Hoa Kỳ được cho đang xem xét gửi Thủy quân lục chiến đến Đài Loan để bảo vệ tòa đại sứ trên đảo quốc này, và Bắc Kinh không hài lòng.

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã yêu cầu triển khai một đội Thủy quân lục chiến tới Đài Loan, theo tin từ CNN hôm 29/6. Hiện Dịch vụ An Ninh Ngoại giao của Bộ Ngoại giao và Thủy quân lục chiến vẫn đang trong quá trình bàn bạc chi tiết, nhưng nếu sự thành, thì đây sẽ là lần đầu trong gần bốn thập kỷ, Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ được điều tới Đài Loan để bảo vệ sứ mệnh ngoại giao, TDC đưa tin.

Trả lời câu hỏi của phóng viên CNN về chi tiết vụ việc, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ nói “Chúng tôi không thảo luận các vấn đề cụ thể liên quan đến an ninh cơ sở hoặc nhân sự của Bộ”. Nhưng Bắc Kinh, ngược lại, phản ứng khá gay gắt với Washington.

“Chính sách ‘Một Trung Quốc’ là nền tảng chính trị căn bản của quan hệ Mỹ-Trung. Hoa Kỳ nên tuân thủ lời hứa ‘Một Trung Quốc’ và không tham gia vào bất kỳ quan hệ chính thức hoặc trao đổi quân sự với Đài Loan. Hoa Kỳ hoàn toàn nắm rõ vị thế của Trung Quốc, cũng biết nên thận trọng trong vấn đề này để tránh ảnh hưởng quan hệ song phương”. Một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc phát biểu vào cùng ngày 29/6.

Hoa Kỳ không có quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Loan, nhưng vẫn duy trì một tòa đại sứ — Học viện Hoa Kỳ tại Đài Loan (AIT) — trên quốc đảo tự trị theo Đạo luật Quan hệ Đài Loan năm 1979. Đây cũng là năm Hoa Kỳ chính thức công nhận Bắc Kinh là thủ đô của Trung Quốc. Chính phủ Trung Quốc có vẻ khá lo ngại. Họ e rằng những nỗ lực tăng cường quan hệ với Đài Loan của Mỹ sẽ trở thành động thái khuyến khích, thúc đẩy các lực lượng ủng hộ độc lập tại Đài Loan — đất nước mà Bắc Kinh luôn coi là phần lãnh thổ ly khai hiếu chiến.

Giám đốc AIT Kin Moy (bên phải) chào mừng Tổng thống Thái Anh Văn tại văn phòng AIT (Ảnh: Facebook AIT)

AIT mới đây nhận được quỹ nâng cấp với tổng trị giá 250 triệu USD, cho thấy “quan hệ chiến tranh lạnh, không chính thức giữa quốc đảo này và Hoa Kỳ cũng sắp được nâng cấp cực đại”, theo The New York Times. Tổng thống Donald Trump cũng đã ký Đạo luật Du lịch Đài Loan vào tháng Ba, mở đường cho các chuyến thăm cấp cao giữa Hoa Kỳ và Đài Loan. Ông cũng phê duyệt cho phép Hoa Kỳ bán công nghệ tàu ngầm cho Đài Loan.

Cờ Mỹ và Đài Loan sát bên nhau. (Ảnh: VOA News)

Hơn nữa, Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng năm 2018 (NDAA) đề xuất Mỹ nên nghiêm túc “cân nhắc khả năng tư vấn và tính khả thi của việc tái lập cổng trao đổi cuộc gọi giữa hải quân Hoa Kỳ và hải quân Đài Loan”. Trước đề xuất này của NDAA, một nhà ngoại giao Trung Quốc công khai đe dọa chiến tranh.

“Ngày mà tàu Hải quân Hoa Kỳ đến Cao Hùng cũng là ngày Quân đội Giải phóng Nhân dân của chúng tôi thống nhất Đài Loan bằng quân sự”, Li Kexin, nhà ngoại giao thuộc Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington phát biểu như trên trong một sự kiện nội bộ của sứ quán vào 12/2017, tháng Tổng thống Trump ký phê duyệt NDAA.

Đây cũng không phải lần đầu Bắc Kinh công khai phản đối Hoa Kỳ qua lại với Đài Loan.

Với Trung Quốc, điểm đen trong quan hệ song phương giữa Washington và Bắc Kinh là khi nước này bị Đài Loan vượt mặt thời điểm ông Trump chuẩn bị nhận nhiệm sở. Tổng thống đắc cử Trump lúc đó phá bỏ truyền thống, nhận điện đàm từ Tổng thống Đài Loan bà Thái Anh Văn. Sau cuộc điện đàm, ông Trump đặt ra câu hỏi tại sao Mỹ phải làm theo yêu cầu của Trung Quốc trong vấn đề Đài Loan, trong khi quan hệ thương mại song phương Mỹ-Trung thời điểm đó quá nghèo nàn.

Tổng thống Trump nhận điện thoại của Tổng thống Đài Loan bà Thái Anh Văn. (Ảnh: NBC News)

Căng thẳng sau sự kiện trên dần dần chuyển biến, nhưng giờ hai nước lại vướng vào một cuộc chiến thương mại nóng bỏng khác. Có vẻ Đài Loan sẽ lại sớm trở lại dưới ánh đèn sân khấu.

Minh Ý