Ngay sau khi có động thái củng cố lực lượng từ đồng minh Nga, Tổng thống Nicolas Maduro đã phát đi tín hiệu đe dọa nhắm tới Chủ tịch Quốc hội kiêm Tổng thống lâm thời Juan Guaido, nhà lãnh đạo trẻ tuổi được công nhận bởi Mỹ, Canada, Australia, phần lớn các nước Mỹ Latinh và châu Âu.

Ông Maduro thường đổ lỗi cho Hoa Kỳ gây ra những vấn đề của đất nước. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng Venezuela xuất phát từ 12 năm trước, còn các lệnh trừng phạt của Mỹ chỉ bắt đầu từ năm 2015 và nhắm vào các quan chức có vấn đề, không nhắm vào người dân Venezuela, luật sư Venezuela Emmanuel Rincon phân tích trong một bài viết đăng trên báo Panampost và các trang cá nhân của ông.

Những vấn nạn kinh tế đã nhen nhóm từ cuối quãng thời gian cầm quyền 14 năm của Tổng thống Hugo Chavez (1999-2013). Tuy nhiên, những chính sách của người kế nhiệm ông Chavez, Tổng thống Maduro, đã khiến tình trạng khủng hoảng đặc biệt trầm trọng. Giải pháp chống lạm phát của ông Maduro được nhận định là một “trò lừa đảo” vì chỉ đơn giản là in tiền mới và “xóa bớt những số 0” trong khi không giải quyết được thực chất vấn nạn.

Trẻ em Venezuela bới rác tìm đồ ăn tại thành phố cảng Maracaibo. Trước tình trạng thiếu lương thực và các nhu yếu phẩm khác, khoảng 3 triệu người đã rời khỏi Venezuela, quốc gia từng giàu có nhất Nam Mỹ. (Ảnh: Sky News)

Ngày 20/5/2018, chính quyền Maduro kêu gọi bầu cử tổng thống sớm, trong khi các lãnh đạo đối lập bị bỏ tù, bị cấm tham gia tranh cử, hoặc đang ở nước ngoài, và không cho phép bất kỳ sự giám sát nào của cộng đồng quốc tế đối với cuộc bỏ phiếu. Hội đồng Atlantic ghi nhận chính quyền Maduro đã sử dụng “chiến thuật hăm dọa”, gợi ý rằng cử tri có thể mất việc làm hoặc phúc lợi xã hội nếu họ không bỏ phiếu cho ông Maduro. Cùng tháng, ông Maduro tuyên bố trúng cử trong cuộc bầu cử bị nhiều nước chỉ trích là gian lận.

Ngày 10/1/2019, ông Maduro tuyên bố bắt đầu nhiệm kỳ thứ 2 dài 6 năm trong sự quay lưng của cộng đồng quốc tế. Peru, Paraguay thậm chí đã triệu hồi nhân viên ngoại giao về nước để phản đối nhiệm kỳ “bất hợp pháp” của ông Maduro. 

Trong bối cảnh mờ mịt về triển vọng dân chủ, một nhân vật vô danh trong giới chính trị Venezuela bất ngờ nổi lên: Juan Guaido, một kỹ sư 36 tuổi được bầu làm Chủ tịch Quốc hội Venezuela, cơ quan lập pháp do phe đối lập chiếm đa số.

Juan Guaido, Chủ tịch Quốc hội kiêm Tổng thống lâm thời Venezuela, chào mừng những người ủng hộ ông tại Caracas, Venezuela hôm 23/1/2019. (Ảnh: REUTERS/Carlos Garcia Rawlins)

Ngày 23/1/2019, ông Guaido tuyên bố làm tổng thống lâm thời của Venezuela cho đến khi tổ chức một cuộc bầu cử tự do, dân chủ tại nước này. Ông Guaido nói rằng điều này là hợp Hiến pháp, vì Chủ tịch Quốc hội có quyền làm tổng thống khi “không có tổng thống”, trong trường hợp này Quốc hội đã ra tuyên bố bác bỏ tính hợp pháp của nhiệm kỳ 2 Maduro, gọi ông Maduro là “kẻ chiếm đoạt [quyền lực]”.

