Hoa Kỳ đã gửi tối hậu thư hôm thứ Ba (4/12) cho Nga và yêu cầu dọn sạch những gì mà Moscow đã vi phạm trong hiệp ước kiểm soát vũ khí, đồng thời đưa tên lửa ra khỏi châu Âu.

Trong cuộc họp tại Brussels, các đồng minh NATO do Đức dẫn đầu đã hối thúc Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo thúc đẩy nỗ lực ngoại giao cuối cùng trước khi Washington rút khỏi Hiệp ước.

“Nga còn cơ hội cuối cùng để cho thấy họ có thể thực hiện lời hứa đúng với Hiệp ước … nhưng chúng tôi cũng phải bắt đầu chuẩn bị cho thực tế là Hiệp ước này có thể bị phá vỡ”, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg nói với các phóng viên.

Các bộ trưởng Ngoại giao NATO đã chính thức tuyên bố Nga “vi phạm nghiêm trọng” hiệp ước hạt nhân tầm trung INF được ký giữa Mỹ và Nga năm 1987, theo Reuters. Tuy nhiên, phía Nga đã phủ nhận việc phát triển tên lửa tầm trung có khả năng chở đầu đạn hạt nhân và tấn công các thành phố châu Âu trong thời gian ngắn.

“Phạm vi của nó [tên lửa SSC-8] là mối đe dọa trực tiếp đến châu Âu và hành động của Nga đã làm suy yếu nghiêm trọng an ninh quốc gia của Mỹ và các đồng minh,” Ngoại trưởng Mỹ Pompeo nói.

Ông Pompeo cho biết chính phủ Mỹ đã nêu vấn đề này ít nhất 30 lần với Moscow kể từ năm 2013 nhưng Nga luôn từ chối và phản đối. Ông cũng nói rằng Hoa Kỳ có bằng chứng cho thấy các cuộc thử nghiệm tại một địa điểm ở Nga, cơ sở Kupustin Yar thời Liên Xô, gần Volgograd, phía đông nam Moscow.

“Hoa Kỳ tuyên bố Nga vi phạm nghiêm trọng hiệp ước và sẽ tạm hoãn nghĩa vụ của chúng tôi … có hiệu lực trong vòng 60 ngày trừ khi Nga tuân thủ đầy đủ và có kiểm chứng”, ông Pompeo nói.

Hiệp ước INF được ký kết dưới thời Tổng thống Ronald Reagan và lãnh đạo Liên Xô Mikhail Gorbachev, trong đó loại bỏ kho vũ khí tên lửa tầm trung của hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới và giảm khả năng tiến hành cuộc tấn công hạt nhân trong thời gian ngắn.

Hiệp ước đòi hỏi Hoa Kỳ và Nga “không sở hữu, sản xuất, hoặc bay thử nghiệm” tên lửa hành trình mặt đất với tầm phóng từ 500 km đến 5.500 km” hoặc sở hữu hoặc tạo ra bệ phóng tên lửa như vậy.

Thanh Hiền