Tóm tắt bài viết

  • Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer, người đã đề xuất một chính sách cứng rắn với Trung Quốc trong một cuộc họp tháng 8/2017 tại Nhà Trắng, chính là kiến trúc sư của Tổng thống Trump trong cuộc chiến thương mại với Trung Quốc.
  • Ông Lighthizer lập luận rằng nhiều năm đàm phán với Bắc Kinh mang lại rất ít kết quả, và bây giờ là thời điểm Mỹ phải có một cách tiếp cận ‘đối đầu’.
  • Ông Lighthizer đề xuất một phương án thuế quan đối với thép và nhôm, trong đó tất cả các nước, ngoại trừ Trung Quốc, sẽ được tạm thời miễn trừ áp thuế nhưng quản lý bằng hạn ngạch. Điều đó sẽ làm cho Mỹ có vẻ hợp lý hơn trong các cuộc đàm phán thép, và giúp hình thành một liên minh chống lại Trung Quốc.
  • Trong những tháng tới, khả năng Mỹ duy trì áp lực lên Trung Quốc sẽ phụ thuộc vào các yếu tố, bao gồm phản ứng của thị trường, của các ngành công nghiệp và nông dân Mỹ, cũng như sự trả đũa của Trung Quốc chống lại các công ty Mỹ.

Kiến trúc sư của ông Trump trong cuộc chiến thương mại với Trung Quốc là Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer, người đã giúp hình thành một chính sách thương mại cứng rắn với Trung Quốc vào tháng 8/2018. 

Theo Thời báo Phố Wall (WSJ), sau hàng chục cuộc đàm phán thầm lặng  không có tiến triển, ông Lighthizer nói với các cố vấn cấp cao của Nhà Trắng và các quan chức nội các tập trung tại Phòng Roosevelt rằng: “Trung Quốc khai thác, khai thác, đang khai thác chúng ta ngay từ đầu”, ý nói Trung Quốc thường xuyên hứa hẹn thay đổi chính sách, nhưng không thực hiện. 

Chấm dứt cuộc nói chuyện của mình, ông Lighthizer trình bày các đồ thị cho thấy thâm hụt thương mại với Bắc Kinh đã mở rộng như thế nào. 

Tham dự cuộc họp hôm đó thông qua video-phone cũng có Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc Terry Branstad, người đã yêu cầu được có thêm cơ hội để tiến hành một vòng đàm phán nữa, dựa trên một mối quan hệ mà ông Branstad đã phát triển với Trung Quốc. Tuy nhiên, ông Lighthizer thấy rất ít tác dụng. Đã đến lúc phải hành động, bắt đầu bằng một cuộc điều tra chính thức về những hành vi thương mại không công bằng, ông Lighthizer lập luận.

Sự mất cân bằng thương mại ngày càng gia tăng 

Theo ông Lighthizer, thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc ngày càng trở nên trầm trọng hơn qua nhiều thập kỷ tương tác.

Thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc 

Theo WSJ, vài ngày sau cuộc họp, Tổng thống Trump thông báo một cuộc điều tra về những cáo buộc Trung Quốc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của Mỹ. Ông Lighthizer được giao nhiệm vụ lãnh đạo cuộc điều tra này. Nó đã đánh dấu một bước khởi đầu của một nỗ lực có tính rủi ro cao và kịch tính nhất trong nhiều thập kỷ, nhằm buộc nền kinh tế lớn thứ hai thế giới phải thay đổi hành vi của họ. Nguy cơ chiến tranh thương mại đã lên đến cực điểm vào tuần đầu tháng 4/2018, khi ông Trump đưa ra lời đe dọa, áp đặt thuế quan lên 50 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu của Trung Quốc, một động thái cũng có ‘dấu ấn’ của ông Lighthizer  trong đó.

Trung Quốc ngay lập tức trả đũa, đe dọa áp thuế đối với một lượng nhập khẩu tương đương từ Mỹ. Ông Trump hôm 5/4 gọi đó là “hành động trả đũa không công bằng”, và cho biết có thể áp thêm thuế lên 100 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu nữa  của Trung Quốc, tăng gấp 3 lần so với kế hoạch ban đầu.

Hôm 6/4, một phát ngôn viên của Bộ Thương mại Trung Quốc cho hay Bắc Kinh “hoàn toàn sẵn sàng đáp trả mạnh mẽ và không do dự”.

