Một cựu nhân viên hàng không đã bị cáo buộc mang hàng túi súng và đạn dược lên máy bay thương mại giữa Atlanta và New York, không phải một, mà 17 lần trong 6 tháng. Nếu là khách du lịch, khi biết tin này hẳn bạn sẽ rất lo lắng.

Theo phát biểu của luật sư Brookly Ken Thompson ngày 23/12, khoảng 153 món vũ khí đã được phát hiện trong cuộc điều tra, bao gồm các vũ khí chiến đấu AR-15 và AK 47, súng ngắn 9 ly, và súng lục nòng a.380, gần như tất cả được mua ở Atlanta, Georgia và được chuyển đến các con phố ở Brooklyn, New York. Bốn người đàn ông đã bị kết tội với hai bản cáo trạng riêng biệt do cáo buộc âm mưu buôn bán vũ khí.

“Trong kỷ nguyên khủng bố hiện nay, chỉ không thể tưởng tượng được rằng ai đó lại vi phạm các nguyên tắc an ninh sân bay của quốc gia để buôn lậu súng và đạn dược, bao gồm các vũ khí chiến đấu, trên các chuyến bay thương mại và gây nguy hiểm cho vô số sinh mạng, tất cả chỉ với mục đích kiếm tiền”, ông Thompson phát biểu.

Tuy nhiên, điều không thể ngờ hơn nữa là cách thức việc này xảy ra – và cách nó có thể dễ dàng xảy ra một lần nữa.

Người đàn ông vận chuyển vũ khí trong hành lý xách tay của mình là Mark Henry, một cựu nhân viên bốc xếp hành lý của Delta Airlines.

Henry bị tình nghi là đã nhận số vũ khí từ Eugene Harvey, một nhân viên bốc xếp hành lý của Delta, trong một chiếc túi kiểu điệp viên bỏ vào bên trong khu vực an ninh của sân bay. Harvey được trả tiền cho việc này.

Hệ thống An Ninh lỏng lẻo đối với các nhân viên sân bay

Có 2 lỗ hổng đáng e ngại trong hệ thống này. Theo ông Thompson, t hứ nhất là các nhân viên hàng không không phải qua quy trình kiểm tra an ninh tại Sân bay Quốc tế Hartsfield-Jackson ở Atlanta, Georgia. Và điều này không chỉ xảy ra ở Atlanta.

Tại hầu hết các sân bay, nhân viên làm việc bên trong các khu vực an ninh, làm bốc xếp hành lý, nhân viên nhà hàng, lau dọn, là những đối tượng chịu kiểm tra an ninh lỏng lẻo nhất.

Có một phi công cũng lo ngại về tình hình này tại sân bay quốc tế San Francisco, vào năm 2010 anh ta đã bí mật quay một đoạn phim phía-sau-cánh-gà về việc ra vào và đi lại của các nhân viên sân bay và đăng tải lên You Tube. Đoạn phim này gây tranh cãi đến mức đã bị gỡ bỏ, nhưng vấn đề vẫn còn đó.

Vào tháng 10/2013, hai nhân viên mặt đất tại sân bay quốc tế Los Angeles (LAX), Dicarlo Bennett và cấp trên của mình Miguel Angel Iniguez, đã bị kết án tội danh sở hữu thiết bị phá hoại sau khi đặt 2 quả bom băng khô trong khu vực an ninh của sân bay – một nhà vệ sinh cho nhân viên và khu vực đường băng. Đã không có thương tổn thực sự nào xảy ra, chỉ một vài chuyến bay bị hoãn, nhưng vụ việc này đã tiết lộ cách những người đàn ông này, và hàng chục ngàn nhân viên khác tại LAX, có thể tiếp cận được hầu hết các khu vực của sân bay.

Với bối cảnh này, một nhân viên phụ trách hành lý như Harvey đem súng vào sân bay và giao cho một hành khách lên máy bay thực ra là việc khá dễ dàng.

Không sàng lọc nghiêm ngặt đối với các vị trí công việc

Một lỗi đáng lo ngại thứ 2 trong hệ thống là việc thiếu giám sát trong quy trình tuyển dụng nhân viên tại sân bay,

Để đủ tiêu chuẩn được cấp phù hiệu an ninh cho phép ra vào các khu vực nhạy cảm tại một sân bay, bạn có thể cho rằng phải có một quy trình kiểm tra lý lịch toàn diện, đặc biệt là đối với thế giới sau sự kiện 9/11.

