Mùa đông khắc nghiệt và cuộc chiến kéo dài sẽ là những thách thức lớn đối với cam kết ủng hộ “không giới hạn” của châu Âu dành cho Ukraina.

Sáu tháng kể từ khi cuộc chiến Nga – Ukraina nổ ra, sự ủng hộ của phương Tây dành cho Kyiv vẫn mạnh mẽ và khá thống nhất, khiến nhiều người ngạc nhiên. Tuy nhiên, nhiều quan chức châu Âu lo ngại tinh thần đoàn kết đó có nguy cơ sụp đổ khi lục địa bước sang mùa đông, giữa lúc giá lương thực tăng, nguồn khí đốt để sưởi ấm hạn chế và nguy cơ suy thoái kinh tế ngày càng rõ ràng.

Thủ đô Berlin của Đức đã tắt bớt đèn chiếu sáng các di tích, trong khi các cửa hàng Pháp được yêu cầu đóng cửa khi đang bật điều hòa nếu không muốn phải nộp tiền phạt.

Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky, người đã kiên trì kêu gọi phương Tây không ngừng viện trợ cho nước này, có thể sẽ khó tiếp tục thu hút sự chú ý của các lãnh đạo châu Âu khi cuộc chiến kéo dài.

Trên CNN, ông Keir Giles, thành viên tư vấn cấp cao tại tổ chức Chatham House cho rằng thách thức với Ukraina cũng giống như ngày đầu: giữ phương Tây đứng về phía họ khi các quốc gia này đối mặt cái giá đắt vì sự hỗ trợ dành cho Kyiv, không chỉ là áp lực về khí đốt từ Nga, mà còn là chi phí khổng lồ hỗ trợ kinh tế, nhân đạo cho Ukraina.

Nhà phân tích này nói: “Đó có thể là lý do Tổng thống Zelensky nói rằng ông muốn kết thúc cuộc chiến trước Giáng sinh, bởi vấn đề thực sự sẽ là làm thế nào để phương Tây thực hiện lời hứa của họ về lâu dài”.

Cuộc khủng hoảng nhiên liệu mùa đông đang là điều ám ảnh các quan chức và nhà ngoại giao châu Âu mỗi ngày, khi Nga chiếm khoảng 55% tổng lượng khí đốt nhập khẩu của lục địa trong năm 2021. Các nước EU cũng cần dầu Nga, với gần một nửa lượng lượng dầu xuất khẩu của Matxcova chuyển sang châu Âu. EU đã nhập khẩu 2,2 triệu thùng dầu thô mỗi ngày trong năm 2021.

Đề cập tới thỏa thuận của các quốc gia thành viên EU cắt giảm 15% nhu cầu sử dụng khí đốt, một nhà ngoại giao cấp cao của châu Âu cho biết: “Tình hình trong nội bộ EU sẽ rất khó khăn và chúng tôi phải cố gắng thực hiện cam kết ngăn Nga thu lợi nhuận từ khí đốt và các nguồn năng lượng khác”.

Tuy nhiên, thỏa thuận này khó đạt được mục tiêu mong muốn do chỉ dựa trên cơ sở tự nguyện. Các quan chức EU lo ngại rằng nếu bị thúc ép, một số nước thành viên sẽ không tham gia vào nỗ lực chung nhằm tiết kiệm khí đốt.

Giới chức châu Âu cũng lo sợ rằng chiến lược trang bị vũ khí cho Ukraina hiện nay đang trở thành giải pháp trước mắt cho một vấn đề dài hạn: đó là cuộc chiến sẽ kéo dài không có hồi kết.

Anh, Pháp, Đức và nhiều đồng minh châu Âu đã cung cấp cho Ukraina nhiều loại vũ khí hạng nặng, giúp Kyiv chặn đà tiến của lực lượng Nga ở miền đông và mở ra cơ hội phản công tại miền nam. Tuy nhiên, điều đó cũng khiến cục diện chiến trường trở thành một cuộc chiến tiêu hao kéo dài, không bên nào giành được lợi thế rõ rệt.

Ngoài những chi phí về kinh tế và quân sự ảnh hưởng tới sự hào phóng của phương Tây, cũng có những lo ngại rằng thế giới bắt đầu cảm thấy mệt mỏi.

Luke McGee, nhà phân tích của CNN, cho rằng các nước châu Âu sẽ không đơn giản rút lại ủng hộ với Ukraina, nhưng họ có thể sẽ thay đổi cách thức thực hiện.

Một số quốc gia Tây Âu, đặc biệt là Đức và Pháp, công khai nói rằng phương Tây cần duy trì đối thoại với Nga. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhiều lần cho biết ông tin Ukraina cần đàm phán với Nga vào một số thời điểm, trong khi Thủ tướng Đức Olaf Scholz bị chỉ trích vì không quyết tâm nhanh chóng đoạn tuyệt với khí đốt Nga.

Vài tháng tới được đánh giá sẽ là giai đoạn khó khăn nhất đối với các nước châu Âu kể từ khi cuộc chiến nổ ra. Khi mùa đông lạnh giá tới, người dân châu Âu sẽ cảm nhận rõ cuộc khủng hoảng vật giá và năng lượng, có thể khiến nhiều người phải lựa chọn giữa sưởi ấm và thực phẩm.

Theo nhà phân tích McGee thì “trong bối cảnh đó, thật khó để các lãnh đạo chính trị giải thích hợp lý về những khoản tiền ủng hộ một quốc gia khác, đặc biệt khi một số người dân nước họ có thể giờ cảm thấy họ đã đủ hào phóng”.