Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe chuẩn bị cho cuộc họp được ‘tất cả hoặc không có gì’ với Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe dự định đề xuất một khung điều khoản mới cho các cuộc đàm phán thương mại khi ông gặp Tổng thống Donald Trump vào tuần tới, với hy vọng thúc giục Tổng thống Hoa Kỳ quay trở lại với Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TTP), theo Nikkei.

Ông Trump gần đây tỏ ý quan tâm đến việc quay lại TPP để chống lại sự trỗi dậy của Trung Quốc, nhưng việc thuyết phục được ông thật sự trở lại vẫn là một thách thức lớn đối với ngay cả đồng minh thân cận nhất của Mỹ.

Các cuộc đàm phán thương mại sẽ được tách ra khỏi cuộc đối thoại kinh tế do Phó Thủ tướng Nhật Taro Aso và Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence dẫn đầu. Tokyo hình dung khung điều khoản mới đang được xử lý bởi Toshimitsu Motegi, người đàn ông TPP của ông Abe, và Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Robert Lighthizer. Ông Abe sẽ có buổi nói chuyện với ông Trump ở Florida vào thứ Ba (17/4) và thứ Tư (18/4).

Hoa Kỳ đã rút khỏi TPP gần như ngay lập tức sau khi ông Trump nhậm chức. 11 nước thành viên còn lại đã đàm phán lại thỏa thuận thương mại và đầu tư trong Khu vực Thái Bình Dương thành Hiệp định Toàn diện và Tiến bộ cho Quan hệ Đối tác xuyên Thái Bình Dương, đã được ký tại Chile tháng trước.

Với các cuộc đàm phán mới, Nhật Bản sẽ nhắm vào việc đưa Mỹ trở lại TPP, nhưng Washington có thể sử dụng cơ hội này để buộc Tokyo phải lựa chọn một trong 2 trường hợp là thương lượng lại TPP và ký một hiệp định song phương.

Các nhận xét gần đây của ông Trump cho thấy điều này có thể xảy ra. Sau khi nói với các nhà lập pháp và thống đốc hôm thứ Năm (12/4) rằng ông sẵn sàng quay lại TPP, ông tuyên bố trên Twitter rằng ông sẽ chỉ làm như vậy “nếu thỏa thuận được tốt hơn đáng kể so với thỏa thuận đã được đưa ra” cho người tiền nhiệm của ông – cựu Tổng thống Barack Obama.

Tổng thống Trump nói thêm rằng Hoa Kỳ đã có “thỏa thuận song phương với sáu trong số 11 quốc gia trong TPP, và đang làm việc để có được một thỏa thuận với Nhật Bản, quốc gia lớn nhất trong những quốc gia đó, nước này đã đưa chúng ta vào tình thế khó khăn về thương mại trong nhiều năm!”

Ông Trump nhấn mạnh rằng Nhật Bản sẽ đưa Mỹ lên sân thương mại. “Tôi sẽ nói chuyện với Thủ tướng Abe của Nhật Bản và những người khác – anh chàng tuyệt vời, bạn của tôi – họ sẽ có một nụ cười trên khuôn mặt của mình”, ông nói hồi tháng trước trong khi công bố kế hoạch áp thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. “Và nụ cười đó là, ‘Tôi không thể tin rằng chúng ta đã có thể tận dụng lợi thế của Hoa Kỳ trong một thời gian dài’. Vì vậy, những ngày đó đã qua rồi.”

Trên thực tế, thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ đối với hàng hoá Nhật Bản đã giảm gần 20% trong một thập kỷ xuống còn 69,7 tỷ đô la vào năm ngoái. Điều này chỉ chiếm 8,6% tổng thâm hụt thương mại của Mỹ, giảm khoảng 30% trong 20 năm trước đó. Thị phần thâm hụt thương mại với Trung Quốc lớn hơn nhiều.

Ông Trump thấy một hiệp định thương mại song phương là cơ hội tốt nhất để giảm bớt sự thâm hụt thương mại.

Một thỏa thuận như vậy sẽ gây áp lực lên Nhật Bản phải tăng nhập khẩu ô tô, nông sản và hàng hoá khác của Mỹ. Mỹ cũng chắc chắn sẽ kêu gọi bãi bỏ các rào cản phi thuế quan, chẳng hạn như các tiêu chuẩn về an toàn và môi trường, trong ngành công nghiệp ô tô, chiếm 60% thâm hụt thương mại.

Tình hình có thể sẽ xảy ra tương tự với thịt bò Mỹ. TPP mới sẽ dần dần cắt giảm thuế thịt bò đông lạnh và ướp lạnh từ các nước thành viên như Úc xuống đến 9%. Điều này sẽ làm nghiêng sân chơi đối với bò Mỹ, mà vẫn phải đối mặt với mức thuế 38,5%. Ông Trump muốn trấn an những người nông dân Mỹ đang lo lắng, vì vậy chắc chắn sẽ ép ông Abe hạ thấp mức thuế mà đã khiến cho những người chăn nuôi ở Mỹ gặp bất lợi.

Cuộc chiến tranh thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc có thể sẽ tạo thêm một nếp nhăn nữa cho cuộc họp của Abe-Trump. Nhật Bản đang quan tâm để cải thiện quan hệ với Trung Quốc trong năm nay, đó là kỷ niệm 40 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao.

Trong khi đó, Bắc Kinh đang tiến gần đến Tokyo trong một nỗ lực nhằm lèo lái mối quan hệ láng giềng với Washington. Một quan chức cấp cao của Bộ Thương mại Trung Quốc đã nói với một đại diện của Nhật vào tháng trước rằng Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc nên hợp tác để bảo vệ tự do thương mại. Nhật Bản và Trung Quốc đã mở lại các cuộc đàm phán kinh tế cấp cao lần đầu tiên trong tám năm.

Ông Abe đã nói rằng mặc dù ông hiểu được ông Trump nhiều hơn so với cuộc họp cuối cùng của họ vào tháng 2 năm 2017, nhưng lần này “áp lực lớn hơn”. Thủ tướng Abe đã gặp ông Trump năm lần và nói chuyện qua điện thoại 20 lần kể từ khi ông Trump nhậm chức vào tháng 1 năm 2017. 

Thủ tướng Abe đã bày tỏ quyết tâm gây ấn tượng với Tổng thống Trump về tầm quan trọng của thương mại tự do và giải quyết đúng đắn với Triều Tiên. Nhưng ông cũng nói rằng ông sẽ tham gia một cuộc họp được “tất cả hoặc không có gì”, điều này có thể đánh dấu một bước ngoặt mới cho mối quan hệ “Shinzo-Donald”.

An Bình