Trung Quốc hiện là thế lực mạnh nhất mà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un có thể nhờ cậy trong cuộc đàm phán với Mỹ, khi Bình Nhưỡng xem Bắc Kinh như một tấm lá chắn chống lại sức ép quân sự từ phía Washington. Đổi lại, Trung Quốc cũng coi Triều Tiên như quân át chủ bài trong cuộc chơi ‘tay đôi‘ với Mỹ, theo Nikkei.

Sau nhiều năm thể hiện thái độ chống đối với lãnh đạo Trung Quốc – Chủ tịch Tập Cận Bình, bao gồm việc liên tiếp thử nghiệm tên lửa đạn đạo và vũ khí hạt nhân ở các mốc thời gian trùng với các sự kiện chính trị quan trọng của Trung Quốc, ông Kim Jong Un, lãnh đạo Triều Tiên với vai trò Chủ tịch Đảng Lao động Triều Tiên, đã bí mật ‘đột nhập’ vào và ra khỏi Trung Quốc mà không dám thông báo trước với cộng đồng quốc tế, tạo nên một chuỗi hành động ngoại giao ngoạn mục liên quan tới bán đảo liên Triều.

Những hành động ngoạn mục với nước láng giềng và các bên liên quan

Bức tranh toàn cảnh cho thấy, lãnh đạo Kim đã nghĩ đến các rủi ro quân sự trong cuộc gặp gỡ sắp diễn ra với Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump vào tháng 05-2018, cũng là hội nghị thượng đỉnh thứ nhất giữa Hoa Kỳ và Triều Tiên, đánh dấu lần đầu tiên lãnh đạo 2 quốc gia mặt đối mặt. Nếu hội nghị thượng đỉnh này sụp đổ bởi một sự bất đồng về vấn đề phi hạt nhân hóa, chính phủ Washington ngay lập tức có thể chuẩn bị một cuộc chiến tranh tổng lực với chính quyền Bình Nhưỡng.

Cố vấn An ninh Quốc gia của Hoa Kỳ – ông John R. Bolton – người ủng hộ ‘các biện pháp cứng rắn’ đối với Triều Tiên. (Ảnh: Reuters)

Câu nói được nhắc đi nhắc lại khi lãnh đạo Kim Jong Un tuyên bố với các phương tiện truyền thông của Nhà nước Trung Quốc: “Chúng tôi luôn luôn ủng hộ việc phi hạt nhân hóa bán đảo liên Triều, để phù hợp với ý chí của 2 cố lãnh đạo Triều Tiên – Kim Il Sung và Kim Jong Il”.

Theo báo giới Trung Quốc, ông Kim Jong Un nhấn mạnh điều này trong khi nói chuyện với Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh. Kim Il Sung là ông nội, và ông Kim Jong Il là cha, của Kim Jong Un. Trước đó, trong cuộc gặp gỡ với các đặc phái viên của Hàn Quốc, Kim Jong Un cũng khẳng định ý chí ‘phi hạt nhân hóa’ phù hợp với ước nguyện của các lãnh đạo Triều Tiên trước đây.

Trái lại, khi đưa tin về chuyến thăm Bắc Kinh của lãnh đạo Kim Jong Un, truyền thông Triều Tiên đã không đưa tin về tuyên bố mong muốn ‘phi hạt nhân hóa’ của ông Kim.

Trò chơi lấp lửng một cách nguy hiểm này của Kim Jong Un về vấn đề ‘phi hạt nhân hóa’ là để khuấy đảo các chính sách của Tổng thống Donald Trump. Trò chơi này có thể dẫn đến kết quả ngược, nếu ông Trump nhận thấy lãnh đạo Kim đang cố tình tìm cách ‘câu giờ’ để duy trì hệ thống tên lửa hạt nhân của Triều Tiên. Đó là lý do tại sao Kim quay sang ‘cầu viện’ Trung Quốc.

Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) cho thấy cảnh quay lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un cẩn thận ghi chép vào sổ tay, trong lúc Chủ tịch Tập Cận Bình phát biểu. (Ảnh: Nikkei)

Xảo thuật đưa Trung Quốc trở lại ván cờ đàm phán với Mỹ

Giống như Bình Nhưỡng, Bắc Kinh muốn ngăn chặn một cuộc chiến tranh tại khu vực Đông Bắc Á, bởi vì cuộc chiến này có thể gây ra sự tàn phá nặng nề với nền kinh tế Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới, chỉ xếp sau Hoa Kỳ, trên phương diện tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Sau khi nhiều năm khiến Chủ tịch Tập Cận Bình đứng ngoài lề đối với các trò chơi ngoại giao với Hoa Kỳ, ông Kim Jong Un giờ đây lại muốn đưa Chủ tịch Trung Quốc quay về bàn đàm phán. Có ông Tập bên cạnh mình, ông Kim có thể khiến Tổng thống Trump phải dè dặt hơn khi nghĩ đến các lựa chọn quân sự chống lại Bình Nhưỡng.

Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đã sử dụng Thế vận hội Mùa Đông 2018 vừa qua nhằm xoa dịu căng thẳng giữa Triều Tiên và Hoa Kỳ. Tại sự kiện này, con gái Tổng thống Hoa Kỳ – cô Ivanka Trump – đã tới Seoul để tham gia lễ bế mạc hôm 23/2. (Ảnh: Reuters)

Trung Quốc liệu có thể đứng ngoài cuộc?

