Nhu cầu đối với rau và hoa quả “hoàn hảo” có nghĩa là rất nhiều thực phẩm bị bỏ đi hoang phí, làm tổn hại đến môi trường, khí hậu trong khi nhiều người trên thế giới vẫn đang chết đói từng ngày.

Thực phẩm bị bỏ đi chiếm phần lớn nhất trong các bãi rác và lò đốt của Mỹ, theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường.

Tiết kiệm cho mai sau

Người Mỹ vứt bỏ gần như rất nhiều thực phẩm vì họ tôn thờ thực phẩm hoàn hảo, khiến nhiều người đói, và gây thiệt hại nặng nề đối với môi trường.

Một lượng lớn các sản phẩm tươi trồng ở Hoa Kỳ bị bỏ lại trên cánh đồng để thối, làm thức ăn cho gia súc hoặc chở đến đổ trực tiếp ở các bãi rác, vì các tiêu chuẩn thẩm mỹ cứng nhắc và không thực tế, theo số liệu chính thức và các cuộc phỏng vấn với hàng chục nông dân, những người đóng gói, các tài xế xe tải, các nhà nghiên cứu, các nhà vận động và các quan chức chính phủ.

Từ những cánh đồng và vườn cây ăn trái ở California đến các khu dân cư ở vùng bờ biển phía đông, nông dân và những người trong các chuỗi phân phối thực phẩm nói rằng rất nhiều thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao đang phải “hy sinh” vì các nhà bán lẻ đòi hỏi một sự hoàn hảo phi lý.

“Đó là tất cả sản phẩm đều không có khuyết điểm,” Jay Johnson, người chuyên chở trái cây tươi và rau quả từ Bắc Carolina và trung tâm Florida nói. “Ngày nay, việc kinh doanh của chúng tôi gặp phải một điều: một là hoàn hảo, hai là bị từ chối.”

Lãng phí thực phẩm thường được mô tả như một vấn đề từ “trang trại đến bàn ăn”. Nông sản bị loại bỏ trên các cánh đồng, kho bãi, nơi đóng gói, nơi phân phối, siêu thị, nhà hàng và tủ lạnh.

Theo một thống kê của chính phủ, khoảng 60 triệu tấn nông sản trị giá khoảng 160 tỉ đô la bị các nhà bán lẻ và người tiêu dùng lãng phí mỗi năm – chiếm 1/3 tổng số thực phẩm.

Thực phẩm ăn được bị vứt bỏ trong một khu chợ ở New York vì đòi hỏi ‘sản phẩm không khuyết điểm’.

mot nua so thuc pham bi bo di 2

Nhưng đó chỉ là một tính toán từ “phần ngọn”. Trong hơn 20 cuộc phỏng vấn, các nông dân, những người đóng gói, bán buôn, tài xế xe tải, các viện nghiên cứu thực phẩm và các nhà vận động đã mô tả sự lãng phí từ “phần gốc” như sau: Rau sẹo thường xuyên bị bỏ lại trên cánh đồng để tiết kiệm chi phí và sức lao động. Hoặc để thối rữa trong nhà kho vì những khuyết điểm rất nhỏ mà không nhất thiết ảnh hưởng đến sự tươi mới và chất lượng.

Các chuyên gia nói rằng cộng với việc lãng phí ở các của hàng bán lẻ, lượng thực phẩm bị bỏ đi chiếm gần một nửa tổng số nông sản được sản xuất ra.

Wayde Kirschenman, một người nông dân có gia đình trồng khoai tây và các loại rau khác gần Bakersfield, California kể từ năm 1930 cho biết: “Có đến 25% số cây trồng bị vứt bỏ hoặc làm thức ăn cho gia súc. Đôi khi có thể tồi tệ hơn.”

mot nua so thuc pham bi bo di 3

Súp lơ bị “cháy nắng” hay tối màu bị cày xới trên cánh đồng. Nho có hình dáng không phù hợp bị bán phá giá. Toàn bộ số cam có hình dáng không được đẹp bị đem đi chôn lấp. Trong tháng 6/2016, Kirschenman đã đem một phần đáng kể số dưa hấu của mình cho bò ăn.

Trên toàn cầu, khoảng 1/3 số thực phẩm bị lãng phí: 1,6 tỷ tấn sản xuất một năm, với giá trị khoảng 1.000 tỉ đô la. Nếu số thực phẩm bị lãng phí này xếp vào các thùng 20 mét khối thì sẽ lấp đầy 80 triệu thùng, và nếu các thùng này được xếp chồng lên nhau thì có thể đến và thậm chí còn có thể quanh một vòng quanh mặt trăng. Việc hành động để giải quyết vấn đề này không phải là không thể, và các nước, như Đan Mạch, đã làm được điều đó.

Chính quyền Obama và Liên Hợp Quốc cam kết sẽ giảm một nửa lượng thức ăn bị lãng phí vào năm 2030. Các nhà sản xuất thực phẩm, chuỗi bán lẻ và các nhóm chiến dịch như  Hội đồng Bảo vệ Tài nguyên Thiên nhiên cũng đã tuyên bố sẽ giảm tổn thất lương thực trên ReFED (1 trang web cung cấp các dữ liệu và giải pháp giúp giảm lãng phí thực phẩm http://www.refed.com/).

