Xoay quanh bê bối quỹ nhà nước 1MDB, Malaysia hiện đã phát lệnh truy nã người bị cáo buộc chủ mưu đang lẩn trốn tại Trung Quốc, do giữa 2 nước không có hiệp ước dẫn độ.

Ông Jho Low, chuyên gia tài chính Malaysia gốc Trung Quốc, 36 tuổi, đang là đối tượng truy nã của chính quyền Malaysia và nhiều nước khác. Ông ta được cho là đang ẩn náu tại Trung Quốc, nhưng mối quan hệ căng thẳng giữa chính quyền Thủ tướng Mahathir Mohamad và Bắc Kinh có thể cản trở những nỗ lực truy bắt doanh nhân này về quy án, theo CK Tan và Coco Liu của tờ Nikkei.

Ông Jho Low là nhân chứng và là đối tượng bị tình nghi đã chủ mưu các vụ tham nhũng liên quan tới quỹ nhà nước Malaysia 1MDB, nhiều khả năng chính quyền nước này sẽ gia tăng các nỗ lực để truy bắt ông Jho Low.

Jho Low, người bị ngờ là chủ mưu trong vụ Quỹ nhà nước Malaysia 1MDB được cho là đang ẩn trốn tại Trung Quốc. (Ảnh: Patrick McMullan / J Grassi/artnet)

Kẻ nghi ngờ chủ mưu bê bối quỹ 1MDB đang ẩn nấp tại Trung Quốc

“Tôi sẽ còng tay anh ta”, Thủ tướng Malaysia cho hay hồi tháng 8 khi được hỏi liệu ông sẽ làm gì nếu Jho Low trình diện trước mặt ông. Tuy nhiên, đây có lẽ sẽ là một chặng đường dài.

Thủ tướng Mahathir cho rằng kẻ bị tình nghi là chủ mưu có thể đang lẩn trốn tại Trung Quốc, và trốn thoát nhờ sự tiếp tay của chính phủ trước. Tuy nhiên cho dù phát hiện Jho Low tại Trung Quốc, Malaysia lại không có hiệp ước dẫn độ với Bắc Kinh.

Nói về điều này, ông Mahathir hồi tháng 9 cho biết ông đã dùng tới “nỗ lực cá nhân” nhằm bắt kẻ chạy trốn quay trở lại. Tình hình có thể còn xáo trộn sau khi Malaysia thả 11 người Duy Ngô Nhĩ đã bị chính quyền cựu thủ tướng Najib, và đưa họ tới Thổ Nhĩ Kỳ, bất chấp việc Trung Quốc yêu cầu bàn giao những người này cho họ.

Trung Quốc bị quốc tế chỉ trích gay gắt vì hành vi vi phạm nhân quyền đối với người dân tộc Duy Ngô Nhĩ, dù Bắc Kinh phủ nhận cáo buộc này. Nếu động thái của Malaysia làm gia tăng căng thẳng với Trung Quốc, cơ hội bắt Low có thể có thể bị thu hẹp.

Hồi tháng 8, Malaysia kết tội vắng mặt 2 cha con ông Hock Peng và Jho Low về tội rửa tiền, và yêu cầu Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế giúp đỡ tìm kiếm Jho Low.

Malaysia kết tội vắng mặt 2 cha con ông Hock Peng và Jho Low về tội rửa tiền (hàng trên). Cựu Thủ tướng Malaysia Najib và vợ Rosmah Mansor (Ảnh: Asiasentinel/ Facebook/Jho Low; sarawakreport, REUTERS/Lai Seng Sin/Files)

Ông Low là một nhân chứng quan trọng giúp bào chữa cho ông Najib, người đang đối mặt với hơn 30 cáo buộc liên quan tới 4,5 tỷ USD mất tích từ quỹ 1MDB. Vợ của ông Najib, bà Rosmah Mansor cũng bị thẩm vấn về vụ bê bối và sau đó bị truy tố với 17 tội danh rửa tiền và trốn thuế.

Vai trò của Jho Low trong quỹ 1MDB

Ông Jho Low tốt nghiệp chuyên ngành kinh tế, Đại học Pennsylvania, Hoa Kỳ, cố vấn tại Cơ quan đầu tư Terengganu – cơ quan này đổi tên thành 1MDB khi [cựu Thủ tướng] Najib nắm quyền năm 2009. Jho Low, lúc đó 28 tuổi đã “lọt vào mắt” ông Najib nhờ các mối quan hệ với chính phủ Ả Rập. Dưới sự giám sát của thủ tướng, quỹ 1MDB đầu tư vào các lĩnh vực năng lượng tại nước ngoài.

“Trong bối cảnh này, Jho Low đại diện với các đối tác Trung Đông và các qiao dịch và quan hệ đối tác của họ với 1MDB”, ông Najib đã trả lời một cuộc phỏng vấn với một hãng tin hồi tháng 6. Tuy nhiên, các nhà điều tra bao gồm Bộ Tư pháp Hoa Kỳ cáo buộc mối quan hệ đối tác là một sự lừa đảo nhằm chuyển tiền từ 1MDB.

Tài tử Leonardo DiCaprio, đồng sản xuất kiêm diễn viên trong phim bom tấn “The Wolf of Wall Street” (Sói già phố Wall) cùng Jho Low. (Ảnh: Getty Images/ Hollywoodreporter)

Ông Jho Low đã rửa tiền với hơn 400 triệu USD của các quỹ bị chiếm đoạt từ 1MDB tại Mỹ nhằm sử dụng cho cá nhân, theo vụ kiện dân sự của DOJ (Bộ Tư pháp Hoa Kỳ) năm 2016. Quỹ được cho là sử dụng một số tiền tài trợ cho bộ phim bom tấn Hollywood “Wolf of Wall Street” và mua bức “Saint-George Majeur” của danh hoạ Claude Monet. Vào tháng 8, Indonesia đồng ý bàn giao cho Malaysia một du thuyền sang trọng thuộc về Low.

Ông Jho đã dùng tiền từ quỹ 1MDB mua bức “Saint-George Majeur” của danh hoạ Claude Monet. (Ảnh: Courtesy of US Department of Justice)

Low chưa bao giờ giữ một vị trí chính thức trong quỹ 1MBD và trong một tuyên bố, phát ngôn viên của ông Low cho hay  không có bình luận nào khác ngoài lời bào chữa vô tội. Tuy nhiên, dường như ông Low vẫn điều hành doanh nghiệp riêng tại Hồng Kông thông qua công ty đầu tư Jynwel Capital, bởi một tài liệu từ Cơ quan đăng ký doanh nghiệp thành phố cho thấy ngày 9/7, ông Low đã chỉ định công ty luật KV Pro Services cung cấp dịch vụ cho công ty riêng.

Triệu Hằng