Hơn 60 quốc gia đã công khai ghi nhận ông Guaido là nhà lãnh đạo hợp pháp của Venezuela. Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro nhận định ông Guaido là niềm hy vọng để khôi phục một “Venezuela tự do, dân chủ và thịnh vượng”, theo Reuters.

Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro bắt tay Tổng thống lâm thời Venezuela Juan Guaido tại thủ đô Brasilia ngày 28/2/2019 (Ảnh: Antonio Cruz/Agencia Brasil)

Tuy nhiên, tới nay ông Maduro không có dấu hiệu từ bỏ quyền lực, trong khi tiếp tục kiểm soát quân đội, cảnh sát, các băng đảng vũ trang gọi là Colectivos, và nhận được hỗ trợ từ các đồng minh quan trọng như Nga, Trung Quốc, Cuba.

Dưới đây là diễn biến cuộc khủng hoảng Venezuela tính đến Chủ nhật ngày 24/3/2019:

Chủ tịch Quốc hội kiêm Tổng thống lâm thời Juan Guaido có nguy cơ sắp bị đàn áp nghiêm trọng khi ông Maduro đe dọa sẽ bỏ tù tất cả những người mà ông này gọi là “những con rối theo chủ nghĩa đế quốc độc ác”, theo bài báo hôm Chủ nhật của The Guardian.

Tuần trước ông Maduro đã cho bắt ông Roberto Marrero, trợ lý hàng đầu của ông Guaido, với tội danh bị cáo buộc là “phần tử khủng bố”.

videoinfo__video3.dkn.tv||3b4136de6__

Phát biểu tại một cuộc mít tinh ở thủ đô Caracas vào thứ Bảy, ông Maduro ám chỉ rằng ông Guaido và các nhân vật đối lập quan trọng khác cũng nằm trong tầm ngắm của ông ta, The Guardian cho biết.

“Trong những ngày tới, chắc chắn chúng ta sẽ thấy nhiều kẻ khủng bố bị bắt hơn – bất kể tên của chúng là gì”, ông Maduro tuyên bố. “Sẽ có công lý ở Venezuela. Chúng tôi sẽ không ngại tống những kẻ gian này vào tù – từng người một – sớm thì tốt hơn là muộn… Chúng ta sẽ biết tên chúng. Chúng ta sẽ biết khuôn mặt “.

Hôm Chủ nhật, trang nhất của một tờ ủng hộ Maduro, Últimas Noticias, đã làm dấy lên lo ngại về việc ông Guaido có thể sẽ bị đàn áp, với bài viết tuyên bố: “Guaido đã mang theo những kẻ ám sát để thực hiện các hành vi khủng bố”.

Chủ tịch Quốc hội Venezuela Juan Guaido cùng vợ Fabiana Rosales và con gái 20 tháng tuổi Miranda. (Ảnh: AAP)

Bất kỳ động thái nào chống lại ông Guaido đều có thể dẫn đến phản ứng mạnh mẽ từ Washington. Tổng thống Donald Trump tuyên bố tất cả các phương án đều được xem xét, trong khi Nhà Trắng đã cảnh báo về hậu quả nghiêm trọng nếu ông Guaido bị bắt hoặc bị hại.

Chính quyền Maduro ra dấu hiệu về việc bắt giữ những người đối lập, sau khi được củng cố bằng động thái trợ giúp từ đồng minh Nga. Một chiếc máy bay chở hàng mang cờ Nga đã được hãng tin AFP phát hiện tại sân bay chính ở Venezuela vào Chủ nhật, trong bối cảnh có tin Moscow đã phái quân đội và một quan chức quân sự cấp cao đến nước này.

Chiếc máy bay đã được nhìn thấy tại sân bay Maiquetia bên ngoài thủ đô Caracas được bảo vệ bởi đội ngũ Vệ binh Quốc gia Venezuela.