Theo WSJ, vai trò của ông Lighthizer đã trở nên rõ ràng đối với Trung Quốc khi nhóm kinh tế của ông Trump bay đến Bắc Kinh vào tháng 11/2017, để tiến hành một vòng đàm phán, trong đó ông Trump đảm bảo rằng đại diện thương mại Mỹ sẽ gặp gỡ các nhà lãnh đạo hàng đầu của Trung Quốc,  trong khi một số người khác đợi bên ngoài.

Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer tại Rose Garden vào tháng 10/2017
Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer tại Rose Garden vào tháng 10/2017 (Ảnh: Bloomberg News).

Trong một cuộc họp với Chủ tịch Tập Cận Bình, ông Lighthizer đã trình bày về cách mà phía Mỹ cho rằng các cuộc đàm phán trước đây không mang lại kết quả như thế nào, và về việc tổng thống Mỹ quan ngại về thâm hụt thương mại của Mỹ vẫn tiếp tục mở rộng. Trong khi  các quan chức Mỹ nhận xét ý kiến trình bày của ông Lighthizer giống như một sự tranh luận của luật sư,  thì các quan chức Trung Quốc mô tả phản ứng của họ là quá bất ngờ. 

Tờ WSJ tiết lộ hiện ông Lighthizer đang trao đổi thư từ với đặc phái viên kinh tế cao cấp của Trung Quốc, về các biện pháp mà Bắc Kinh có thể làm, để tránh một cuộc chiến tranh thương mại. Các cuộc đàm phán có thể sẽ kéo dài trong nhiều tháng. Mọi  sự không rõ ràng có thể làm rung chuyển thị trường tài chính, và làm tăng giá đối với những hàng hoá dự kiến áp thuế.

Là cựu quan chức thương mại, nay làm việc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (CSIS),  ông William Reinsch nhận xét: “Tổng thống Trump và ông Lighthizer có cùng một khuynh hướng,  với một chiến lược thương lượng và đe dọa. Những đe dọa đó sẽ giảm nhẹ, để sau đó, có thể  thực hiện một thỏa thuận”.

Nói về Đại diện Thương mại Mỹ Lighthizer, em trai của ông, một cựu chính trị gia của đảng Dân chủ nhận xét: “Cách tiếp cận của anh ấy là thẳng thắn; anh ấy không dành nhiều thời gian cho việc nói bóng gió”.

Theo WSJ, nhiều doanh nghiệp Mỹ cho hay họ đã phát chán với cái mà họ cho là trợ cấp không công bằng của Trung Quốc cho các công ty trong nước, với các thủ đoạn mạnh tay, buộc họ phải chuyển giao công nghệ cho các đối tác Trung Quốc. Tuy nhiên, các công ty Mỹ lo ngại những lời đe dọa thuế quan của Mỹ có thể gây kết quả ngược lại, khiến họ dễ bị Trung Quốc trả đũa. 

Là người đứng đầu nhóm Thương mại Bàn tròn và Kinh doanh, cựu Chánh văn phòng Nhà Trắng cho cựu Tổng thống George W. Bush, ông Josh Bolten cho biết: “Chúng tôi muốn thúc giục chính quyền liên kết với các đồng minh và các nước bạn bè”, gây áp lực lên Trung Quốc. Nếu chỉ có mình Mỹ đối chọi với Trung Quốc, các cuộc đàm phán sẽ có tính đối đầu. Người chiến thắng có lẽ lại là những đối thủ cạnh tranh Nhật Bản và châu Âu của chúng ta”, những người có thể  tăng được doanh số bán hàng cho Trung Quốc.

Trước đó, trong nội các chính quyền Mỹ, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Wilbur Ross, một đồng minh lâu năm của ông Trump đã làm ăn ở Trung Quốc, được mong đợi sẽ chỉ đạo bộ phận chính sách kinh tế đối với Trung Quốc. Tuy nhiên, cá nhân ông Ross đã giới thiệu ông Lighthizer, cựu luật sư thương mại, như luật sư của mình, người đã nhận vai trò này một cách nhẹ nhàng. 

