Tờ Breitbart hôm 1/9 đã đăng một bài phân tích tiết lộ Google không hiển thị bất kỳ tin tức tiêu cực nào liên quan đến phong trào Người da đen đáng sống (Black Live Matters hay BLM), một phong trào trên cơ điểm chủ nghĩa Mác-xít gắn liền với các cuộc biểu tình sắc tộc đang nổ ra ở Mỹ, theo the BL.

Black Lives Matter (BLM – Người da đen đáng được sống) là phong trào với bề mặt là đòi quyền lợi cho người da đen. Phong trào này nổi lên trong các cuộc biểu tình tại Mỹ sau cái chết của người đàn ông da màu George Floyd sau khi bị một cảnh sát da trắng ngộ sát trong quá trình bắt giữ. Tuy nhiên, trái với hình thức biểu tình ôn hòa vốn được luật pháp cho phép và bảo vệ, phong trào này thường đi kèm nạn cướp bóc, phá hại của công và bạo lực, nhằm đạt được chương trình nghị sự riêng của nó.

Người sáng lập phong trào này từng thừa nhận theo chủ nghĩa Mác, và muốn hạ bệ ông Trump. Thậm chí một lãnh đạo BLM tại khu vực New York từng đe dọa sẽ ‘thiêu rụi chế độ này’ nếu không được đáp ứng.

Trở lại câu chuyện chính. Khi bạn nhập tên viết tắt những chữ cái đầu “BLM is” vào ổ search Google ngày hôm nay, gợi ý duy nhất mà công cụ hiển thị là “BLM Israel” hoặc “BLM issues”, và nó sẽ không hiển thị danh sách các gợi ý khác.

Công cụ tìm kiếm của Google tạo ra các gợi ý cho người dùng, và thông thường những gợi ý này dựa trên các tìm kiếm của người dùng trước đó. Kể từ khi thuật ngữ BLM hoặc Black Lives Matters trở nên phổ biến gần đây, một điều rất bất thường là Google không hiển thị các kết quả trong danh sách tìm kiếm này, và theo phân tích của Breitbart, rất có thể danh sách này đã bị xóa bỏ một cách có chủ ý.

Bằng cách gõ tên đầy đủ của tổ chức (Black Lives Matters), thì tất cả các kết quả hiển thị ra đều là tích cực.

Trái lại, trong các công cụ tìm kiếm ít phổ dụng khác như Duck Duck Go, Yahoo hoặc Bing của Microsoft, khi nhập cả tên đầy đủ hoặc tên viết tắt những chữ cái đầu, công cụ đều sẽ đưa ra danh sách các gợi ý, và một số trong đó có hàm ý tiêu cực.

Những gợi ý đầu tiên được Google đưa ra là “BLM is ActBlue (BLM là ActBlue)”. ActBlue là một công ty gây quỹ cho những người cánh tả, cấp tiến, hoặc Đảng dân chủ, nối tiếp bởi các gợi ý khác như “BLM is Marxist (BLM theo chủ nghĩa Mác), BLM is a front (BLM là một mặt trận), BLM is funded by (BLM được tài trợ bởi)”.

Tương tự, các kết quả chính trên Google khi tìm kiếm từ BLM chủ yếu là từ các kênh truyền thông cánh tả như Wikipedia, CNN và The Guardian.

Một số người dùng Twitter chỉ ra Google cũng có trong tay một danh sách các gợi ý tương tự các công cụ tìm kiếm khác, nhưng nó đã biến mất một cách bí ẩn. 

Tại sao điều này quan trọng? Vào năm 2016, theo cách thức tương tự, Google đã không đưa ra bất kỳ gợi ý tiêu cực nào cho việc tìm kiếm thông tin liên quan đến ứng viên Tổng thống Đảng Dân chủ “Hillary Clinton” bất chấp sự phổ biến của thuật ngữ này, một bản tin khác của Breitbart tiết lộ.

Trả lời cho nghi vấn này, vào thời điểm đó Google cho biết: “Thuật toán ‘tự động điền’ của chúng tôi sẽ không hiển thị các truy vấn nào mang tính tiêu cực hoặc miệt thị khi được hiển thị cùng tên của một người nào đó”. 