Máy bay của Không quân Nga đến Venezuela ngày 23/3/2019 (Ảnh: Twitter/Federico Black B.)

Javier Mayorca, một nhà báo độc lập, đã báo cáo trên tài khoản Twitter của mình về sự xuất hiện của hai chiếc máy bay Nga – một máy bay chở hàng Antonov-124 và một máy bay phản lực nhỏ hơn – vào cuối ngày thứ Bảy tại sân bay.

Nhà báo cho biết khoảng 100 binh lính Nga do Tướng Vasily Tonkoshkurov, người đứng đầu Tổng cục Huy động lực lượng vũ trang của Nga dẫn đầu, đã lên đường cùng với khoảng 35 tấn thiết bị.

Những hình ảnh về máy bay và binh lính Nga xuất hiện tại Venezuela ngày 23/3/2019 được chia sẻ trên mạng xã hội Twitter (Ảnh chụp màn hình)

Nga trước đó đã phát tín hiệu ủng hộ ông Maduro bằng cách gửi hai máy bay ném bom TU-160 tới Venezuela vào tháng 12 năm ngoái để tham gia một cuộc tập trận quân sự.

Ông Phil Gunson, một nhà phân tích của Crisis Group trú tại Caracas, cho biết ông dự đoán chính quyền Maduro sẽ có “hành động cứng rắn” nhắm vào các thành viên của phe đối lập trong những ngày tới.

“Tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ thấy nhiều vụ bắt giữ hơn… Có vẻ như những người cứng rắn xung quanh Maduro đã quyết định phải tiếp tục bằng mọi giá”, ông Gunson nói.

Lực lượng an ninh thuộc kiểm soát của chính quyền Nicolas Maduro bắt giữ và trấn áp người biểu tình (Ảnh: LaPatilla.com)

Ông Gunson nói rằng mối đe dọa về việc Hoa Kỳ can thiệp quân sự dường như giảm sút, điều đó khiến chính quyền Maduro cảm thấy họ đã giành được thế chủ động.

Ông Gunson cho biết vòng tròn bên trong Maduro, giờ đây sẽ cân nhắc những ưu và nhược điểm của việc giam cầm chính ông Guaido. “Việc bắt giữ ông ấy sẽ thật sự là một đòn nghiêm trọng [đối với phe đối lập] – cả chính quyền [Maduro] và phe đối lập đều biết điều đó. Mặt khác, nếu ông Guaido bị tống vào tù thì thực sự Mỹ và các đồng minh chủ chốt ở bán cầu sẽ có nghĩa vụ phải làm điều gì đó nghiêm trọng”.

Chủ tịch Quốc hội kiêm Tổng thống lâm thời Venezuela Juan Guaido (bên trái) và Tổng thống Nicolas Maduro (Ảnh: AFP/Venezuela Aldia)

Tại cuộc mít tinh vào thứ Bảy (23/3), tròn 2 tháng kể từ khi Chủ tịch Quốc hội Guaido tuyên bố làm Tổng thống lâm thời của Venezuela, ông Maduro tuyên bố rằng cuộc thách thức “như trò hề” chống lại sự cai trị của ông ta đang sụp đổ.

“Cuộc cách mạng Bolivar sẽ tiếp tục dẫn dắt chính phủ và nhân dân sẽ tiếp tục lãnh đạo quê hương. Sẽ không có đế chế, không có con rối, không có những chú hề và không có ký sinh trùng nào có thể đi ngược lại ý muốn của nhân dân Venezuela”, ông Maduro tuyên bố.

Nhà lãnh đạo cánh tả không đề cập đến các cuộc biểu tình của người dân bắt đầu xuất hiện từ năm 2014, theo CNBC. Ông Maduro mất thêm tín nhiệm từ người dân vì sử dụng vũ lực đề đàn áp những người bất đồng chính kiến.

Đại Kỷ Nguyên News

videoinfo__video3.dkn.tv||59059680a__

CLIP HAY