Không hẳn thế. Việc kiểm tra một nhân viên tiềm năng là tùy thuộc vào hãng hàng không, và quy trình này thông thường chỉ gồm việc kiểm tra thông thường các thông tin trong hồ sơ tuyển dụng và hồ sơ tội phạm. Chỉ có vậy.

“Quy trình điều tra lý lịch thực tế chỉ là một bài tập đánh dấu vào ô trống.”

Rất nhiều người có quan niệm sai lầm rằng các nhân viên sân bay được điều tra lý lịch tư pháp ở mức độ cao hơn. Nhưng thực sự không phải thế, theo luật sư Sean M. Bigley – một trong số ít những chuyên gia của Hoa Kỳ về lĩnh vực kiểm tra lý lịch tư pháp liên bang.

Những đối tượng duy nhất được điều tra lý lịch tư pháp là những người có thể tiếp cận các thông tin bảo mật của chính phủ, như những người làm việc cho chính quyền liên bang, FBI và quân đội.

Quy trình kiểm tra lý lịch tư pháp đối với các nhân viên sân bay là “bài kiểm tra qua loa một cách đáng ngạc nhiên”, ông Bigley nói.

Tôi nghĩ rằng có một lỗ hổng thật sự trong an ninh hàng không”, ông bổ sung.

Những giải pháp khó khăn

Giải pháp cho cả hai lỗ hổng kể trên đều rất khó khăn, có thể vì vậy mà những giải pháp này vẫn chưa được thực hiện.

Trong trường hợp đầu tiên, để giải quyết vấn đề về quét kiểm tra an ninh hàng ngày, hàng chục ngàn nhân viên sẽ phải được kiểm tra an ninh ở cấp độ dành cho hành khách mỗi khi đi làm.

Điều này đòi hỏi một cơ sở hạ tầng khổng lồ. Để phục vụ hành khách, sân bay TSA hiện đang tuyển dụng 47.000 nhân viên an ninh tại 450 sân bay. Hãy nghĩ đến quy trình dài và rườm rà khi phải cởi bớt một số tư trang, và đi qua máy quét trước khi lên máy bay. Giờ hãy thử tưởng tượng việc cố gắng thực hiện quy trình này một cách hiệu quả cho tất cả các nhân viên sân bay hàng ngày. Ví dụ, sân bay JFK ở New York hiện có 37.000 nhân viên.

Tiếp đến đương nhiên sẽ có những dụng cụ nguy hiểm mà nhân viên nào cũng phải tiếp cận khi họ tới nơi làm việc: dao, hóa chất, và dụng cụ bất kì đều có thể trở thành vũ khí có thể che giấu.

“…một nhân viên phụ trách hành lý như Harvey đem súng vào sân bay và giao cho hành khách lên máy bay là việc khá dễ dàng.”

Với lỗ hổng thứ hai, quy trình tuyển nhân viên khắt khe hơn, đó cũng là một công việc khổng lồ. Theo ông Bigley, quy trình thực hiện các bước điều tra an ninh nghiêm ngặt trên 200 triệu nhân viên liên bang mỗi năm có những lỗ hổng lớn, bởi cả hệ thống bị quá tải.

“Quy trình điều tra lý lịch thực tế chỉ là một bài tập đánh dấu vào ô trống”, ông nói, vì khối lượng công việc đồ sộ mà một điều tra viên phải hoàn thành.

Giải pháp khác duy nhất đó là bổ sung một lớp an ninh tại cổng. Nhưng giải pháp này không thể lấp đầy tất cả các lỗ hổng an ninh bởi các nhân viên không cần đến hành khách nếu họ muốn đưa thứ gì lên máy bay. Họ có thể tiếp cận máy bay và và tất cả những gì được đưa lên máy bay, chưa kể khu vực đường băng, nhà ga, v.v…

Tất nhiên trở ngại lớn hơn đó là hành khách nổi loạn chống lại các hãng hàng không và hãng TSA sẽ phải đối mặt với điều đó. Cứ thử tưởng tượng điều đó một lúc, bạn có thể sẽ cùng TSA hi vọng rằng vụ việc này chỉ là một trường hợp cá biệt, sẽ sớm lắng xuống và bị lãng quên.

*Ảnh “sân bay” và “súng” theo nguồn Shutterstock

Biên dịch: Monday