Đài Loan sẽ bầu tổng thống tiếp theo vào thứ Bảy (11/1). Quyết định của cử tri sẽ định hình mối quan hệ của hòn đảo với Trung Quốc trong 4 năm tới.

Các nhà quan sát chính trị cho rằng, tổng thống đương nhiệm Thái Anh Văn sẽ giành chiến thắng, nhưng cũng có thể có một sự thay đổi trong cuộc bầu cử cơ quan lập pháp diễn ra cùng ngày.

Nikkei Asian Reviwew đã đưa ra những điều đáng chú ý về cuộc bầu cử Đài Loan 2020.

Tại sao cuộc bầu cử tổng thống này quan trọng?

Mối quan hệ giữa Đài Bắc và Bắc Kinh xấu đi kể từ khi bà Thái thuộc đảng Dân tiến có lập trường hoài nghi Trung Quốc đã nhậm chức trong năm 2016.

Căng thẳng leo thang hơn nữa khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào đầu năm 2019 đã nhắc lại kế hoạch thống nhất của Bắc Kinh và thu xếp mô hình “một quốc gia, hai chế độ” cho Đài Loan.

Dưới áp lực của Bắc Kinh, vốn coi hòn đảo này là một tỉnh ương ngạnh, chính quyền bà Thái đã mất đi mối quan hệ ngoại giao với 7 chính phủ nước ngoài trong 3 năm qua. Trung Quốc cũng đã đình chỉ cấp thị thực cho khách du lịch đại lục thăm Đài Loan, một động thái đánh vào kinh tế của hòn đảo.

Nhiều doanh nghiệp địa phương phụ thuộc vào khách du lịch Trung Quốc. Mặc khác, Trung Quốc đưa ra 57 ưu đãi mới trong 2 năm qua để thu hút đầu tư và nhân tài của Đài Loan, như là cho phép các công ty Đài Loan tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng vào mạng không dây 5G của Trung Quốc, trong nỗ lực rõ ràng nhằm thu hút những doanh nghiệp ủng hộ Bắc Kinh gần hơn.

Kết quả của cuộc bầu cử tổng thống chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến mối quan hệ của Đài Loan với Trung Quốc là liệu sẽ hàn gắn với Bắc Kinh hay có khoảng cách còn xa hơn nữa.

Bà Thái Anh Văn

Bà Thái Anh Văn, 63 tuổi, đang vận động cho nhiệm kỳ thứ hai. Bà Thái và đảng cầm quyền coi họ là những “người bảo vệ tốt nhất” chủ quyền của Đài Loan và an ninh của Vành đai Thái Bình Dương (Pacific Rim) chống lại sự mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc. Trong chiến dịch tranh cử của mình, bà Thái đã đưa ra sự bất ổn chính trị kéo dài của Hồng Kông để nhắc nhở người dân Đài Loan về các giá trị cơ bản của dân chủ và tự do.

Đối với cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung, Bà Thái đã đặt vấn đề đây là một cơ hội để Đài Loan nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, thực hiện cam kết sâu sắc hơn với các quốc gia khác và giảm sự phụ thuộc của hòn đảo vào Trung Quốc. Chính quyền của bà đã thu hút các nhà sản xuất Đài Loan chuyển đổi đầu tư trở lại Đài Loan để tránh đòn trừng phạt thuế quan của Washington đối với hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc.

Dòng vốn đầu tư đổ về hòn đảo đạt 700 tỷ đài tệ (23,3 tỷ USD) từ 165 công ty Đài Loan vào cuối tháng 12/2019, cũng là một phần ghi điểm cho bà Thái trong chiến dịch của bà.

Ông Hàn Quốc Du

So với bà Thái và đảng của bà, phe đối lập Quốc Dân đảng và ứng viên tổng thống Hàn Quốc Du thân thiện hơn với Trung Quốc.

