Vài ngày sau khi Nga xâm lược Ukraine vào ngày 24 tháng 2, Andrei Shestakov đã mở một bộ hồ sơ trong một cuộc trò chuyện nhóm trên WhatsApp dành cho các giáo viên lịch sử như anh ở thị trấn của mình ở phía đông nước Nga.

Các tập tin – mà Reuters đã xem xét và chứa hàng chục trang tài liệu và bản trình bày cũng như các liên kết video – là hướng dẫn về cách dạy cho trẻ em trung học về cuộc xung đột. Không rõ ai đã chia sẻ các tập tin lên cuộc trò chuyện nhóm, nhưng nhiều tài liệu mang tiêu đề của bộ giáo dục ở Matxcova.

Tài liệu này bao gồm các hướng dẫn bài học nêu rõ rằng những người lính Nga chiến đấu ở Ukraine là những anh hùng, rằng những người cầm quyền Ukraine đã có lý tưởng chung với những người cộng tác với Đức Quốc xã trong Thế chiến thứ hai, rằng phương Tây đang cố gắng gieo rắc mối bất hòa trong xã hội Nga và rằng người Nga phải gắn bó với nhau.

Shestakov cho biết trước khi trở thành giáo viên vào tháng Giêng, anh đã có 16 năm làm cảnh sát. Nhưng nghi ngờ của anh ngày càng tăng trong những năm gần đây, anh nói, về việc liệu các nhà cầm quyền của Nga có đang sống theo các giá trị mà họ tuyên bố về dân chủ hay không. Sự thay đổi của anh một phần bị ảnh hưởng bởi nhà phê bình nổi tiếng của Điện Kremlin Alexei Navalny.

Anh quyết định không dạy các học phần cho học sinh của mình tại trường Gymnasium số 2, nơi anh làm việc ở Neryungri, một thị trấn khai thác than ở phía đông Siberia, cách Matxcova khoảng 6.700 km về phía đông.

Thay vào đó, Shestakov nói với các học sinh của mình về nội dung của hướng dẫn giảng dạy và lý do tại sao chúng không chính xác về mặt lịch sử, anh nói với Reuters.

Trong những ngày tiếp theo, cảnh sát địa phương và Cơ quan An ninh Liên bang, được gọi là FSB, đã triệu tập Shestakov để thẩm vấn, theo tuyên bố được ký ngày 5 tháng 3 về các nhận xét trong lớp học của anh. Một tòa án đã phạt anh ta 35.000 rúp vào ngày 18 tháng 3 vì làm mất uy tín của lực lượng vũ trang Nga sau khi anh đăng lại video trực tuyến các cuộc phỏng vấn với các binh sĩ Nga bị bắt ở Ukraine, theo phán quyết của tòa án.

Anh nói với Reuters rằng anh đã nghỉ việc vào tháng trước vì tin rằng dù sao mình cũng sẽ bị sa thải vì công khai phản đối chiến tranh. Cơ quan giáo dục địa phương và bộ giáo dục đã không trả lời yêu cầu bình luận về Shestakov và hướng dẫn giảng dạy. Khi Reuters gọi đến trường, một phụ nữ tự nhận mình là quyền giáo viên hiệu trưởng cho biết cô từ chối bình luận về trường hợp của Shestakov và kết thúc cuộc gọi.

Các giáo viên trên khắp nước Nga đã nhận được các hướng dẫn giảng dạy giống nhau hoặc tương tự, theo hai quan chức công đoàn giáo viên, hai giáo viên khác và các bài đăng trên mạng xã hội từ hai trường học báo cáo rằng họ đã dạy các học phần giống nhau.

Olga Miryasova, một quan chức của một công đoàn giáo viên cho biết các cơ quan giáo dục khu vực đã lưu hành hướng dẫn giảng dạy mà Shestakov nhận được cho nhiều trường học trên khắp đất nước. Reuters không thể xác định một cách độc lập có bao nhiêu trường nhận được các học phần. Một trong những giáo viên cho biết họ nhận được một gói giáo trình khác với gói mà Shestakov đã làm, mặc dù nó có nội dung tương tự.

