Ấn Độ hôm thứ Hai (19/10) cho biết Úc sẽ tham gia tập trận chung với Mỹ và Nhật Bản trên Vịnh Bengal và Biển Arab vào tháng tới, nhằm thúc đẩy hợp tác quốc phòng trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng các hoạt động trên biển.

Nikkei Asia dẫn thông báo từ Bộ Quốc phòng Ấn Độ: “Trong bối cảnh Ấn Độ tìm cách tăng cường hợp tác với các nước khác ở lĩnh vực an ninh hàng hải và khi tăng cường hợp tác quốc phòng với Úc, Malabar 2020 sẽ có sự tham gia của Hải quân Úc”.

Cuộc tập trận Malabar là cuộc tập trận hải quân thường niên ba bên với sự tham gia của Mỹ, Nhật Bản và Ấn Độ là các đối tác thường trực.

“Năm nay, cuộc tập trận được lên kế hoạch theo mô hình ‘không tiếp xúc trên biển’ và sẽ củng cố phối hợp giữa hải quân các nước thành viên”, Bộ Quốc phòng Ấn Độ cho biết, và thêm rằng cả 4 nước cùng ủng hộ “một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do, cởi mở và bao trùm, tôn trọng trật tự quốc tế dựa trên luật lệ”.

Thông báo được đưa ra vào thời điểm Ấn Độ và Trung Quốc đang căng thẳng về vấn đề tranh chấp chủ quyền ở Ladakh. Trong khi đó, quan hệ Mỹ – Trung đang ở mức thấp nhất trong nhiều thập niên vì Covid-19, chiến tranh thương mại, vấn đề Hồng Kông, Đài Loan. Quan hệ Trung Quốc – Nhật Bản cũng suy giảm vì tranh chấp chủ quyền nhóm đảo Senkaku. Canberra và Bắc Kinh cũng nảy sinh nhiều vấn đề sau khi Úc kêu gọi mở cuộc điều tra quốc tế về nguồn gốc của Covid-19.

Ngoại trưởng Úc Marise Payne ca ngợi thông báo này là “một bước tiến quan trọng” trong mối quan hệ ngày càng sâu sắc giữa Canberra và New Delhi. Bà cho biết trong một tuyên bố: “Hoạt động này sẽ tăng cường năng lực của Ấn Độ, Úc, Nhật Bản và Hoa Kỳ trong việc phối hợp để duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực của chúng ta”.

Trong cùng một tuyên bố, Bộ trưởng Quốc phòng Úc Linda Reynolds cho biết: “Các cuộc tập trận quân sự cao cấp như Malabar là chìa khóa để nâng cao năng lực hàng hải của Úc, xây dựng khả năng phối hợp với các đối tác thân thiết và thể hiện quyết tâm chung trong việc hỗ trợ một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương cởi mở và thịnh vượng”.

Cuộc diễn tập còn thể hiện “sự tin tưởng sâu sắc giữa bốn nền dân chủ lớn ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và chí hướng chung để cùng nhau thúc đẩy các lợi ích an ninh chung”, bà Reynolds nói thêm.

Pankaj Jha, cựu Phó giám đốc Hội đồng Thư ký An ninh Quốc gia Ấn Độ, đánh giá việc Úc nhận lời mời tham dự Malabar “đã thể hiện rõ rằng Canberra muốn củng cố cam kết với ‘Bộ tứ'”. Ông nhấn mạnh diễn tập quân sự Malabar đã tiến đến “một cấp độ mới”.

Ông nói với Nikkei Asia: “Đây không phải là cuộc diễn tập đơn giản. Trong các lần trước, chúng ta đã thấy mô hình tác chiến chống tàu ngầm tinh vi. Máy bay do thám và máy bay trinh sát đều được triển khai. Giờ đây, với sự tham gia của Úc, cùng với thỏa thuận hỗ trợ hậu cần (giữa 4 nước), về mặt kỹ thuật điều này thể hiện ‘Bộ tứ’ đang dành sự ưu tiên rất cao cho cả 2 khu vực Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương”.

Sameer Lalwani, Giám đốc phụ trách Nam Á tại Trung tâm Stimson (Washington), nhận định việc Úc tham gia Malabar “là tín hiệu tích cực cho thấy ‘Bộ tứ’ sẽ bắt đầu cùng nhau hoạt động chứ không chỉ gặp mặt”.

“Đây cũng là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy cơ chế quốc phòng của Mỹ tiếp tục đạt được những tiến bộ trong các nỗ lực đa phương ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, bất chấp tình hình bầu cử căng thẳng và giai đoạn chuyển giao chính phủ”, ông nói.

Ông Lalwani cũng nhận định, Trung Quốc sẽ không hài lòng với tuyên bố mới này, nhưng có thể không quá lo ngại.