Mặc dù nhà lãnh đạo Trung Quốc, 64 tuổi, đã tự thiết lập chính sách để có thể nắm quyền suốt đời trên cương vị Chủ tịch nước Trung Quốc, lãnh đạo Kim Jong Un biết ông Tập vẫn có một điểm yếu, đó chính là: Ngoại giao, theo Nikkei. Có một mối e ngại trong Đảng Cộng sản Trung Quốc rằng, chính sách Triều Tiên của ông Tập đã không gặt hái được điều gì tích cực.

Cái gật đầu đồng ý đàm phán trực tiếp của Tổng thống Trump đã chuyển hướng áp lực ngoại giao lên Triều Tiên, khi Trung Quốc không được đưa vào bàn tròn thương lượng để cùng là người ra quyết định, mà thay vào đó, họ đã bị loại ra khỏi vòng đàm phán phi hạt nhân của chính quyền Bình Nhưỡng. Thêm vào đó, vị thế của Seoul đã trở nên hoàn toàn khác biệt với Bắc Kinh, khi ông Kim Jong Un quyết định gặp mặt Tổng thống Trump thông qua sự dàn xếp của Hàn Quốc, chứ không phải là của Trung Quốc.

Như vậy, Trung Quốc đã rời khỏi bàn cờ thương lượng, và Kim Jong Un biết nếu ông ta gợi ý, Bắc Kinh sẽ chấp thuận. Khi ông Kim muốn thực hiện cuộc thăm viếng đột xuất, chính phủ Bắc Kinh đã gật đầu.

Kim Jong Un
Chủ tịch Tập Cận Bình và lãnh đạo Triều Tiên tại Bắc Kinh, trong chuyến viếng thăm Trung Quốc bằng tàu hỏa bọc thép của ông Kim Jong Un. (Ảnh: KCNA / Reuters)

Sổ ghi chép và ly rượu mừng

Sau khi công bố chuyến viếng thăm của Kim, Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) đã chiếu cảnh quay ông Tập đang thuyết trình cho người khách trẻ tuổi đến từ Bình Nhưỡng, cảnh quay cho thấy Kim Jong Un ghi chép rất cẩn thận vào sổ tay của mình, trong lúc ông Tập đang nói.

Một diễn biến đặc biệt gần đây cho thấy ông Kim đồng ý để Bắc Kinh giữ thể diện với Washington: Trung Quốc đã thông báo cho Hoa Kỳ về sự có mặt của Kim tại Bắc Kinh, trước khi các kênh truyền thông nhà nước đưa tin vào sáng sớm ngày 28/3. Ông Tập đã nói với ông Trump rằng, Kim rất mong đợi được gặp Tổng thống Hoa Kỳ.

Điều này đã làm cho Chủ tịch Tập Cận Bình trở thành trung gian hòa giải chính giữa Hoa Kỳ và Triều Tiên, giống như vị thế của Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in.

Bắc Kinh cũng đã thông báo vắn tắt với Seoul trước khi đưa ra công bố chính thức. Tin tức này gây bàng hoàng đối với Seoul, bởi trước đó, Seoul ‘linh cảm’ rằng em gái của Kim là Kim Yo Jong đã bí mật đến Trung Quốc.

Nhưng rõ ràng, Kim Jong Un đã nắm thế thượng phong.

Truyền thông Triều Tiên không chiếu cảnh Kim Jong Un ghi chép, mà thay vào đó, họ chiếu cảnh ông Tập Cận Bình nâng ly rượu mừng với Kim, theo Nikkei.

Ngoại giao Triều Tiên
Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp gỡ tại Bắc Kinh. (Ảnh: KCNA / Reuters)

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và phu nhân Bành Lệ Viện, đã chào đón nồng nhiệt lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un và vợ Ri Sol Ju, với một buổi tiệc chào đón xa hoa bất thường cho một chuyến ghé thăm không chính thức.

Đài Truyền hình Trung ương Triều Tiên đã phát sóng một bản tin thời sự 40 phút về cuộc viếng thăm Trung Quốc của lãnh đạo Kim Jong Un, cho thấy quan chức Trung Quốc háo hức bắt tay với nhà lãnh đạo đến từ Bình Nhưỡng. Một bản tin khác cho thấy một số lượng lớn xe máy hộ tống lãnh đạo Triều Tiên khi ông đến thủ đô Trung Quốc bằng tàu hỏa.

‘Lá bài Triều Tiên’

Một nguồn tin từ Trung Quốc cho hay, cuộc đàm phán Tập – Kim đã tăng cường vị thế của cả 2 nhà lãnh đạo. Trong khi Bắc Kinh trao cho ông Kim một sức mạnh tầm cỡ ‘theo kiểu Trung Quốc’, Bình Nhưỡng trao lại cho ông Tập ‘quân bài Triều Tiên’, lá bài mà Trung Quốc có thể sử dụng, nếu như tình hình ngoại giao trên bán đảo liên Triều đi quá xa theo hướng mà Trung Quốc không thích, theo Nikkei.

Đó là lý do tại sao Bắc Kinh có thể gạt sang một bên các hành vi hăm dọa của Kim Jong Un đối với Trung Quốc.

Tập Cận Bình
Cơ quan Thông tấn Triều Tiên (KCNA) phát sóng cảnh quay Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nâng ly chúc mừng tới lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un. (Ảnh: KCNA / Reuters)

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Triều Tiên sẽ diễn ra vào tháng 05-2018

Tổng thống Donald Trump thể hiện sự hoan nghênh đối với cuộc gặp gỡ Tập – Kim, nhưng có thể ông Trump đã nổi giận ngầm. Điều gì có thể xảy ra tiếp theo, khi hội nghị thượng đỉnh Hoa Kỳ – Triều Tiên đã được dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 05-2018, thì chưa ai có thể đoán được.

Triệu Hằng