Sau chuyến thăm nồng ấm của Tổng thống Pháp, bầu không khí bỗng lạnh giá rõ rệt khi hai nhà lãnh đạo Mỹ và Đức thảo luận về NATO và Iran.

Ông Donald Trump và bà Angela Merkel đã cố gắng tạo ra một vẻ ngoài đoàn kết vào thứ Sáu (27/04) nhưng không thể che giấu sự khác biệt sâu sắc về bản chất và phong cách.

Mặc dù hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh mối quan hệ thân thiết giữa Mỹ và Đức, cuộc gặp kém phần nổi bật của họ tương phản hoàn toàn với chuyến thăm cấp quốc gia xa hoa của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron – và ngôn ngữ cơ thể của hai bên cũng lạnh lùng hơn.

Tại một cuộc họp báo chung ở Nhà Trắng, ông Trump đã than phiền thâm hụt thương mại 151 tỷ USD của Mỹ với liên minh châu Âu, và đạo luật miễn thuế thép và nhôm của Mỹ cho Liên minh Châu Âu sẽ hết hạn vào thứ Ba (1/5) trừ khi Mỹ gia hạn.

Bà Merkel cho rằng ít có tiến triển trong vấn đề này. “Tổng thống sẽ ra quyết định – điều đó rất rõ ràng”, bà nói với các phóng viên. “Chúng tôi đã trao đổi quan điểm về các vấn đề hiện tại và các cuộc đàm phán. Quyết định cuối cùng là tùy vào Tổng thống”.

Ông Trump nói: “Chúng tôi cần một mối quan hệ tương hỗ, mà chúng tôi hiện không có. Việc đó đang được xúc tiến, chúng tôi muốn làm cho nó công bằng hơn và Thủ tướng Đức cũng muốn làm cho nó công bằng hơn”.

Nhưng ông nói thêm rằng ông không đổ lỗi cho bà Merkel, Đức hay châu Âu về sự mất cân đối. “Tôi đổ lỗi cho người tiền nhiệm vì đã cho phép điều này xảy ra”, ông nói.

Tổng thống Mỹ cũng nhắc lại những lời chỉ trích của ông về các thành viên NATO về việc đã không bỏ ra 2% GDP bắt buộc dành cho chi tiêu quốc phòng. Bà Merkel nói ngân sách mới nhất của Đức sẽ nâng chi tiêu quốc phòng lên 1,3% GDP. Ông Trump nói: “NATO rất tuyệt vời, nhưng nó giúp châu Âu nhiều hơn giúp chúng ta, và tại sao chúng ta phải trả một phần lớn các chi phí?”.

Trong chuyến thăm đầu tiên tới Washington kể từ khi tái đắc cử, bà Merkel được dự kiến sẽ chống lưng cho ông Macron trong việc bảo vệ thỏa thuận hạt nhân Iran, vấn đề ông Trump đang đe dọa sẽ dẹp bỏ. Thủ tướng Đức thừa nhận thỏa thuận này “chẳng hoàn hảo chút nào – nó sẽ không giải quyết được tất cả vấn đề với Iran”, nhưng bà mô tả nó như là việc đặt một nền tảng xây dựng. Bà cho biết ông Trump phải quyết định liệu Mỹ có rút lui hay không.

Ông Trump không đưa ra suy nghĩ của mình, nhưng nói: “Họ sẽ không thể làm vũ khí hạt nhân. Điều đó tôi có thể nói với bạn. Họ sẽ không làm vũ khí hạt nhân. Bạn có thể đánh cược vào đó.”

Bà Merkel cười giễu khi Trump nói lan man về kế hoạch mở một đại sứ quán mới ở Jerusalem và rút Ronny Jackson khỏi việc làm ứng cử viên cho Bộ trưởng Cựu chiến binh. Ông Trump ca ngợi Jackson và nói: “Washington có thể là một nơi rất là tệ; bà không biết việc đó đâu, thủ tướng. Một nơi rất hiểm ác”.

Nghe qua thiết bị phiên dịch, bà Merkel nhíu mày và tỏ vẻ nhăn nhó. Sau đó, ông Trump nói về cải cách trách nhiệm trong Bộ Cựu chiến binh: “Khi ai đó đối xử với các cựu chiến binh của chúng ta một cách tệ hại, chúng ta có thể sa thải họ thật nhanh – nhanh như khi họ sa thải người ở Đức”. Bả Merkel nhíu mày và cười gượng.

Khi bà Merkel viếng thăm lần trước, ông Trump bị chỉ trích vì không bắt tay bà trong phòng Bầu dục. Lần này, ông đón chào bà Merkel ở phía Tây Nhà Trắng với một cái bắt tay và một nụ hôn trên má. Ông nhấn mạnh: “Chúng tôi có một mối quan hệ thực sự tuyệt vời, và chúng tôi thực sự đã có một mối quan hệ tuyệt vời ngay từ đầu, nhưng một số người không hiểu điều đó”.

Thanh Bình