Tóm tắt bài viết

  • Tàu USS Carl Vinson đánh dấu sự hiện diện quân sự lớn nhất của Mỹ tại Việt Nam kể từ năm 1975 khi nó đậu tại Đà Nẵng trong 5 ngày viếng thăm.
  • Việt Nam vẫn muốn duy trì 'công thức cân bằng' trong vấn đề Biển Đông.

Chuyến thăm của tàu sân bay Mỹ tới Việt Nam lần đầu tiên kể từ khi chiến tranh kết thúc là một biểu tượng mạnh mẽ của mối quan hệ chiến lược đang gia tăng giữa 2 từng ở 2 chiến tuyến, theo Reuters.

Nhưng sự xuất hiện vào hôm nay (5/3) của tàu USS Carl Vinson cũng minh họa cho mối quan hệ phức tạp của Hà Nội với Bắc Kinh đối với Biển Đông đang tranh chấp.

Theo các nhà ngoại giao và những người quen thuộc về vấn đề này, trong nhiều tháng nay, các phái viên Việt Nam đã làm việc để giảm bớt mối lo ngại của người láng giềng khổng lồ Trung Quốc về chuyến thăm và triển vọng hợp tác an ninh rộng rãi giữa Hà Nội và Washington, Reuters đưa tin.

Các nguồn tin cho hay các nhà ngoại giao và quân nhân Việt Nam đã nhiều lần nhấn mạnh chính sách đối ngoại độc lập của đất nước và mong muốn có quan hệ ngoại giao rộng lớn với hy vọng duy trì mối quan hệ ổn định với Trung Quốc trong khi kiên quyết về vấn đề Biển Đông.

USS Carl Vinson
USS Carl Vinson neo trong cảng Tiên Sa. (Ảnh: Tùng Đinh/VTC)

Tàu Vinson đánh dấu sự hiện diện quân sự lớn nhất của Mỹ tại Việt Nam kể từ năm 1975 khi nó đậu tại Đà Nẵng trong 5 ngày viếng thăm.

Thành phố cảng trên bờ biển miền Trung Việt Nam gần với mỏ dầu Cá Voi Xanh đang được hãng Exxon Mobil của Mỹ phát triển, cũng như các hòn đảo Hoàng Sa bị Trung Quốc chiếm đóng, dù Việt Nam tuyên bố chủ quyền.

Việc xây dựng và bồi đắp nhanh chóng của Trung Quốc ở 7 điểm do Bắc Kinh chiếm giữ tại quần đảo Trường Sa đang tranh chấp ở phía Nam là một sự báo động đối với Việt Nam và các chính phủ khác trong khu vực.

Với tham vọng độc chiếm cả Biển Đông, hải quân Trung Quốc và đội tuần tra thực hiện tuần tra thường xuyên một khu vực rộng lớn, tuyến đường thương mại hàng hải trị giá tới 3.000 tỷ USD/năm.

Trong khi một số nhà bình luận Trung Quốc đã sử dụng sự hiện diện của tàu Vinson để kêu gọi một sự gia tăng quân sự của Trung Quốc thậm chí còn lớn hơn trên tuyến hàng hải này, phản ứng chính thức từ Bắc Kinh tương đối yên ắng kể từ khi tin tức chuyến thăm được xác nhận vào tháng Giêng.

USS Carl Vinson
Người dân đứng trên cầu Thuận Phước để ngắm Tàu sân bay lớp Nimitz USS Carl Vinson. (Ảnh: Người Lao Động)

Các tàu sân bay của Mỹ thường xuyên tập trung Biển Đông như một phần của mô hình triển khai hải quân ngày càng tăng, và giờ đây đã được các tàu hải quân Trung Quốc theo dõi thường xuyên.

Theo ông Lê Hồng Hiệp, một chuyên gia về Việt Nam tại Viện ISEAS Yusof Ishak, ngay cả khi tiến tới với Mỹ, Việt Nam phải dè chừng Trung Quốc về các căng thẳng ở Biển Đông.

“Họ có thể muốn thúc đẩy, nhưng chỉ thực hiện một cách dần dần. Việt Nam sẽ chỉ nắm lấy Mỹ với tốc độ không gây phản ứng quá mức từ Trung Quốc”, ông Hiệp nói.

Công thức cân bằng

Zhang Baohui, một chuyên gia về an ninh Trung Quốc đại lục tại Đại học Hồng Kông Lingnan, cho biết ông tin rằng Bắc Kinh sẽ không bị hoảng sợ bởi chuyến thăm của tàu sân bay Mỹ, một phần do ngoại giao thành công ở Việt Nam.

Ông nói: “Bắc Kinh có một sự hiểu biết tốt hơn về công thức cân bằng của Việt Nam”.

Tàu Vinson đến giữa những tín hiệu lặp đi lặp lại từ chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng họ mong muốn phát triển mối quan hệ an ninh với Việt Nam như là một phần của một loạt mối quan hệ chính trị và quân sự để giám sát sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Theo lịch sử quan hệ giữa Việt Nam và Bắc Kinh, lãnh đạo Đảng Cộng sản Hà Nội đã tạo ra một loạt các mối quan hệ an ninh để cân bằng mối quan hệ của mình với Trung Quốc.

Cho đến nay, Moscow vẫn là nhà cung cấp chính cho nỗ lực hiện đại hóa quân đội của Việt Nam, và Ấn Độ và Israel ngày càng trở nên quan trọng.

Chính ông Trump đã chào bán tên lửa phòng thủ và các loại vũ khí tiên tiến khác trong chuyến thăm Việt Nam vào tháng 11/2017, nhưng cho đến nay vẫn chưa có thỏa thuận vũ khí quan trọng nào hoàn tất.

Chiến lược An ninh Quốc gia của Tổng thống Trump, công bố vào tháng 12/2017, liệt kê Việt Nam là “đối tác hợp tác hàng hải “.

Trump
Chiến lược An ninh Quốc gia của Tổng thống Trump, công bố vào tháng 12/2017, liệt kê Việt Nam là “đối tác hợp tác hàng hải”. (Ảnh: Benjamin Chasteen / Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh)

Derek Grossman, một nhà phân tích quốc phòng cao cấp của tổ chức RAND tại Mỹ, cho biết họ không chắc chắn về mức độ sẵn sàng của Việt Nam cho dù họ muốn ngăn Trung Quốc ở Biển Đông.

Ông nói: “Có vẻ như phía Mỹ vẫn không chắc chắn về những gì Việt Nam muốn, nhưng trọng tâm có thể sẽ là cách để nâng cao nhận thức về hàng hải ở Việt Nam và khả năng an ninh hàng hải”.

Một nghiên cứu gần đây về hiện đại hóa quân sự của Việt Nam do Grossman xuất bản bởi Văn phòng Nghiên cứu Châu Á tại Seattle cho thấy Hà Nội sẽ phải vật lộn để duy trì một cuộc xung đột quy mô lớn nếu chiến lược ngăn chặn của họ thất bại.

Mặc dù đã mua được tàu ngầm, máy bay phản lực và tên lửa từ Nga, Việt Nam đã phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc triển khai và hội nhập.

Nam Thiên