Liên minh Châu Âu (EU) xích lại gần nhau hơn và được ủng hộ kể từ khi Anh xin rút ra khỏi EU khi các thành viên nhận thấy cái giá đắt của việc ly khai đó.

Theo báo New Heaven – Sự kiện Anh xin ra khỏi EU có khi lại không dẫn tới sự tan rã của Liên minh Châu Âu như người ta tưởng, ngược lại còn gia tăng sự gắn kết giữa các thành viên.

Nhận định này dựa trên ba lý do sau.

Trước hết, Anh chịu tổn thất lớn về kinh tế khi kết quả của cuộc trưng cầu dân ý ủng hộ việc ra khỏi EU. Nó gửi thông điệp tới các quốc gia thành viên khác trong EU về giá trị kinh tế của EU. Thứ hai, các nhà lãnh đạo EU đang đàm phán rất căng thẳng với London, cho thấy  Anh hay bất kỳ nước nào khác muốn rời khỏi EU thì khó mà có được một thỏa thuận tốt với các thành viên EU. Cuối cùng, EU đóng vai trò quan trọng không thể thiếu trong giải quyết các vấn đề của châu Âu.

Sau khi cuộc bỏ phiếu trưng cầu về việc Anh rời khỏi EU kết thúc, thì hình ảnh Cộng đồng châu Âu gồm 28 nước hợp tác với nhau về các vấn đề thương mại, luật, và giáo dục đào tạo, là hình ảnh một cộng đồng thất bại. Cuộc trưng cầu dân ý này ở Anh đánh dấu lần đầu tiên một quốc gia thành viên bỏ phiếu để rút khỏi EU. Cử tri Anh đã từ lâu bị chia rẽ xung quanh vấn đề EU, và Anh không chỉ là nước duy nhất nghi ngờ về tính hiệu quả của EU.

Pháp và Hà Lan, hai thành viên sáng lập của EU, cũng có những đảng phái đang tìm kiếm trưng cầu dân ý. Lãnh đạo đảng cánh tả Pháp Marine Le Pen, tuyên bố việc cử tri đi bỏ phiếu cho Brexit chứng tỏ một tương lai thảm bại của EU. Geert Wilder, một chính trị gia người Hà Lan đang kêu gọi một cuộc trưng cầu dân ý tương tự ở Hà Lan, với khẩu hiệu “Giờ đến lượt chúng ta”.

Tuy nhiên, việc rời khỏi EU không hề đơn giản. Bắt đầu là những tổn thất Brexit mang lại cho Anh. Người ta không mấy nghi ngờ nền kinh tế Anh sau Brexit sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực trên diện rộng. Cả trong ngắn và dài hạn, nền kinh tế Anh cũng phải chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ quyết định này. Đa phần các nhà kinh tế học đều không còn kỳ vọng tăng trưởng GDP của Anh sẽ vượt ngưỡng vào năm tới. Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) đã điều chỉnh dự báo tăng trưởng GDP của Anh xuống còn 1.4%.

Việc rút khỏi Liên minh Châu Âu, và các thể chế của Anh đồng nghĩa với việc giảm chi tiêu và việc làm. Nông dân Anh và các trường đại học, sẽ mất đi nhiều khoản trợ cấp từ Châu Âu trừ khi chính phủ Anh có các động thái xử lý các khoảng trống này. Tương tự, viện Y học Châu Âu đặt tại Luân Đôn chuyên về đánh giá độ an toàn của dược phẩm ở châu Âu, cũng sẽ di chuyển sang nước khác nếu Anh rời khỏi Châu Âu.

Quỹ tiền tệ Quốc tế giảm dự đoán tăng trưởng GDP của Anh xuống 1.4% điểm.

Giới đầu tư kinh doanh là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề hơn cả, dựa theo các số liệu sẽ công bốchính thức cuối năm nay. Rất nhiều các công ty đa quốc gia, từ easyJET tới Burberry, đặt trụ sở tại Anh nhưng kinh doanh khắp Châu Âu. Tuy mọi chú ý cũng dồn vào trung tâm tài chính tại Luân Đôn, nhưng mậu dịch phi thuế quan và các quy định hài hòa là rất thiết yếu đối với nhiều ngành công nghiệp, từ dược phẩm đến ngành nghề dịch vụ. Ví dụ, Vodafone, một công ty viễn thông, thông báo sẽ cân nhắc việc chuyển trụ sở khỏi Luân Đôn. Việc chuyển trụ sở bị trì hoãn trong khi chờ kết quả đàm phán về Brexit với EU.

Lý do thứ hai Brexit lại củng cố sự gắn kết của EU là bởi kinh nghiệm hậu trưng cầu dân ý của Anh cho thấy chiến dịch ủng hộ Brexit là sai lầm. Nhóm ủng hộ Brexit dự đoán EU sẽ chấp thuận cho Anh tiếp cận một thị trường đơn lẻ, chìa khóa cho nền kinh tế quốc gia, mà không cần Anh phải cho phép lao động tự do.

Các dấu hiệu ban đầu từ các nhà lãnh đạo EU cho thấy sẽ không đạt được thỏa thuận nào kiểu như vậy. Brexit có thể là bài học cho các quốc gia nào đang tìm kiếm sự kết thúc của Châu Âu. Tổng thống Pháp Francois Hollande đã từng băn khoăn rằng liệu “Ra khỏi Châu Âu thì có tốt không?”

Nếu Anh muốn có tự do lưu chuyển dòng vốn và hàng hóa, thì họ buộc phải chấp nhận việc tự do di cư lao động. Pháp và Hà Lan, cũng như các quốc gia khác có các đảng phái nghi ngờ về sự gia nhập EU, không có lý do gì để đưa ra cho Anh một giải pháp tốt đẹp.