Các quan chức cao cấp của Nhà Trắng nói rằng ‘số mệnh’ của ông Ross đã lu mờ khi Tổng thống Trump gạt bỏ rất nhiều các thỏa thuận mà ông Ross đã đàm phán với Bắc Kinh trước đây, khi ông Trump coi đó chỉ là sự chỉnh sửa chút ít của những đề xuất trong quá khứ. 

“Hãy dừng ngay lại”, ông Trump nói với ông Ross hồi tháng 7/2017 khi tước bỏ vai trò Trung Quốc của ông Ross, và chấm dứt các cuộc thảo luận với Trung Quốc, theo các quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ. 

Tuy nhiên, theo một quan chức thương mại, ông Ross vẫn tiếp tục làm việc về các vấn đề  Trung Quốc, bao gồm cả việc tư vấn cho ông Lighthizer về việc các sản phẩm nhập khẩu nào của Trung Quốc cần áp thuế. 

Trái ngược lại,  ông Lighthizer đã cố gắng khắc phục sự chia rẽ sâu sắc trong thương mại, giữa các nhóm có quan điểm thương mại trái ngược trong chính quyền Tổng thống Trump.

Theo WSJ, trong những người được cho là theo chủ nghĩa dân tộc như Chủ tịch hội đồng thương mại quốc gia Peter Navarro, những người mong muốn đấu tranh với Trung Quốc, ông Lighthizer chính là ‘nhân vật diều hâu’, có quan điểm cứng rắn nhất đối với Trung Quốc. 

Nhìn chung, ông Navarro là một người đàn ông lý tưởng, người đã nhận thấy vai trò của mình trong việc đảm bảo Nhà Trắng thực hiện cam kết của tổng thống, ngăn chặn Trung Quốc khỏi “can thiệp chúng ta ở khắp mọi nơi”. 

Là người điều hành văn phòng đại diện thương mại Mỹ, ông Lighthizer vạch ra chiến lược và thực hiện nó. Cả hai ông Lighthizer và Navarro đã hợp tác để phát triển chính sách về Trung Quốc, mặc dù đôi lúc họ cũng không đồng ý với nhau về chiến thuật.

Ngay cả đối với những người được cho là ủng hộ toàn cầu hoá, như ông Gary Cohn, cựu Giám đốc Hội đồng Kinh tế  Quốc gia, người lo lắng về tác động của các cuộc chiến thương mại lên thị trường, cũng thừa nhận ông Lighthizer,  cựu chủ tịch hội đồng thương mại của Nghị viện, là luật sư có kinh nghiệm, hiểu rất rõ cách mà Washington làm việc như thế nào.

Còn đối với ông Trump, ông Lighthizer là một người có quan điểm giống nhau về thương mại. Hai người đàn ông, những người có khả năng phán đoán thông minh tương tự, đã gắn bó lại với nhau.  

Theo các quan chức chính quyền Mỹ, ông Lighthizer  đôi khi bay nhờ về tiểu bang Florida quê nhà trên chiếc Không lực số một (Air Force One) của tổng thống. Ông Trump triệu tập ông Lighthizer thường xuyên đến Phòng bầu dục, để thảo luận các vấn đề thương mại. 

Ông Kevin Hassett, nhà kinh tế trưởng của Nhà Trắng nhận xét: “ông Lighthizer có sự tin tưởng của tất cả mọi người, bất kể quan điểm [khác nhau] của họ về thương mại”.

Là luật sư của công ty luật Skadden, Arps, Slate, Meagher & Flom LLP, ông Lighthizer đại diện cho các khách hàng ngành công nghiệp thép, những người tin rằng họ đã bị ảnh hưởng bởi hàng Trung Quốc nhập khẩu được trợ giá.

Trong các mục báo đăng trên trang cuối từ năm 1997, ông Lighthizer đã phản đối việc Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) theo các điều khoản đang đàm phán. Tổng thống Trump gọi WTO là “thảm họa cho đất nước này”.

Có sự khác biệt giữa ông Lighthizer và các quan chức trong các chính quyền trước đây, nơi các chuyên gia Trung Quốc, như Bộ trưởng Tài chính Henry Paulson của chính quyền George W. Bush, xử lý các vấn đề kinh tế Trung Quốc. Trong vai trò giám đốc điều hành trước đây của tập đoàn Goldman Sachs, ông Paulson đã giúp Trung Quốc thực hiện việc tư nhân hóa sớm nhất,  và tiếp tục gặp gỡ các nhà lãnh đạo Trung Quốc.

