Có tới hơn 3 triệu cư dân của khu tự trị Tân Cương, đặc biệt là người Duy Ngô Nhĩ, bị giam giữ trong các trại cải tạo hoặc buộc phải tham dự “các lớp giáo dục” để “quán triệt” lập trường chính trị, một số nhóm nhân quyền nói với RFA hôm thứ Sáu (3/8).

Bắt đầu từ tháng 4/2017, những người Duy Ngô Nhĩ bị chính quyền Trung Quốc cáo buộc nuôi dưỡng những ý tưởng “tôn giáo cực đoan” và “chính trị mờ ám” đã bị bỏ tù hoặc giam giữ trong các trại cải tạo chính trị trên khắp Tân Cương.

Nhóm ủng hộ bảo vệ quyền con người ở Trung Quốc (CHRD) và tổ chức phi chính phủ có tên Sáng kiến quyền bình đẳng (ERI), cho biết chỉ riêng ở phía nam Tân Cương đã có khoảng 660.000 người nông dân Duy Ngô Nhĩ bị giam giữ trong các trại cải tạo, hoặc buộc phải tham gia các lớp học bắt buộc vào ban ngày hoặc buổi tối tại các cơ sở giáo dục chính trị.

Những cô gái trẻ người Duy Ngô Nhĩ vẫn là đối tượng quản thúc của chính quyền Trung Quốc. (Ảnh: Lonelyplance)

Nếu tính tổng số người dân Tân Cương, bao gồm cả các dân tộc thiểu số, phải chịu hoàn cảnh này “chắc chắn sẽ cao hơn”, các nhóm nhân quyền đánh giá.

Theo dữ liệu mới được thu thập của CHRD và ERI thông qua các cuộc phỏng vấn với hàng chục người dân Duy Ngô Nhĩ ở một số huyện của khu vực Tân Cương từ tháng 7/2017 đến tháng 6 năm nay, thì số người bị giam giữ hoặc bị ép buộc học tập chính trị đã tăng đột biến.

Tuần trước, một bài xã luận trong tờ Thời báo Toàn cầu, một tờ báo quốc doanh ở Trung Quốc, đã bác bỏ cách gọi “các trại cải tạo” của truyền thông quốc tế, và đưa ra tên gọi thay thế là “các viện đào tạo”.

Chính quyền Trung ương Trung Quốc cũng không thừa nhận sự tồn tại của các trại cải tạo chính trị ở Tân Cương, và số lượng tù nhân bị giam giữ trong các trại cải tạo vẫn đang được giới chức của quốc gia này giấu diếm. Nhưng các quan chức địa phương ở nhiều nơi trong khu vực Tân Cương khi trả lời phỏng vấn RFA qua điện thoại đã thừa nhận các cơ sở giam giữ người Duy Ngô Nhĩ đang ở tình trạng quá tải.

Trích dẫn các báo cáo đáng tin cậy, hai nghị sỹ Mỹ là Marco Rubio và Chris Smith cho biết, gần 500.000 đến một triệu người ở Tân Cương đang bị giam giữ, và cho rằng Trung Quốc “giam giữ lượng người dân tộc thiểu số nhiều nhất trên thế giới hiện nay”.

Adrian Zenz, một giảng viên về phương pháp nghiên cứu xã hội tại Trường Văn hóa và Thần học Châu Âu, đánh giá rằng con số người Duy Ngô Nhĩ bị giam giữ “ước tính 1,1 triệu người, tương đương với 10-11% số người Hồi giáo trưởng thành ở khu vực [Tân Cương]”.

Một nguồn tin dấu tên nói với các nhóm nhân quyền: “toàn bộ các làng ở miền Nam Tân Cương gần như vắng bóng những người trẻ tuổi và trung niên – tất cả đã bị đưa vào các lớp “giáo dục” và “chỉ còn lại những người cao tuổi và những người rất ngoan ngoãn ở lại”.

Chỉ có nhứng người Duy Ngô Nhĩ cao tuổi hoặc đặc biệt hiền lành mới được ở nhà. (Ảnh: Mvslim)

Thông qua việc phân tích dữ liệu thu thập được ở các địa phương trên toàn khu tự trị Tân Cương, nơi có hơn 11,3 triệu người Duy Ngô Nhĩ chiếm khoảng 48,5% dân số, các nhóm nhân quyền ước tính khoảng 30%, tương đương với 3,3 triệu người, đã bị “giáo dục lại” , “Bao gồm khoảng 10%, tương đương với 1,1 triệu, đang bị giam giữ trong các trại tạm giam và khoảng 20%, tương đương với 2,2 triệu người, phải tham gia các lớp học chính trị vào buổi tối”.

“Các dân tộc thiểu số khác (không phải người Duy Ngô Nhĩ), ở cả khu vực nông thôn và thành thị, và ở khu vực Tây Nam của Tân Cương, cũng bị buộc phải trải qua các lớp học “quán triệt’ quan điểm chính trị, vì vậy con số có thể không tưởng tượng được”, các nhóm nhân quyền nhận định.

Ông Dolkun Isa, chủ tịch của nhóm người Duy Ngô Nhĩ lưu vọng tại Munich, nói với ban Duy Ngô Nhĩ của RFA hôm thứ Sáu rằng cộng đồng quốc tế hãy lên tiếng ngăn chặn “tội ác khủng khiếp chống nhân loại” ở Tân Cương.

 

Trí Dũng