Mỹ và Trung Quốc đang dứt khoát không lùi bước trong thương mại, với những đe dọa thuế quan, dù vẫn để ngỏ đàm phán nhằm tránh một cuộc chiến tranh thương mại gây tổn hại, theo tờ Nikkei hôm 7/4.

‘Vòng chiến’ đe dọa hiện nay bắt đầu hôm thứ Ba (3/4) khi Mỹ đề xuất 25% thuế bổ sung cho khoảng 1.300 sản phẩm của Trung Quốc như robot công nghiệp và các loại máy móc thiết bị khác. Điều này sẽ ảnh hưởng đến 50 tỷ USD, tương đương 10% tổng lượng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Trung Quốc đáp trả ngay ngày hôm sau, với những kế hoạch áp thuế 25% đối với 106 sản phẩm của Mỹ, bao gồm đậu nành, ô tô và máy bay, tác động tới 50 tỷ USD hàng nhập khẩu từ Mỹ.

Tổng thống Trump đã không lùi bước. Trong một tuyên bố hôm thứ Năm (5/4), ông Trump cho biết: “Trung Quốc đã chọn việc gây tổn hại cho những người nông dân và các nhà sản xuất của chúng ta”, và nói thêm rằng ông đã yêu cầu Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cân nhắc áp thuế bổ sung đối với 100 tỷ USD hàng nhập khẩu từ quốc gia châu Á này.

Theo Nikkei, quyết định của Tổng thống Trump áp đặt thêm gấp đôi thuế quan, đã làm kinh ngạc các nhà quan sát ở trong nước và nước ngoài. Có lẽ Tổng thống Trump đang cố gắng nâng cao vị thế của mình trước những cuộc bấu cử hạ viện giữa kỳ vào tháng 11/2018 bởi vì ông Trump có thể đối mặt với rủi ro lớn hơn, bị bôi nhọ về những quan hệ đáng ngờ với Nga, nếu như đảng Cộng hòa của ông đánh mất đa số nghế trong Nghị viện.

Bắc Kinh có lẽ đã không ngờ Washington đưa ra mối đe dọa mới nhất này vào dịp nghỉ lễ của Trung Quốc. Thường nhanh chóng đáp lại, nhưng lần này Bộ Thương mại Trung Quốc đã không đưa ra một tuyên bố nào trong nhiều giờ sau đó.

Theo Nikkei, chính quyền Trung Quốc cảnh báo sẽ chiến đấu bằng mọi giá  nếu Washington tiếp tục chủ nghĩa bảo hộ. Nhưng Bắc Kinh đã không đe dọa một phản ứng tương tự như trước đây, vì để đạt mức 100 tỷ USD, thuế quan bổ sung sẽ phải áp dụng đối với hầu hết tất cả các loại hàng nhập khẩu của Mỹ. Thay vào đó, Trung Quốc đe doạ các biện pháp đối phó “toàn diện”, chẳng hạn áp thuế nhắm vào ngành xe hơi của Mỹ.

Phát biểu trước các phóng viên hôm thứ Sáu (6/4), phát ngôn viên Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố Bắc Kinh sẽ không ngần ngại chiến đấu chống lại thuế quan mới từ Mỹ. Nhưng, bất chấp những lời tuyên bố cường điệu gia tăng, cả hai bên đã thận trọng để trách vượt ra khỏi giới hạn.

Bình luận về đề xuất thuế quan của Mỹ hôm thứ Ba, ông William Reinsch, một chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (CSIS) ở Washington cho biết: “Tôi đã rất ngạc nhiên về mức độ công nghệ ‘thấp’ có nhiều như thế nào khi so sánh với công nghệ cao”. Mỹ đang cố gắng tránh xa các sản phẩm như điện thoại thông minh và thiết bị viễn thông, hoặc các mặt hàng như quần áo, giày dép và đồ chơi mà người tiêu dùng Mỹ phụ thuộc rất nhiều, ông Reinsch nhận xét.

Trong lúc đó Trung Quốc lại áp thuế đối với đậu nành và ô tô, những sản phẩm sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến các khu vực của Mỹ, đã bỏ phiếu cho ông Trump. Bắc Kinh đang cố gắng khiến Tổng thống Mỹ phải cân nhắc lại lập trường của mình bằng cách gây áp lực lên ‘điểm tựa’ của ông Trump và các nhà lập pháp đảng Cộng hòa.

Một chuyên gia thương mại cho rằng việc áp thuế trả đũa mà Trung Quốc đưa ra, được cho là nhằm tấn công vào khía cạnh gây thiệt hại nhất [cho ông Trump], khiến cho ông phải cân nhắc lại.

Trong lời tuyên bố đe dọa áp thuế nhiều hơn hôm thứ Năm (5/4), ông Trump cũng nhấn mạnh rằng: “Hoa Kỳ vẫn sẵn sàng đàm phán” với Trung Quốc. Tuy nhiên, cả hai nước đều không nói khi nào sẽ bắt đầu áp dụng thuế quan.

Washington sẽ xem xét ý kiến phản hồi của công chúng Mỹ cho đến cuối tháng 5/2018 trước khi hoàn tất danh mục thuế quan và ngày bắt đầu áp thuế. Trong một tuyên bố, Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer khẳng định: “Không có thuế quan nào có hiệu lực cho đến khi tiến trình tương ứng được hoàn thiện”.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến sẽ phát biểu tại Diễn đàn châu Á Bác Ngao (Boao Forum) hôm thứ Ba tới (10/4). Năm 2018 đánh dấu 40 năm kể từ khi Trung Quốc bắt đầu mở cửa nền kinh tế, và ông Tập có thể công bố thêm các biện pháp hòa giải cho chính quyền ông Trump.

Vấn đề liệu hai nước có thể tìm thấy đủ lý lẽ chung thông qua các cuộc đàm phán ‘đằng sau hậu trường’ để ngăn chặn một cuộc chiến tranh thương mại toàn diện, là chưa rõ ràng. Washington sẵn sàng cắt giảm kế hoạch thuế nếu Bắc Kinh đưa ra các cam kết cụ thể về bảo vệ sở hữu trí tuệ, đồng thời giảm thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc lên 100 tỷ USD.

Nhưng người Trung Quốc không muốn ‘mất mặt’. Khả năng xảy ra một cuộc chiến tranh thương mại vẫn hiện ra lờ mờ trong nền kinh tế toàn cầu, vì mỗi bên đều chờ đón bên kia lùi bước trước, tờ Nikkei nhận định.

Thanh Hương