Sau nhiệm kỳ đầu tiên dài 6 năm (2013-2019) của Tổng thống Nicolas Maduro, Venezuela trở nên nghèo đói nhanh chóng, hàng triệu người rời bỏ đất nước trong khi siêu lạm phát được cảnh báo sẽ lên tới 10 triệu phần trăm trong năm nay.

Mặc dù những vấn nạn kinh tế đã nhen nhóm từ cuối quãng thời gian cầm quyền 14 năm của người tiền nhiệm Hugo Chavez (1999-2013), nhưng những chính sách của ông Maduro đã khiến tình trạng khủng hoảng đặc biệt trầm trọng.

Giải pháp chống lạm phát của Tổng thống Maduro được nhận định là một “trò lừa đảo” vì chỉ đơn giản là in tiền và “chặt bớt những số 0” mà không giải quyết được thực chất vấn nạn.

Venezuela
Tình trạng siêu lạm phát đã khiến người dân Venezuela phải dùng cân để cân tiền thay vì đếm. (Ảnh: Bloomberg)

Mất điện quy mô lớn đang diễn ra tại Venezuela đã bước sang ngày thứ 6. Chính quyền Maduro đổ lỗi cho Mỹ tấn công mạng làm tê liệt hệ thống điện của nước này. Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích rằng hệ thống điện của Venezuela không được cải tiến từ những năm 1990 và không có kết nối công nghệ cao để có thể thực hiện tấn công mạng.

Ngược lại, tình trạng thiếu bảo trì và “chảy máu chất xám” trong nhiều năm qua được nhìn nhận là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự cố mất điện những ngày qua.

Dưới đây là diễn biến cuộc khủng hoảng Venezuela tính đến thứ Tư ngày 13/3/2019:

Mất điện là chuyện xảy ra thường ngày tại Venezuela, nhưng tình trạng cúp điện quy mô lớn trong tuần qua đã ảnh hưởng tới 18 trong tổng số 23 bang của nước này.

Nhà cung cấp thực phẩm tư nhân lớn nhất Venezuela nói rằng tình trạng cướp bóc và phá hoại đã xảy ra tại bốn cơ sở thực phẩm ở thành phố Maracaibo trong thời gian mất điện toàn quốc, theo Al Jazeera. Công ty Empresas Polar cho biết vụ việc đã dẫn tới mất mát một lượng lớn thực phẩm, nước lọc và các loại đồ uống, xe cộ, máy tính, đồ nội thất văn phòng và các mặt hàng khác.

videoinfo__video3.dkn.tv||3b4136de6__

Ad will display in 09 seconds

Ông Maduro đổ lỗi cho Mỹ tiến hành cuộc tấn công mạng nhắm vào hệ thống điện, viễn thông và internet” để buộc ông rời khỏi quyền lực. Ông Maduro cũng ra lệnh cho tòa án tối cao mở cuộc điều tra đối với Chủ tịch Quốc hội Juan Guaido với cáo buộc liên quan đến vụ phá hoại lưới điện quốc gia.

Tuy nhiên, cáo buộc của chính quyền Maduro đưa ra khá sơ sài, The Guardian bình luận. Thay vào đó, các nhà phân tích và kỹ sư đưa ra một lời giải thích thực tế hơn: Vụ mất điện là kết quả của nhiều năm mạng lưới điện thiếu đầu tư bảo dưỡng, quản lý yếu kém, bị bỏ bê và đặt vào tay những người lính thay vì các kỹ thuật viên có trình độ.

The Guardian nêu ví dụ, tại công ty năng lượng nhà nước Corpoelec, các vị trí cấp cao đều là những người trung thành với chính quyền Maduro, trong khi những kỹ sư có trình độ đã rời bỏ đất nước như 3 triệu người Venezuela khác.

Siêu lạm phát tại Venezuela khiến hàng triệu người chật vật để kiếm miếng ăn (Ảnh: New York Times)

Các chuyên gia tin rằng việc không quản lý yếu kém mạng lưới điện có thể đã gây ra một vụ hỏa hoạn, làm phá hủy một trong những đường dây khổng lồ vận chuyển điện từ đập thủy điện Guri, nơi cung cấp khoảng 70% điện năng của đất nước.

Theo ông Rodrigo Linares, một kỹ sư cơ khí và cây viết cho trang web Chronicles, sự cố đã xảy ra tại một trong những đường dây điện chính nằm giữa các trạm biến áp San Gerónimo B và Malena. Khi dòng điện 765 kilovolt này gặp sự cố, hai trạm biến áp khác bị quá tải và cũng ngừng hoạt động. Ông Linares cho biết: “Việc đó về cơ bản đã làm gián đoạn đường tải điện và ngừng cung cấp năng lượng tới người tiêu dùng”.