Ngược lại, ông Lighthizer là một luật sư tranh tụng  thương mại quốc tế có kinh nghiệm,  giống nhiều hơn cựu Đại diện Thương mại Mỹ Charlene Barshefsky, người đã đàm phán sự gia nhập của Trung Quốc vào WTO. Nhóm của ông Trump nghĩ rằng các chuyên gia về Trung Quốc đã lùi bước quá nhanh trong các cuộc đàm phán với Bắc Kinh [trước đây].

Vào thời điểm ông Lighthizer nhậm chức vào tháng 5/2017, các quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ đã tranh luận trong nội bộ về việc có nên áp thuế nhập khẩu thép và nhôm, trên toàn cầu hay không. Chính sách đối với Trung Quốc đã bị tạm dừng lại khi đó. 

Theo các quan chức chính quyền, mặc dù tin rằng sự dư thừa các sản phẩm kim loại là do việc sản xuất quá mức của Trung Quốc, ông Lighthizer nghĩ rằng một cuộc chiến tại thời điểm đó sẽ tự chuốc lấy thất bại, bởi vì trọng tâm sẽ là thuế quan của Mỹ chứ không phải là các hoạt động thương mại và đầu tư của Trung Quốc. Áp thuế đối với tất cả các nhà xuất khẩu thép trên thế giới, trong đó có nhiều nước là các đồng minh của Mỹ, sẽ khiến hình ảnh của Mỹ như là ‘một kẻ phản diện’, chứ không phải Trung Quốc.

Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer, Thư ký Báo chí Nhà Trắng Sarah Huckabee Sanders và Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc Terry Branstad trước buổi diễn Opera Trung Quốc.
Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer, Thư ký Báo chí Nhà Trắng Sarah Huckabee Sanders và Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc Terry Branstad trước buổi diễn Opera Trung Quốc. (Ảnh: AP)

Không muốn có rủi ro khiến ông Trump khó chịu, người luôn coi áp thuế thép là lời hứa của mình trong chiến dịch tranh cử tổng thống, ông Lighthizer đã làm việc lặng lẽ với ông Cohn và những người khác, để tạm thời gác lại vấn đề đó và giải quyết những vấn đề ưu tiên khác.

Tờ WSJ nhận thấy các đại diện thương mại Mỹ thường tự coi mình là luật sư cho các nhà xuất khẩu Mỹ, cố gắng mở ra các thị trường mới. Nhưng ông Lighthizer nhìn mọi thứ với một sự khác biệt, xem các công ty lớn của Mỹ,  như những công ty thuê lao động bên ngoài, nên đôi khi phải được kiểm soát. 

Tại cuộc họp tháng 9/2017 với khoảng 100 giám đốc điều hành (CEO) do Hội nghị Bàn tròn Kinh doanh tổ chức, ông Lighthizer nói rằng ông hiểu các CEO phải tối đa hóa lợi nhuận, nhưng điều này đôi khi có nghĩa là xuất khẩu việc làm, gây tổn hại cho thị trường lao động Mỹ. 

Phát biểu trước những CEO tham dự cuộc họp, ông Lighthizer thông báo: “Công việc của tôi là khác biệt. Công việc của tôi là đại diện cho những người lao động Mỹ. Chúng tôi sẽ không chấp nhận”. 

Ông Lighthizer, 70 tuổi, đã lớn lên ở thành phố cảng Lake Erie của Ashtabula, Ohio, nơi bị ‘hủy hoại’ bởi các mặt hàng nhập khẩu. Theo hồ sơ lưu của chính phủ Mỹ, ông tự nhận mình là ‘công nhân áo xanh’ mặc dù là con trai của một vị bác sĩ, người đã từng tham gia đua xe thể thao vòng qua phía Tây Virginia, có tài sản tài chính trị giá từ 10 đến 38 triệu USD.

Ông Lighthizer là người rất thẳng tính.  Vào giữa những năm 1980, là một quan chức Văn phòng Đại diện thương mại Mỹ đàm phán với Nhật Bản, một lần ông Lighthizer đã trở nên nản lòng đến mức ông đã cầm tờ đề xuất của phía Nhật Bản, gấp nó thành một chiếc máy bay giấy, ném nó bay về phía các nhà đàm phán Nhật,  như một trò đùa. Tại Nhật, người ta gọi ông là “người tên lửa”, ám chỉ tính cách rất thẳng thắn.

