BBC đưa tin hôm 17/2, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry nói rằng Washington cực kỳ lo ngại về việc Trung Quốc ngày càng quân sự hóa tại khu vực tranh chấp ở biển Đông.

Một phát ngôn viên của ông Kerry nói rằng các hình ảnh vệ tinh gần đây nhất cho thấy Trung Quốc đã triển khai các tên lửa đất đối không tại đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa, nằm trong khu vực tranh chấp chủ quyền của nhiều nước tại biển Đông.

Ông Kerry nói rằng Mỹ dự định sẽ có “một cuộc đối thoại cực kỳ nghiêm túc” với Trung Quốc về việc này.

Trước đó, hôm 17/2, hãng tin Fox News đã công bố hình ảnh vệ tinh từ ImageSat International (ISI) chụp trong hai ngày 3/2 và 14/2 cho thấy quân đội Trung Quốc đã điều động hai bộ nạp năng lượng cho các bệ phóng tên lửa đất đối không cùng với tám bệ phóng, và một hệ thống radar trên đảo Phú Lâm, đảo lớn nhất của quần đảo Hoàng Sa.

Ảnh vệ tinh hôm 3/2 cho thấy một vị trí bỏ trống, nhưng cũng tại nơi này thì hôm 14/2 đã xuất hiện các tên lửa.

Một quan chức Mỹ giấu tên xác nhận với Fox News về tính xác thực của những hình ảnh này. Theo quan chức này, loại tên lửa do hình ảnh vệ tinh ghi nhận được dường như là hệ thống phòng không HQ-9 do Trung Quốc chế tạo, có tầm bắn khoảng 200km, đe dọa bất kỳ máy bay dân sự hay quân sự nào bay gần khu vực.

Tin tức này đã được một số giới chức một số nước xác nhận và lên án.

Trong ngày 17/2, Reuters dẫn lời Thiếu tướng David Lo (La Thiệu Hòa), người phát ngôn cơ quan phòng vệ Đài Loan, xác nhận Trung Quốc đã điều động các tên lửa đất đối không đến đảo Phú Lâm. Theo ông Lo, cơ quan phòng vệ Đài Loan “sẽ theo dõi chặt chẽ những diễn biến tiếp theo”.

Theo CNN, trong cuộc họp báo ở Tokyo ngày 17/2, Chánh văn phòng nội các Nhật Yoshihide Suga nhấn mạnh rằng Nhật hết sức quan ngại với hành động triển khai tên lửa trên đảo Phú Lâm và không thể chấp nhận “việc Trung Quốc tìm cách thay đổi thực trạng và gây căng thẳng trên biển Đông bằng hành vi bồi lấn quy mô lớn, xây căn cứ và sử dụng vì mục đích quân sự là mối lo ngại chung của cộng đồng quốc tế”.

Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Voltaire Gazmin thì lên án việc đưa tên lửa tới đảo Phú Lâm “sẽ thổi bùng căng thẳng trên biển Đông”.

Tờ New York Times dẫn lời nhà phân tích Thomas Berger của ĐH Boston nhận định việc Trung Quốc triển khai vũ khí trên đảo Phú Lâm nhằm khiêu khích Việt Nam và Philippines. Trong khi chuyên gia Mira Rapp-Hooper thuộc Trung tâm An ninh Mỹ mới cho rằng đây là động thái phản ứng của Trung Quốc đối với các cuộc tuần tra bảo vệ tự do hàng hải của Mỹ trên biển Đông, đặc biệt là chuyến tuần tra gần đảo Tri Tôn thuộc quần đảo Hoàng Sa.

Tờ The Guardian dẫn lời một số nhà bình luận cho rằng nhiều khả năng Trung Quốc cũng muốn thử phản ứng của cộng đồng quốc tế để chuẩn bị cho bước quân sự hóa các đảo nhân tạo xây dựng phi pháp trên biển Đông, thậm chí lập vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) tại vùng biển Đông Nam Á.

Theo Reuters, trong cuộc họp báo tại Tokyo hôm 17/2, Đô đốc Harry Harris Jr., Tư lệnh Bộ chỉ huy Thái Bình Dương của Mỹ, cho biết: “Đây có thể là một dấu hiệu, nếu tên lửa thực sự có ở đó, cho thấy sự quân sự hóa trên Biển Đông theo những cách mà Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nói rằng ông sẽ không làm vậy.”

Việt Nam, nước cũng tuyên bố chủ quyền đảo Phú Lâm, chưa có phản ứng gì trước thông tin Trung Quốc triển khai tên lửa.

BBC dẫn lời Tiến sỹ Nguyễn Ngọc Trường, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Phát triển Quan hệ Quốc tế (CSSD) nói: “Đấy là một hành động ngang ngược và bất chấp dư luận thế giới… Tại sao Trung Quốc lại phải triển khai tên lửa ở một khu vực mà Trung Quốc chiếm của Việt Nam? Hành động này là một bước chuẩn bị cho việc sau khi Trung Quốc hoàn thành cải tạo các đảo, thì Trung Quốc triển khai các tên lửa xuống Trường Sa và như thế là hoàn thành bước quân sự hóa biển Đông.”

Cũng theo BBC, Tiến sĩ Trần Công Trục, nguyên Trưởng Ban Biên giới của Chính phủ Việt Nam, cho rằng đây là một bước trong chủ trương quân sự hóa của Trung Quốc. Ông nói: “Theo tôi cũng là một bước đi trong chủ trương quân sự hóa của Trung Quốc để thực hiện tham vọng của mình là khống chế và tiến tới độc chiếm Biển Đông. Cho nên việc họ đưa tên lửa hay xây dựng đường băng, rồi đưa tàu chiến, rồi đưa máy bay và xây dựng các đồn bốt quân sự thì rõ ràng đó là một điều mà không ai lạ lẫm gì.”

Trước đó, hôm 16/2, báo Defense News dẫn lời Phó đô đốc hải quân Mỹ Joseph Aucoin cho biết Mỹ sẽ tái bố trí khoảng 60% tàu chiến của hải quân nước này trong vòng 3 năm tới, trong đó sẽ triển khai thêm 21 tàu chiến đến khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Theo ông Aucoin, động thái này phù hợp với chính sách tái cân bằng châu Á của Bộ Quốc phòng Mỹ.

Số tàu chiến này sẽ đồn trú dọc bờ Tây nước Mỹ và ở các vùng biển thuộc Thái Bình Dương, thực hiện các cuộc tuần tra trong khu vực, kể cả biển Đông nơi Trung Quốc đang leo thang quân sự hóa tại vùng biển tranh chấp.

Ban Mai tổng hợp