Một số nước lớn trong EU bao gồm cả Pháp xem Brexit là một cơ hội để tăng tầm ảnh hưởng của mình trong liên minh EU. Paris không có động cơ nào để thỏa hiệp với Anh, khi một số chính trị gia người Pháp coi Brexit là chuyên không may lại hóa may. Đối với các quốc gia khác, việc Anh thất bại không đạt được một thỏa hiệp có lợi với EU sẽ chứng minh cho việc bỏ phiếu ra khỏi EU không phải là một chiến thuật đàm phán hiệu quả. Điều này sẽ khiến cho các cuộc trưng cầu dân ý trong tương lai kém hấp dẫn hơn.

Thị trường chung: Ảnh hưởng về thương mại giữa các quốc gia thành viên Châu Âu. Thương mại nội khối giữa 28 thành viên giảm 6.3% năm 2013 so với năm 2002- cột màu hồng cho biết các nước giảm mạnh. Chỉ có Anh, Hy Lạp và Man-ta là có nhiều hoạt động thương mại hơn so với các quốc gia thành viên khác. (Theo Eurostat )
Thị trường chung: Ảnh hưởng về thương mại giữa các quốc gia thành viên Châu Âu. Thương mại nội khối giữa 28 thành viên giảm 6.3% năm 2013 so với năm 2002- cột màu hồng cho biết các nước giảm mạnh. Chỉ có Anh, Hy Lạp và Man-ta là có nhiều hoạt động thương mại hơn so với các quốc gia thành viên khác. (Theo Eurostat )

Nhân tố thứ ba đó là EU đang chứng minh vai trò quan trọng không thể thiếu trong việc giải quyết rất nhiều thách thức của Châu Âu. Ví dụ, Châu Âu năm ngoái phải gồng mình về gánh nặng của Hy Lạp, một số chuyên gia còn dự báo nước này sẽ rời khỏi khu vực euro. Cùng lúc đó, lượng lớn dân di cư và tị nạn tràn vào các quốc gia Bắc Âu như Thụy Điển, Đức.  Với luận điểm cho rằng các quốc gia Châu Âu khác không sẵn lòng chia sẻ gánh nặng vấn đề dân nhập cư đã khiến các nhà phân tích đưa ra kết luận rằng sự bảo đảm của EU về tự do di cư đang bị đe dọa. Việc thiết lập một số trạm kiểm tra hộ chiếu tạm thời trên biên giới một số nước Châu Âu khiến nhiều người đặt ra câu hỏi về tương lai đi lại không cần hộ chiếu ở Châu Âu.

Các cuộc khủng hoảng từng một thời đe dọa Châu Âu thì nay đã trở nên ít nguy hiểm hơn. Món nợ của Hy Lạp đã được tái cấu trúc. Quốc gia này sẽ không phải trả các khoản nợ lớn trong nhiều năm. Số lượng dân tị nạn và di cư giảm xuống. Thực tế, sự phối hợp giữa các chính phủ ở châu Âu chính là chìa khóa giải quyết các vấn đề này.

Kết quả rất nhiều cử tri và chính trị gia Châu Âu ngày nay ủng hộ EU hơn trước khi diễn ra cuộc bỏ phiếu Brexit. Tại Áo, ứng cử viên đảng cánh tả Norbert Hofer đã thuyết phục các cử tri bỏ phiếu cho mình, khi hứa ủng hộ EU. Ông tuyên bố ông không ủng hộ Áo rời bỏ EU và rất bực mình khi bị hiểu nhầm là ông ủng hộ.

Theo một cuộc bỏ phiếu, 60% người Áo phản đối trưng cầu dân ý về việc làm thành viên Liên Minh Châu Âu. Một cuộc bỏ phiếu khác cho biết chỉ 23% người Áo muốn rời bỏ EU, giảm 8% từ khi diễn ra cuộc bỏ phiếu Brexit.

Các cuộc bỏ phiếu ủng hộ EU đang tăng lên. Các cử tri nhân ra việc ở lại Liên Minh là một vấn đề nghiêm túc.

Áo không phải là quốc gia duy nhất mà sau Brexit lượng ủng hộ ở lại EU tăng lên. Trong khắp Châu Âu, các cuộc bỏ phiếu cho thấy số lượng ủng hộ đang tăng lên. Cách giải thích hợp lý nhất đó là các cử tri trước đây ủng hộ việc rời bỏ EU như phương thức biểu hiện sự bất mãn về một số vấn đề thì đã nhận ra việc ở lại EU là một vấn đề nghiêm túc. Những người Anh bỏ phiếu ủng hộ việc rời bỏ EU của Anh sẽ nhanh chóng thấy rằng Brexit là một trong những lá phiếu mà họ phải trả giá nhất.

Trong khắp Châu Âu, người ta đang bàn tán về các cuộc bỏ phiếu thể hiện sự ủng hộ EU nhiều hơn trước khi cuộc bỏ phiếu Brexit diễn ra. Một số cuộc bỏ phiếu chứng kiến số lượng phiếu ủng hộ ở lại tăng nhảy vọt. Theo cuộc bỏ phiếu IFOP, số lượng ủng hộ ở lại EU tăng 18 điểm ở Đức, 9 điểm ở Tây Ban Nga. Pháp và Bỉ cũng chứng kiến số điểm tăng tương tự.

Các động thái này có thể chỉ là ngắn hạn, tuy nhiên cái giá quá đắt mà Anh phải trả khi rời bỏ Liên minh Châu Âu là thực, và ngày càng nhiều người châu Âu nhận ra lợi ích khi ở lại Cộng đồng này.

Theo Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh
Lê Anh

Xem thêm:

Từ Khóa: Thể Loại: Góc nhìn Thế giới