Tuy nhiên, trái với tuyên bố trên, khi tìm kiếm trên Google với những cái tên như Donald Trump hay Bernie Sanders (hai ứng viên tổng thống năm 2016), thì Google lại có hiển thị các kết quả tiêu cực. Ngoài ra, Black Lives Matters không phải là một cá nhân, do đó lập luận của Google không áp dụng được cho trường hợp này.

Từ quan điểm của giới conservative (giới ủng hộ truyền thống) [1], thì đây là một cách thức tinh vi để tác động đến quan điểm đánh giá ​​của công chúng đối với các ứng viên. Khi 2, 3, 4 hoặc 10 trang đầu tiên trong kết quả tìm kiếm trên Google đều hiển thị nội dung của các kênh truyền thông chủ lưu (vốn chủ yếu là các kênh truyền thông cánh tả) và đang chủ đích định hướng dư luận đối với một số chủ đề xã hội nóng, thì có bao nhiêu người có thể bị đánh lừa vì điều này? Từ The BL bình luận, chúng ta không nên coi thường ngành công nghiệp “tin giả (fake news)”.

Bên dưới bài viết, một độc giả đã chia sẻ câu chuyện của mình như sau: 

“Facebook cũng làm y chang như thế đấy. [Tôi bắt gặp tin về] một quan chức chính phủ, ông này nói rằng ông là một thành viên Đảng Dân chủ, nhưng ông cho biết mình không thể vừa trung thành với Chúa của mình mà lại vừa bỏ phiếu cho Joe Biden”. 

“Tôi đã cố gắng chia sẻ bài đăng này trên Facebook cá nhân, nhưng các fact checkers (nhân viên xác minh tính đúng sai của dữ kiện của Facebook) lại cho biết tôi không thể chia sẻ bài đăng này vì nó gây phản cảm cho một số người nào đó”.

Hồi tháng 5, trên Twitter cá nhân Tổng thống Trump đã từng chỉ trích các trang mạng xã hội phổ biến, tuyên bố chúng bị kiểm soát bởi ‘phe cực đoan cánh tả’.

‘Thế lực Cánh tả Cực đoan đang nắm toàn quyền chỉ huy và kiểm soát các mạng xã hội Facebook, Instagram, Twitter và Google,’ ông Trump chia sẻ dòng trạng thái Twitter hôm 16/5. ‘Chính quyền Trump đang nỗ lực để khắc phục tình trạng bất hợp pháp này …”.

Cuối tháng 5, Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp nhằm bảo vệ quyền tự do ngôn luận trên phương tiện truyền thông xã hội và chỉnh đốn các mạng xã hội kiểm duyệt người dùng.

Sắc lệnh này của Tổng thống Trump trực tiếp nhắm tới các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Google, Twitter, những trang mà trước đó ông từng chỉ trích về tình trạng bóp nghẹt tiếng nói của những người thuộc trường phái conservative (trong tiếng Việt thường được dịch là “bảo thủ”, nghĩa là bảo lưu các giá trị truyền thống như tín ngưỡng, phản đối phá thai, phản đối quan hệ đồng tính, v.v.).

Trang Breitbart trích lời Tổng thống Trump nói về các mạng xã hội này khi ký sắc lệnh: “Họ có quyền lực không bị kiểm soát để có thể kiểm duyệt, hạn chế, sửa đổi, định hình, che giấu, thay đổi gần như bất kỳ phương thức giao tiếp nào giữa các công dân đơn lẻ cũng như các nhóm công chúng rộng quy mô lớn”.

Ông Trump tiếp tục nói: “Chưa từng có tiền lệ trong lịch sử Hoa Kỳ mà một nhóm nhỏ các tập đoàn lại có thể kiểm soát một phạm vi tương tác lớn như vậy”.

Chú thích:

[1] Trong tiếng Việt, từ conservative thường được dịch là “bảo thủ” (conservatism là chủ nghĩa bảo thủ), nhưng có thể gây hiểu sai nghĩa. Conservatives là những người duy trì những giá trị truyền thống như tín ngưỡng, không nạo phá thai, không đồng tính luyến ái, … Trái ngược với trường phái này là Liberalism (chủ nghĩa tự do).