Sáng kiến ​​cho thấy nhà nước Nga – vốn đang tăng cường kìm kẹp các phương tiện truyền thông chính thống – hiện đang mở rộng nỗ lực tuyên truyền về cuộc chiến Ukraine vào trường học. Kể từ khi chiến tranh bắt đầu, nhiều trường học ở Nga đã đăng hình ảnh trên mạng xã hội cho thấy các học sinh gửi thông điệp ủng hộ quân đội đang chiến đấu ở Ukraine và đứng thành đội hình xếp thành chữ cái “Z”, một biểu tượng ủng hộ cuộc chiến ở Nga.

Những giáo viên không đồng tình với cuộc chiến hiện đang gia nhập hàng ngũ các nhà hoạt động đối lập, các nhà vận động tổ chức phi chính phủ và các nhà báo độc lập khi cảm thấy áp lực của nhà nước Nga, với các khoản tiền phạt, truy tố và viễn cảnh bị mất việc. Vào đầu tháng 3, Tổng thống Vladimir Putin đã ký ban hành đạo luật về việc lan truyền thông tin “giả mạo” về các lực lượng vũ trang Nga, một hành vi phạm tội có thể bị phạt tiền hoặc ngồi tù tới 15 năm.

Hướng dẫn giảng dạy mà Shestakov nhận được hướng đến học sinh từ 14 đến 18 tuổi. Nó bao gồm các giáo án chi tiết cho giáo viên, liên kết đến video bài phát biểu của Tổng thống Putin và các đoạn phim ngắn để minh họa cho bài học.

Theo các tài liệu giảng dạy, phương Tây đang tiến hành chiến tranh thông tin để cố gắng hướng dư luận chống lại các nhà cầm quyền của Nga, và tất cả người dân Nga cần phải kiên quyết chống lại điều đó.

Một giáo án giải thích rằng Nga đang chiến đấu trong một cuộc chiến tranh văn hóa chống lại phương Tây, cuộc chiến đã phá hủy “gia đình truyền thống” và hiện đang cố gắng củng cố các giá trị của nó đối với nước Nga.

Nó nói rằng kể từ khi Liên Xô sụp đổ, Ukraine đã thực hiện một chính sách chống Nga. “Có những cuộc tấn công vào tiếng Nga, lịch sử chung của chúng ta đã bị làm sai lệch, tội phạm chiến tranh và các nhóm tội phạm từ Thế chiến thứ hai đã trở thành anh hùng”, theo tài liệu, đề cập đến những người theo chủ nghĩa dân tộc Ukraine, những người đã liên minh với Đức trong cuộc chiến đó.

Một bài học khác cho rằng phương Tây đang triển khai “chiến tranh hỗn hợp” giữa tuyên truyền, trừng phạt kinh tế và áp lực quân sự – để cố gắng đánh bại Nga bằng cách kích động xung đột nội bộ. “Đó chính xác là lý do tại sao họ thúc giục chúng ta tham gia các cuộc biểu tình không có chủ đề, họ xúi giục chúng ta vi phạm pháp luật và cố gắng làm chúng ta sợ hãi”, nó viết.

“Chúng ta không được khuất phục trước sự khiêu khích”, tài liệu viết.

Các mô-đun bao gồm một trò chơi trong đó học sinh có 15 giây để quyết định xem một tuyên bố là đúng hay sai. Một tuyên bố viết: “Việc tổ chức các cuộc biểu tình, khiêu khích chính quyền và các cuộc tụ tập đông người là một cách hiệu quả để giải quyết một cuộc xung đột lai”. Theo hướng dẫn bài học, câu trả lời tiêu chuẩn là “sai”.

Reuters đã tìm thấy các bài đăng trên mạng xã hội từ một trường học ở Samara, trên sông Volga và một trường học ở Minusinsk, miền nam Siberia, hiển thị các slide từ các bài thuyết trình tương tự đang được sử dụng.

Bây giờ, Shestakov dự định rời Nga vì anh lo ngại các hình phạt thêm từ các nhà chức trách. Anh sẽ tham gia cùng hàng chục nghìn đối thủ của Điện Kremlin, những người cũng đã bỏ trốn khỏi đất nước kể từ khi ông Putin bắt đầu đàn áp mạnh mẽ phe đối lập vào năm 2018.

Anh nói rằng dự định sẽ đến Thổ Nhĩ Kỳ, trừ khi chính quyền cấm anh rời khỏi đất nước. Shestakov nói ở lại và từ bỏ sự phản đối với chiến tranh không phải là một lựa chọn đối với anh. “Tôi sẽ rất khó để giữ mồm giữ miệng của mình,” anh nói.