Trong phiên điều trần của Thượng viện Mỹ vào tháng trước, khi nữ Thượng nghị sĩ Maria Cantwell của Washington nói rằng kế hoạch Trung Quốc của ông có thể làm tổn thương các nhà chế tạo xuất máy bay của Mỹ, ông Lighthizer đã gạt bỏ ngay những quan ngại của bà, cho nó  là “”chuyện  vô lý”.

Theo WSJ, khi Mỹ có động thái, tiến đến đối đầu với Trung Quốc vào mùa thu năm ngoái, sau cuộc họp tại phòng Roosevelt ở Nhà trắng vào tháng 8/2017, ông Lighthizer đã làm việc hết sức mình để đảm bảo rằng chính quyền được thống nhất. Trước đây, Mỹ thường do dự đối đầu với Trung Quốc vì lo sợ chiến thương mại sẽ tác động đến kinh tế toàn cầu,  khiến Trung Quốc ít sẵn sàng giúp đỡ hơn nữa trong các vấn đề an ninh quốc gia của Mỹ.  

Tuy nhiên, Bộ trưởng quốc phòng Mỹ Jim Mattis đã ủng hộ một cách tiếp cận cứng rắn bởi vì ông lo ngại Trung Quốc đã nhận được công nghệ của Mỹ một cách bất hợp pháp, và có thể đạt được lợi thế quân sự, theo những quan chức hiểu biết những suy nghĩ của ông Mattis. Những người khác trong các cơ quan an ninh quốc gia cũng quá mệt mỏi vì những gì họ cảm thấy Trung Quốc đã không thực hiện những lời hứa của mình liên quan đến Triều Tiên và các vấn đề an ninh khác.

Những quan chức thương mại trong chính quyền ông Trump: Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin, Bộ trưởng thương mại Wilbur Ross, Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer và cố vấn thương mại Peter Navarro tại Nhà Trắng tháng 3/2018.
Những quan chức thương mại trong chính quyền ông Trump: Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin, Bộ trưởng thương mại Wilbur Ross, Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer và cố vấn thương mại Peter Navarro tại Nhà Trắng tháng 3/2018 (Ảnh: Reuters).

Theo các quan chức Mỹ, cũng như ông Lighthizer, ông Cohn, giám đốc kinh tế khi đó, đã chán ngán với Bắc Kinh. Là một chủ tịch lâu năm của hãng Goldman Sachs, ông Cohn đã vận động hành lang để kinh doanh không bị cản trở ở Trung Quốc. Nhưng ông Cohn đã không nhận được sự chấp thuận mà ông tìm kiếm.

Cuối tháng 2/2018, Trung Quốc cử đặc phái viên kinh tế Lưu Hạc (Liu He) đến Washington để bắt đầu lại các cuộc đàm phán. Ông Lưu sẵn sàng cam kết rằng Bắc Kinh sẽ mở ra thị trường tài chính.

Tuy nhiên, ông Lưu đã nhận được một sự chào đón lạnh nhạt. Đại sứ quán Trung Quốc yêu cầu cấp 40 thị thực để ông Lưu có thể mang theo toàn bộ đoàn tùy tùng. Nhưng Bộ Ngoại giao Mỹ đã từ chối, chỉ cấp cho một số rất ít người trong số đó.

Tại Mỹ, ông Lưu không thể gặp  được Tổng thống Trump. Thay vào đó, ông Lưu đã làm việc với ông Lighthizer, ông Cohn và Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin. Theo  các quan chức quen thuộc với các cuộc đàm phán: Mỹ sẽ không “nhẹ dạ” như các chính quyền trước đây.

Mỹ muốn có những thay đổi đáng kể trong các thực tiễn và rào cản thương mại mà ông Lighthizer đã liệt kê chi tiết. Chúng bao gồm việc cắt giảm thuế quan mà Trung Quốc áp đặt cho nhập khẩu ô tô của Mỹ,  từ 25% xuống mức gần 2,5% như Mỹ áp thuế hiện nay đối với ô tô nhập khẩu từ Trung Quốc. Mỹ cũng muốn giảm 100 tỷ USD trong thâm hụt thương mại hàng năm trị giá 375 tỷ USD với Trung Quốc. Để nhấn mạnh những yêu cầu này, chính quyền Mỹ có kế hoạch đe dọa thuế quan.

