Theo BBC, cơ quan tình báo Mỹ ước tính hoạt động bắt cóc tống tiền đã đem lại doanh thu 25 triệu USD cho tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) vào năm 2014. Ngoài ra, bắt cóc còn được IS sử dụng như một công cụ răn đe và tuyên truyền sức mạnh.

Cỗ máy bắt cóc này hoạt động dựa vào các gián điệp, người chỉ điểm, những kẻ bắt cóc, cai ngục và những người môi giới thực hiện đàm phán thỏa thuận trao đổi tiền và con tin.

Theo Abu Huraira, một cựu điệp viên của IS đã từng dàn xếp các vụ bắt cóc phóng viên tại Syria, IS có hẳn một đơn vị chuyên thực hiện bắt cóc được gọi là “Bộ máy tình báo (Intelligence Apparatus)”. Đơn vị này nhắm đến các nhà báo nước ngoài ngay khi họ đi qua biên giới Syria để tới các thành phố gần đó.

Huraira nói rằng công việc của anh là giả vờ làm người tị nạn Syria rồi tìm cách tiếp cận các nhà báo. Sau một vài lần nói chuyện, anh sẽ gợi ý các nhà báo tới quay phim ở một địa điểm gần biên giới.

Chúng ta sẽ ghi hình một số đứa trẻ và tôi sẽ giới thiệu cho anh một vài người có thể giúp đỡ công việc của anh,” Abu Huraira sẽ nói với các nhà báo như vậy để dụ họ tới một nơi nào đó đã định trước.

Sau đó, anh ta nói với những kẻ bắt cóc chi tiết về kế hoạch của các nhà báo. “Tôi sẽ sắp xếp mọi thứ với họ. Tôi chỉ cần giao người (nhà báo), sẽ có người tới bắt anh ta và vậy là tôi xong việc. Hoặc có thể họ sẽ bắt cóc cả tôi sau đó lại thả tôi ra,” Huraira nói với phóng viên BBC.

Abu Huraira từng chiến đấu cho Quân giải phóng Syria FSA, một lực lượng chống chính phủ. Sau đó, anh lại gia nhập một chi nhánh của al-Qaeda trước khi làm người chỉ điểm cho IS. Anh đồng ý cho BBC phỏng vấn với tên giả Abu Huraira, vì đã quyết định rời bỏ IS sau khi tổ chức này ra lệnh cho anh dàn xếp bắt cóc một người bạn của mình. Thay vào đó, Huraira ngầm báo tin cho người bạn này trốn khỏi Syria. Huraira cho biết có rất nhiều người như anh ở Syria làm chỉ điểm cho nhóm khủng bố này, vì lý do tư tưởng hoặc vì tiền.

Trong những trường hợp các phóng viên được thả ra sau khi trả tiền phải có sự tham gia của người thương lượng. Người này không làm việc cho IS mà là người được gia đình nạn nhân tìm đến, nhờ các mối quan hệ để dò hỏi thông tin về nạn nhân trong tay IS và tìm cách chuộc họ ra. Moutez Shaklab, một chủ hiệu bánh ở Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), đã giúp thương lượng trả tự do cho nhà văn Bỉ Pierre Piccinin da Prata và nhà báo Ý Domenico Quirico bị IS bắt cóc. Shaklab nói ông đã chứng kiến  cảnh đại diện phía gia đình của 2 nạn nhân này phải trả 4 triệu USD cho IS.

Nhà văn Bỉ Pierre Piccinin da Prata. (Nguồn: YouTube)
Nhà văn Bỉ Pierre Piccinin da Prata. (Nguồn: YouTube)
Nhà báo Ý Domenico Quirico. (Nguồn: YouTube)
Nhà báo Ý Domenico Quirico. (Nguồn: YouTube)

Tuy nhiên, không phải việc thương lượng lúc nào cũng suôn sẻ. Moutez Shaklab kể rằng một lần ông gặp một thành viên của IS rất hung hăng, ông bị đe dọa và rời đi sau 30 phút.

Nhiều trường hợp IS thực hiện bắt cóc không phải vì tiền chuộc mà để trừng phạt các nhà báo.

Các vụ bắt cóc nhà báo nước ngoài đầu tiên tại Syria được ghi nhận vào năm 2012. Một trong những nhà báo bị bắt là Austin Tice đến từ bang Texas, Mỹ. Anh Tice bị bắt gần thủ đô Damascus của Syria vào tháng 8/2012. Theo thông tin từ trang web do gia đình anh lập ra sau khi anh mất tích, năm tuần sau khi Austin mất tích, một video dài 43 giây xuất hiện, có nội dung về một con tin tại Syria. Trong đó, Austin bị giữ bởi một nhóm vũ trang chưa xác định. Không có thông điệp nào từ video này, chỉ có tiêu đề “Austin Tice còn sống”. Hiện vẫn chưa biết nhà báo này ở đâu và tổ chức nào bắt cóc anh.

Các tin tức về vụ bắt cóc nhà báo Mỹ Austin Tice. (Nguồn: YouTube)
Các tin tức về vụ bắt cóc nhà báo Mỹ Austin Tice. (Nguồn: YouTube)

Video CNN đưa tin gia đình không ngừng tìm kiếm các manh mối về tình hình của anh Austin Tice:

Vào tháng 1/2014, những kẻ đeo mặt nạ đã xông vào văn phòng của nhà báo Milad Al Shihaby tại thành phố Aleppo, phía tây bắc Syria, nhằm trả thù vì anh đã viết các bài phơi bày tội ác của IS. Họ phá hết thiết bị điện tử và bắt Al Shihaby tới căn cứ ở một bệnh viện nhi. Anh bị giam giữ tại đó cùng 200 người Syria khác. Đến ngày thứ 16, quân FSA tới chiếm căn cứ đó của IS và anh Al Shihaby trốn thoát ra được.

Nhà báo Milad Al Shihaby. (Nguồn: YouTube)
Nhà báo Milad Al Shihaby trốn thoát sau 16 ngày bị IS giam cầm. (Nguồn: YouTube)
Nhà báo Mỹ Steven Sotloff. (Nguồn: YouTube)
Nhà báo Mỹ Steven Sotloff. (Nguồn: YouTube)

Năm 2013, một nhà báo Mỹ là Steven Sotloff quyết định tới Syria. Tháng 9/2014, IS phát đi video xử tử Sotloff bằng cách chặt đầu.

Theo tổ chức Phóng viên không biên giới, tổng cộng đã có 181 nhà báo và blogger đã bị sát hại tại Syria từ năm 2011. Ít nhất 29 người, gồm 9 người nước ngoài, vẫn còn đang mất tích hay bị IS hoặc các nhóm khủng bố vũ trang khác giữ làm con tin tại Syria.

Theo anh Omar Al-Maqdud, phóng viên BBC đã tới phỏng vấn những người có liên quan trong mạng lưới bắt cóc con tin của IS tại Syria, điều khiến anh bị sốc nhất không chỉ là các video ghi lại cảnh các nhà báo bị sát hại mà là việc những người dân thường Syria đã bị biến chất và hút vào thế giới đen tối của IS – từ những người bạn, họ quay lưng và trở thành kẻ chỉ điểm.

Minh Trí tổng hợp

Xem thêm: