cắt đứt quan hệ ngoại giao với Đài Loan.

Theo ông Joshua Kurlantzick, chiến thắng của bà Thái kết hợp với sự hợp tác toàn diện Đài Loan – Hoa Kỳ có thể khiến quan hệ Trung Quốc – Đài Loan trong những năm tiếp theo sẽ trở thành một điểm nóng của thế giới.