Theo The Guardian, tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO) đang tiến hành các bước để ký kết hợp đồng sử dụng vệ tinh theo dõi các di tích văn hóa cổ tại Syria, Iraq, Yemen và Lybia. Đây là một trong những nỗ lực của UNESCO nhằm ngăn chặn tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) phá hủy các di sản văn hóa của nhân loại.

Trong một cuộc phỏng vấn với báo The Guardian, Tổng giám đốc UNESCO, bà Irina Bokova, cho biết các hình ảnh chụp từ vệ tinh với độ phân giải cao cho thấy các hành vi phá hoại của IS tại các di tích cổ.

Hồi tháng Năm năm nay, IS đã chiếm đóng thành cổ Palmyra, một trong những di sản văn hóa thế giới quan trọng bậc nhất tại vùng Trung Đông. Hôm 21/5, IS tuyên bố rằng sẽ không phá hủy các công trình lịch sử tại đây, nhưng sau đó các phiến quân khủng bố đã nuốt lời.

Tính đến nay, tại khu vực đền Palmyra, IS đã phá hủy hai đền thờ Hồi giáo cổ đại, các lăng tẩm, tượng đài. Một trong những tổn thất lớn nhất là bức tượng sư tử nổi tiếng Al-Lat từ thế kỷ 1 sau Công nguyên bị phá hủy vào ngày 23/5. Bức tượng này được dựng bên ngoài ngôi đền Bel nổi tiếng, được xây dựng vào năm 32 sau Công nguyên, 600 năm trước khi Hồi giáo thâm nhập vào Syria.

Theo bà Bokova, việc giám sát các di sản văn hóa cổ đại thông qua vệ tinh sẽ giúp giảm mức độ tàn phá và cướp bóc của các phiến quân khủng bố IS, đồng thời có cơ sở để đưa ra các bằng chứng cụ thể về những nơi đã bị phá hủy, nhằm đưa thủ phạm ra trước Tòa án Hình sự Quốc tế.

Bà Bokova cho biết bà cũng thúc giục các quốc gia áp dụng các biện pháp nghiêm ngặt để hạn chế việc buôn lậu cổ vật. Điều này không chỉ góp phần giúp bảo vệ các di tích văn hóa cổ mà còn góp phần hạn chế IS và các nhóm khủng bố khác thu tiền tài trợ cho hoạt động khủng bố thông qua việc buôn bán cổ vật.

UNESCO đã giúp xây dựng lại các di tích lăng mộ cổ bị các nhóm khủng bố Hồi giáo cực đoan phá hủy ở thành phố cổ Timbuktu, Mali. Bà Bokova cho biết, 14 lăng mộ đã được tái tạo lại bởi các vật liệu có sẵn tại địa phương.

UNESCO cũng đang lên kế hoạch trùng tu lại một số di tích cổ tại thành phố Aleppo, Syria.

Bình Minh tổng hợp