Ông Hàn, 62 tuổi, và đảng của ông đã tán thành “Đồng thuận 1992” thừa nhận Đài Loan và Trung Quốc đại lục là cả hai phần của “Một Trung Quốc” với mỗi bên có diễn giải ý nghĩa khác nhau.

Ông Hàn, thị trưởng thành phố phía nam Cao Hùng, chỉ trích chính sách xuyên eo biển của bà Thái đã đóng cửa, làm nghẹt thở các trao đổi bình thường với Trung Quốc và gây thiệt hại kinh tế cho dân thường.

Ông Tống Sở Du

Chủ tịch đầu tiên của đảng Thân Dân, ông Tống Sở Du đã tham gia cuộc đua tổng thống vào tháng 11/2019, chỉ hai tháng trước cuộc bầu cử.

Ông Tống, 77 tuổi, đang vận động tranh cử tổng thống lần thứ 5, kể từ năm 2000. Ông nói rằng duy trì hiện trạng của quan hệ Trung Quốc và Đài Loan là cách tiếp cận tốt nhất cho đến khi Trung Quốc “dân chủ hóa hoàn toàn”.

Cuộc bầu cử cơ quan lập pháp sẽ ảnh hướng đến các chính sách sau bầu cử của Đài Loan

Đảng Dân tiến hiện giữ 68 trên 113 ghế, trong khi Quốc dân đảng có 35 ghế. Tám ghế do hai đảng nhỏ hơn nắm giữ và 2 ghế còn lại do hai đảng độc lập.

Còn cái được gọi là các đảng bên thứ ba, dẫn đầu là ông Kha Văn Triết (Ko Wen-je), thị trưởng thành phố Đài Bắc hiện tại, người này đã thành lập Đảng Nhân dân Đài Loan vào tháng 8, và tỷ phú sáng lập Foxconn Quách Đài Minh (Terry Gou), người này đã thành lập một liên minh chặt chẽ với đảng Thân dân của ông Tống Sở Du – cũng đang theo dõi chặt chẽ xem liệu họ có thể kiếm được thêm ghế không.

Cuộc bầu cử cơ quan lập pháp cũng đóng vai trò là bệ thử cho cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo, khi cả hai ông Kha và Quách đều hy vọng sẽ mở rộng ảnh hưởng và mở đường cho các cuộc tranh cử tổng thống của họ.

“Dựa trên hệ thống bầu cử của Đài Loan như hiện tại, chắc chắn hai đảng lớn nhất Dân tiến và Quốc dân đảng vẫn kiểm soát nghị viện”, Hung Yaonan, chủ tịch Mạng lưới châu Á Đài Loan vì Tự do bầu cử, nói. “Hầu hết chúng tôi chắc rằng Đảng Nhân dân của ông Kha có thể trở thành đảng lớn thứ ba, miễn là đảng Quyền lực mới và đảng Thân dân của ông Tống có thể đảm bảo nhiều ghế như họ đang có”.

Một số chuyên gia nói rằng, bầu cử tổng thống Đài Loan là một cuộc chiến ủy nhiệm giữa Bắc Kinh và Washington. Và trong bối cảnh đó, nếu bà Thái giành được nhiệm kỳ thứ hai, thì đây là kết quả không mong muốn đối với Bắc Kinh.

Bà Thái, trong chiến dịch tranh cử của mình đã nhắc lại rằng Trung Quốc đã cố tình thông tin sai lệnh cho công chúng để gây ảnh hưởng đến cuộc bầu cử.

Ông Tập nói rằng lưu ý của ông trong bài phát biểu năm mới rằng chính quyền của ông sẽ tuân thủ chính sách “Một Trung Quốc” để tiến hành trao đổi giữa hai bên và duy trì phản đối mạnh mẽ Đài Loan độc lập.

Hoa Kỳ đã nói họ xem Đài Loan là một đồng minh cho chiến lược Ấn Độ – Thái Bình Dương và họ rất chú ý đến cuộc bầu cử trên đảo.