Hôm Chủ nhật, Iran nói sẽ sớm tăng cường làm giàu uranium vượt trên mức giới hạn được thiết lập trong một thỏa thuận hạt nhân năm 2015. Động thái của Iran được xem là phản hồi lại lời cảnh báo “hãy cẩn thận” từ Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump.

Pháp, Đức, và Anh – tất cả những bên tham gia thỏa thuận hạt nhân Iran 2015 đều lo ngại về bước đi của Tehran, một nỗ lực mới nhất nhằm buộc phương Tây dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với nền kinh tế “thiếu sức sống” của Iran, theo Reuters.

Trong một cuộc họp báo trực tiếp, các quan chức cấp cao của Iran đe dọa sẽ vi phạm hơn nữa, nói rằng Tehran sẽ tiếp tục giảm bớt những cam kết của mình trong thỏa thuận, sau mỗi thời gian là 60 ngày, trừ khi các nước châu Âu tham gia thỏa thuận bảo vệ thỏa thuận. 

“Chúng tôi đã chuẩn bị đầy đủ để làm giàu uranium ở mọi cấp độ và với bất kỳ số lượng nào”, Behrouz Kamalvandi, phát ngôn viên của Tổ chức Năng lượng nguyên tử Iran, nói.

“Trong một vài giờ nữa, quy trình kỹ thuật sẽ hoàn thiện và việc làm giàu vượt quá 3,67% sẽ bắt đầu”, ông nói thêm, đề cập tới giới hạn được đặt ra trong thỏa thuận năm 2015.

Nói chuyện với các phóng viên tại Morristown, New Jersey, Tổng thống Trump đã cảnh báo Tehran “hãy cẩn thận”.

Thủ tướng Isarel Benjamin Netanyahu cho biết bước đi này của Iran cực kỳ nguy hiểm và được thiết kế để chế tạo bom nguyên tử, và một lần nữa kêu gọi châu Âu áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Tehran.

Iran trước đó đã phủ nhận bất kỳ ý định nào về phát triển vũ khí hạt nhân.

Bức ảnh ngày 13/1/2015, được phát hành bởi Văn phòng Tổng thống Iran Hassan Rouhani khi ông đến thăm nhà máy điện hạt nhân Bushehr, ngoài Bushehr, Iran. Hôm Chủ nhật, vào ngày 7/7/2019, Iran công bố họ sẽ tăng cường làm giàu uranium, phá vỡ một giới hạn trong thỏa thuận hạt nhân 2015. (Ảnh dẫn qua AP)

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã lên án quyết định của Iran là “vi phạm” thỏa thuận.

Về phía Anh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao nói hôm Chủ nhật: Iran phải ngay lập tức dừng lại và đảo ngược các hoạt động của mình. Liên minh Châu Âu kêu gọi mạnh mẽ Iran hãy ngưng các hành động sẽ làm suy yếu hiệp ước.

Anh cũng cho biết đã liên lạc với các bên khác và có thể thành lập một ủy ban chung để điều tra vấn đề này.

Ông Jon Alterman, Giám đốc Chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nói: “Chính phủ Iran đang cố gắng tạo ra một cuộc khủng hoảng nhằm thúc đẩy một cuộc đàm phán đa phương mà không gây ra chiến tranh”.

Theo thỏa thuận hạt nhân Iran 2005, phần lớn các lệnh trừng phạt quốc tế chống lại Tehran đã được dỡ bỏ, đổi lại Iran sẽ hạn chế các hoạt động hạt nhân của họ. 

Yêu cầu chính của Iran – trong các cuộc đàm phán với các bên châu Âu về thỏa thuận và cũng như một điều kiện tiên quyết cho bất kỳ cuộc đàm phán nào với Hoa Kỳ – là sẽ được bán dầu ở các mức độ mà Iran muốn, trước khi Washington rút khỏi thỏa thuận và khôi phục các lệnh trừng phạt.

Cuộc đối đầu đã diễn ra trên một khía cạnh quân sự, trong đó Washington đã cáo buộc Tehran về các cuộc tấn công vào tàu chở dầu trên vùng Vịnh, và Iran đã bắn hạ một máy bay không người lái của Hoa Kỳ.

Các bên châu Âu – những bên đã phản đối Tổng thống Trump rút khỏi thỏa thuận, cho đến nay, họ đã không thể cứu vãn được hiệp ước này bằng cách bảo vệ nền kinh tế Iran khỏi các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ.

Trí Nguyễn