Các chuyên gia thực phẩm cho rằng nếu không giảm thiểu việc lãng phí thực phẩm thì các chính phủ sẽ không thể chống lại đói, hoặc biến đổi khí hậu một cách hiệu quả. Lãng phí thực phẩm gây ra 8% ô nhiễm khí hậu toàn cầu.

Shenggen Fan, tổng giám đốc Viện Nghiên cứu Chính sách Lương thực Quốc tế tại Washington cho biết: “Có rất nhiều người đang đói và suy dinh dưỡng, bao gồm cả ở Mỹ. Tôi đoán có lẽ là 5-10% dân số vẫn còn đói – họ vẫn không đủ ăn. Đó là lý do tại sao vấn đề lãng phí và đổ bỏ thực phẩm lại rất quan trọng. Mọi người vẫn đói.”

Đó là chưa kể lãng phí nước, đất đai và các nguồn lực khác, hoặc làm biến đổi khí hậu khi sản xuất lương thực mà cuối cùng lại đổ đi ở bãi rác.

Chỉ riêng ở Mỹ, thực phẩm bị loại bỏ chiếm phần lớn nhất trong các bãi rác và lò đốt, theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường. Bãi rác thực phẩm là nguồn tăng khí methane, một khí nhà kính còn mạnh hơn carbon dioxide. 

Một nông dân thu hoạch rau diếp trên một cánh đồng gần Calexico, California. Mỹ đã đặt mục tiêu giảm một nửa lãng phí thực phẩm.
Một nông dân thu hoạch rau diếp trên một cánh đồng gần Calexico, California. Mỹ đã đặt mục tiêu giảm một nửa lãng phí thực phẩm.

Trong mùa thu hoạch tháng 5 ở Florida, ông Johnson thu hoạch được 11 tấn bí spaghetti tươi và hoàn hảo ngoại trừ trên vỏ bí có một mảng màu nâu vì gió lớn trong một cơn bão mùa xuân.

“Tôi rao bán số bí này với giá 0,14 đô/1 kg trong một tuần nhưng không ai mua cả,” ông nói. Và ông còn có thêm 114 tấn bí có vết màu nâu tương tự trong kho của mình hai tuần sau đó.

“Có rất nhiều người đói và chết đói tại Hoa Kỳ, vậy thì làm sao mà tôi lại không thể đưa số bí với giá 0,14 đô la/1 kg này đến tay người tiêu dùng?” Johnson hỏi.

Những câu chuyện đáng thất vọng như vậy xảy ra thường xuyên dọc theo toàn bộ dây chuyền sản xuất thực phẩm ở Mỹ – và các nhà sản xuất và nhà phân phối duy trì các tiêu chuẩn luôn luôn thay đổi. Nếu vụ mùa bội thu thì các tiêu chuẩn hoàn hảo còn chính xác hơn nữa. Khi mất mùa thì các tiêu chuẩn này có vẻ còn “dễ thở” hơn.

Những quả ớt chuông xanh bị loại bỏ trên cánh đồng và để phân hủy dưới ánh nắng. Chúng bị xem là không phù hợp với thị trường do có hình dạng không cân xứng hoặc khuyết điểm.
Những quả ớt chuông xanh bị loại bỏ trên cánh đồng và để phân hủy dưới ánh nắng. Chúng bị xem là không phù hợp với thị trường do có hình dạng không cân xứng hoặc khuyết điểm.

Một số chuỗi siêu thị và các nhóm ngành công nghiệp ở Mỹ đã tiên phong chấp nhận các sản phẩm xấu xí và tích cực vận động để giảm lượng thực phẩm bỏ đi. Tuy nhiên, một số nhà sản xuất và nhà phân phối cho rằng một số đại gia bán lẻ vẫn từ chối sản phẩm vì đòi hỏi sự hoàn hảo, và đôi khi vì điều kiện thị trường.

Những người nông dân và tài xế xe tải được phỏng vấn cho biết họ đã nhìn thấy sản phẩm của họ bị từ chối quá dễ dàng và vô lý, nhưng họ lại không chống lại điều đó vì sợ bị các siêu thị lớn tẩy chay. Họ cũng yêu cầu giấu tên của họ.

Thực phẩm bị bỏ đi để làm phân bón tại Chợ nông sản Union Square ở New York.
Thực phẩm bị bỏ đi để làm phân bón tại Chợ nông sản Union Square ở New York.
Những quả bí bị thối rữa trên một cánh đồng ở Florida. Trên toàn cầu, khoảng 1/3 số thực phẩm bị lãng phí: tổng cộng 1,6 tỉ tấn một năm.
Những quả bí bị thối rữa trên một cánh đồng ở Florida. Trên toàn cầu, khoảng 1/3 số thực phẩm bị lãng phí: tổng cộng 1,6 tỉ tấn một năm.

Liên Hoa

Xem thêm: