Iran đã kêu gọi Trung Quốc giúp bảo vệ thỏa thuận hạt nhân mà họ đạt được với các cường quốc khác trên thế giới, và nói rằng Tehran sẽ sử dụng “các lựa chọn khác” nếu lợi ích của họ bị đe dọa bởi các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ, theo SCMP.

Đại sứ Iran tại Trung Quốc, Ali Asghar Khaji, cho biết Bắc Kinh có vai trò tích cực trong việc duy trì thỏa thuận, và nước này nên thúc đẩy hợp tác kinh tế với Tehran. 

Ông cũng nói rằng Ngoại trưởng Iran đã chọn Bắc Kinh là điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du nước ngoài sau thời gian “sóng gió” vừa qua vì “tầm quan trọng” của Trung Quốc đối với Iran.

“Chúng tôi hi vọng các thành viên còn lại đã ký kết thỏa thuận, bao gồm Trung Quốc, giúp duy trì và thực hiện đầy đủ các cam kết trong thỏa thuận này”, ông Khaji nói. Iran cam kết giảm dự trữ uranium cho đến năm 2030 để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế.

“Nếu chúng tôi có thể đạt được các quyền và lợi ích từ thỏa thuận này, chúng tôi sẽ duy trì nó. Ngược lại, chúng tôi sẽ tính đến các lựa chọn khác”, ông nói trong một cuộc phỏng vấn với tờ SCMP tuần trước và không tiết lộ những lựa chọn khác là gì.

Đại sứ Iran tại Trung Quốc Ali Asghar Khaji nói Bắc Kinh có vai trò tích cực trong việc duy trì thỏa thuận hạt nhân. (Ảnh: Simon Song)

Thỏa thuận hạt nhân đã đạt được giữa Iran, Đức và 5 thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc bao gồm Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh và Hoa Kỳ từng được xem như một hiệp ước có thể định hình lại môi trường chính trị ở Trung Đông.

Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump gọi thỏa thuận này là “một thỏa thuận khủng khiếp và một chiều” đồng thời tuyên bố rút lui khỏi thoả thuận, khiến Iran có thể phải đối mặt với các lệnh trừng phạt mới, và các công ty có quan hệ kinh doanh với Tehran có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Tờ Welt am Sonntag của Đức đưa tin hôm thứ Tư (16/5) rằng các nhà ngoại giao từ châu Âu, Trung Quốc và Nga đang thảo luận một thỏa thuận mới để viện trợ tài chính cho Iran nhằm đổi lấy một cam kết không phát triển tên lửa đạn đạo của nước này, và hi vọng thông qua việc này sẽ cứu vãn thỏa thuận hạt nhân mà Hoa Kỳ đã rút khỏi. Các nhà ngoại giao sẽ gặp nhau tại Vienna trong tuần tới với sự chủ trì của ông Helga Schmid, nhà ngoại giao cấp cao của Liên minh châu Âu, để thảo luận các bước cần thực hiện tiếp theo. 

Tuần trước, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif đã gặp các đối tác của mình tại Trung Quốc và Nga, cũng như Anh, Pháp, Đức và Liên minh châu Âu, trong một nỗ lực cứu vãn thỏa thuận hạt nhân Iran. Bất chấp sự rút lui của Washington, tất cả các quốc gia ký kết khác đã cam kết sẽ duy trì thỏa thuận.

Đại sứ Khaji nói Ngoại trưởng Zarif đã “cố ý” chọn Bắc Kinh là điểm đến đầu tiên của mình trong chuyến công du nước ngoài, trước cả Moscow và Brussels, vì Trung Quốc là đối tác thương mại hàng đầu cũng như nhà đầu tư lớn của Iran. “Quyết định này được đưa ra vì tầm quan trọng của Trung Quốc đối với chúng tôi,” ông nói. “Chúng tôi hi vọng Trung Quốc, là một thành viên của 5 + 1, tiếp tục đóng vai trò tích cực của mình để thực hiện và bảo vệ thỏa thuận hạt nhân”.

Tổng công ty hạt nhân quốc gia Trung Quốc đã ký hợp đồng để thiết kế lại lò phản ứng nước nặng Arak của Iran để nó không thể sản xuất plutoni. (Ảnh: AFP)

Theo một thỏa thuận riêng được ký kết năm ngoái giữa Iran và Trung Quốc, Tổng công ty hạt nhân quốc gia Trung Quốc đã ký hợp đồng thiết kế lại lò phản ứng nước nặng Arak của Iran để nó sẽ không thể sản xuất plutoni.

Trong cuộc họp kéo dài 3 giờ giữa Bộ trưởng ngoại giao Iran Zarif với người đồng cấp Vương Nghị ở Bắc Kinh hôm qua (20/5), phía Trung Quốc đã tái khẳng định cam kết của Trung Quốc nhằm bảo vệ thỏa thuận và đồng ý mở rộng hợp tác kinh tế giữa hai bên. 

Trung Quốc là đối tác thương mại và xuất khẩu lớn nhất của Iran trong 10 năm qua. Trong năm 2017, thương mại hai chiều của họ đã tăng 21% so với năm trước đó, đạt 37,3 tỷ USD, và có hơn 200.000 giao dịch đã được thực hiện giữa hai nước.

Iran cũng là một phần quan trọng trong “Sáng kiến ​​Vành đai và Con Đường” của Trung Quốc, sáng kiến nhằm tăng cường trao đổi thương mại và nâng cấp cơ sở hạ tầng kết nối châu Á, châu Phi và châu Âu, vì nước này nằm ở vị trí chiến lược giữa Đông và Tây. Iran đã ký một biên bản ghi nhớ để tham gia sáng kiến này ​​vào năm 2016, khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Tehran.

Minh Đức