Hôm thứ Tư, Trung Quốc đã đề nghị giúp đỡ chính quyền Maduro khắc phục sự cố mất điện nhiều ngày qua. “Trung Quốc hy vọng rằng Venezuela có thể nhanh chóng tìm ra nguyên nhân của sự cố này, khôi phục quyền lực và trật tự xã hội bình thường”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Lục Khảng phát biểu trong một cuộc họp giao ban thường xuyên. “Trung Quốc sẵn sàng trợ giúp và hỗ trợ kỹ thuật cho Venezuela để khôi phục hệ thống điện”, ông Lục nói.

Trung Quốc, cùng với Nga và Cuba, là các đồng minh quan trọng nhất của chính quyền Maduro. 

Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro tiếp đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Caracas ngày 21/7/2014. Trung Quốc là một trong các đồng minh quan trọng nhất của chính quyền Maduro (Ảnh: XINHUA/ZUMA PRESS)

Hoạt động xây dựng mới trên các nhà máy nhiệt điện và các nhà máy thủy điện khác đã bị đình trệ trong nhiều năm qua và việc cúp điện cục bộ là chuyện xảy ra hàng ngày ở Venezuela.

Vào năm 2010, người tiền nhiệm của ông Maduro, cố Tổng thống Hugo Chávez, đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp về điện, sau khi xảy ra hạn hán do hiện tượng thời tiết El Niño, khiến nước ở đập Guri thấp đến mức nguy hiểm. Sáu năm sau, đợt hạn hán tồi tệ nhất ở Venezuela trong bốn thập niên lại ảnh hưởng đến đập Guri.

Vào tháng 5 năm ngoái, một lãnh đạo công đoàn đại diện cho công nhân trong tập đoàn điện lực nhà nước đã bị chính quyền Maduro bắt giữ, sau khi ông cảnh báo rằng thực trạng bảo trì kém và các vấn đề mang tính hệ thống khả năng sẽ gây ra mất điện.

Lực lượng vũ trang Venezuela thuộc kiểm soát của Tổng thống Nicolas Maduro trấn áp người biểu tình. Ông Maduro cương quyết chặn viện trợ nhân đạo vào đất nước, trong khi Tổng thống lâm thời được nhiều nước ủng hộ Juan Guaido kêu gọi người dân tới biên giới lấy hàng viện trợ (Ảnh: Venezuela 24 News)

Ông Miguel Lara, cựu giám đốc của cơ quan quản lý hệ thống điện, nói rằng mạng lưới điện của Venezuela, một thời được quản lý tốt nhất và hiệu quả nhất Mỹ Latin, trong những năm gần đây đã bị cắt giảm đầu tư và khai thác quá mức.

Ông Lara nói rằng lời khuyên của các kỹ sư có trình độ đã bị phớt lờ, khiến nhiều người rời đi. Không có họ, mạng lưới điện đã rơi vào tình trạng mất ổn định đến mức nguy hiểm, ông Lara cho biết.

Ông Lara bác bỏ cáo buộc của chính quyền Maduro rằng hệ thống điện bị tấn công mạng. Ông Lara nói: “Các hệ thống kiểm soát và giám sát được kết nối với nhau từ những năm 1990 và chưa bao giờ được cập nhật. Chúng sử dụng công nghệ lỗi thời”. Ông cũng cho biết khu vực xung quanh đập Guri được bảo vệ quá chặt chẽ và người lạ không thể xâm nhập vào.

Venezuela
Hàng ngàn người Venezuela xuống đường yêu cầu Tổng thống Nicolas Maduro từ bỏ quyền lực hôm thứ Bảy 2/2/2019 (Ảnh: Bloomberg)

Suy nghĩ của ông Lara trùng khớp với ý kiến của cựu bộ trưởng dầu mỏ Rafael Ramírez, người sống lưu vong ở ngước ngoài sau khi đào thoát khỏi chính quyền Maduro vào năm 2017. Ông Ramirez viết trên Twitter: “[Thủy điện] Guri gặp sự cố là vì tình trạng thiếu bảo trì, cũng tương tự như các nhà máy nhiệt điện, các đường dây truyền tải và phân phối”.

Kể cả khi sự cố cúp điện lần này được giải quyết xong, tình hình cũng không khả quan, các chuyên gia nhận định.

Ông Linares mô tả tình trạng cơ sở hạ tầng năng lượng của Venezuela là “khốn khổ, phần lớn những người có trình độ đã rời khỏi đất nước”.

Ông Lara đồng ý với nhận định này: “Việc cung cấp điện cho người Venezuela sẽ còn tồi tệ hơn so với trước đây”. Ông Lara nói thêm: “Điều này là có thể nhìn thấy trước. Đó là lý do tại sao mọi người rời đi – họ thấy rằng [nhà nước] không có ý định sửa chữa nó. Từ giờ trở đi nó sẽ chỉ càng tồi tệ hơn.”

Đại Kỷ Nguyên News

videoinfo__video3.dkn.tv||a35f0adf9__

Ad will display in 09 seconds