Một trở ngại nữa cần phải được giải quyết. Thất vọng vì vấn đề thuế thép đã bị trì hoãn không rõ ràng trước đây, Tổng thống Trump đã đồng tình với các thuyết phục của các ông Navarro và Ross rằng cuối cùng ông cần phải  giải quyết vấn đề này. Đầu tháng 3/2018, ông Trump tuyên bố muốn áp thuế 25% cho thép và 10% cho nhôm từ bất kỳ nước xuất khẩu nào.

Tuy nhiên, phản ứng quốc tế đã đe doạ làm tiêu tan sáng kiến về Trung Quốc khi các đồng minh của Mỹ phàn nàn rằng họ đã bị nhắm mục tiêu không công bằng. Tối ngày 20/3, các quan chức cấp cao đã tụ họp một lần nữa tại phòng Roosevelt để quyết định làm thế nào để tiến hành các mức thuế quan,  dự kiến sẽ có hiệu lực trong 3 ngày.

Theo các quan chức Mỹ, cố vấn thương mại Navarro lập luận rằng thuế quan nên được áp đặt nhất loạt, toàn diện như tổng thống đã đe dọa. Điều đó sẽ làm tăng đòn bẩy đàm phán của Mỹ với các nước xuất khẩu thép, trong đó dự kiến họ có thể sẽ đưa ra các nhượng bộ để tránh thuế, ông Navarro lý giải cho đề xuất của mình. 

Không đồng tình với ông Navarro, ông Lighthizer nhấn mạnh một phương án thay thế, theo đó, tất cả các nước, ngoại trừ Trung Quốc, sẽ được tạm thời miễn trừ áp thuế mà họ đề xuất, nhưng sau đó hạn chế xuất khẩu của họ thông qua hạn ngạch. Điều đó sẽ làm cho Mỹ có vẻ hợp lý hơn trong các cuộc đàm phán thép, và giúp hình thành một liên minh chống lại Trung Quốc.

Kết thúc cuộc họp, các quan chức đã đưa ra một bản ghi nhớ, trong đó các quan điểm khác nhau được nêu rõ ràng. Cuối cùng, Tổng thống Trump ủng hộ quan điểm của ông Lighthizer.

Sau khi vấn đề thép được ‘tháo ngòi nổ’, ít nhất là tạm thời, ngày 22/3 ông Trump tuyên bố rằng Mỹ sẽ áp thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Trung Quốc. Tổng thống Trump đã cảm ơn ông Lighthizer vì sự giúp đỡ, và mời ông phát biểu đôi lời. Ông Lighthizer nói: “Đây là một hành động cực kỳ quan trọng, rất quan trọng và rất quan trọng cho tương lai của đất nước, thực sự,  cho tất cả các ngành công nghiệp”.

Tuy nhiên, theo tờ WSJ nhận định,  trong những tháng tới, khả năng Mỹ duy trì áp lực lên Trung Quốc sẽ phụ thuộc vào các yếu tố, bao gồm phản ứng của thị trường, sự phản đối của các ngành công nghiệp và nông dân Mỹ, sự trả đũa của Trung Quốc chống lại các công ty Mỹ. 

Về phía Trung Quốc, các nhà lãnh đạo Trung Quốc thể hiện sự tin tưởng họ sẽ thắng thế trong một cuộc chiến tranh thương mại, và đưa ra những lời đe dọa đối với cuộc vận động bầu cử nghị viện giữa kỳ cho đảng Cộng hòa của ông Trump. 

Ông Jorge Guajardo, cựu đại sứ Mexico tại Trung Quốc, hiện là một nhà tư vấn ở Washington, đã thấy rất rõ cách mà Trung Quốc có thể gây áp lực lên các công ty và làm ‘tiêu hao dần’ các chính phủ.  

“Câu hỏi lớn nhất là:  Mỹ sẽ lẩn tránh không? Hay Mỹ sẽ tiếp tục thực hiện cho đến khi đạt được mục đích. Nếu vậy, Trung Quốc buộc phải hiểu rằng có một cách mới để làm ăn”, ông Guajardo nhận xét.

Phạm Duy