Hôm thứ Hai (23/04), nhóm G7 cam kết sẽ duy trì “áp lực tối đa” đối với Triều Tiên để buộc nước này phải từ bỏ các chương trình hạt nhân và tên lửa, và nhất trí rằng quyết định đình chỉ hạt nhân và phóng tên lửa tầm xa của Bình Nhưỡng là chưa đủ để đáp ứng yêu cầu của cộng đồng quốc tế.

Trong một cuộc họp được tiến hành sau cuộc họp 2 ngày tại Toronto, Canada, các bộ trưởng G7 khẳng định họ “sẽ không bao giờ chấp nhận một Triều Tiên có trang bị vũ khí hạt nhân” và thúc đẩy lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un tháo dỡ tất cả vũ khí hủy diệt hàng loạt, tên lửa và các cơ sở liên quan theo một cách hoàn chỉnh, có thể xác minh và không thể đảo ngược.

Các bộ trưởng G7 công nhận thông báo đưa ra hôm thứ Bảy (21/04) của Triều Tiên là “bước đầu tiên hướng tới việc phi hạt nhân hóa hoàn toàn”, nhưng “những đàm phán đầy ý nghĩa này phải có kèm theo các hành động cụ thể”, theo nội dung thông báo.

Họ cam kết rằng trước khi Triều Tiên phi hạt nhân hóa hoàn toàn, G7 vẫn sẽ hoàn toàn cam kết chống lại các chiêu trò tránh lệnh trừng phạt của Triều Tiên, đặc biệt là các hoạt động hàng hải bất hợp pháp như chuyển dầu giữa các tàu, bán than và các hàng hóa bị cấm khác .

Phát biểu trước các phóng viên sau cuộc họp, Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Taro Kono nói, “Chúng tôi hoàn toàn đồng ý tiếp tục tạo áp lực bắt Triều Tiên phải phi hạt nhân hóa hoàn toàn”.

Quyền Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Sullivan kêu gọi tất cả các nước “nghiêm túc thi hành” các biện pháp trừng phạt của Liên Hiệp Quốc lên Bình Nhưỡng để buộc họ từ bỏ các chương trình tên lửa đạn đạo và hạt nhân của mình.

“Sự thống nhất về mặt quốc tế là điều cần thiết khi chúng tôi tiếp tục đẩy mạnh áp lực ngoại giao và kinh tế cho đến khi Triều Tiên chấp nhận hoàn thành việc phi hạt nhân hóa mà có thể kiểm chứng và không thể đảo ngược”, ông Sullivan nói.

Các bộ trưởng G7 gặp nhau sau khi Triều Tiên thông báo hôm thứ Bảy (21/04) rằng họ sẽ đình chỉ các cuộc thử nghiệm hạt nhân và phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa, cũng như tháo dỡ địa điểm thử nghiệm hạt nhân duy nhất của nó. Đây là một động thái đi trước một bước của Kim Jong Un trước cuộc gặp gỡ với Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in vào thứ Sáu (27/04) và với Tổng thống Mỹ Donald Trump vào đầu tháng Sáu.

Các nhà ngoại giao hàng đầu của Anh, Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản và Mỹ cùng với Liên minh châu Âu đã thúc giục Triều Tiên giải quyết việc bắt cóc công dân Nhật Bản vào những năm 1970 và 1980 “ngay lập tức”.

Lên án các cuộc thử nghiệm tên lửa đạn đạo của Iran và việc chuyển giao vũ khí và công nghệ tên lửa trái pháp luật sang các quốc gia độc tài, các bộ trưởng G7 đã đồng ý duy trì thỏa thuận hạt nhân Iran, bất chấp lời chỉ trích của Tổng thống Trump rằng nó quá khoan dung với Tehran, Iran.

“Tiếp tục và thực hiện đầy đủ JCPOA (thòa thuận hạt nhận giữa Iran và 5 ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc là Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Mỹ cùng với Đức) là điều cần thiết để đảm bảo rằng chương trình hạt nhân của Iran không thể chuyển hướng sang áp dụng quân sự”, tuyên bố cho biết, liên quan đến kế hoạch hành động toàn diện chung, thường được gọi là thỏa thuận hạt nhân Iran.

Với việc Trump đe dọa Mỹ sẽ rút lui nếu không thể đạt được việc thay đổi lại thỏa thuận này trước ngày 12 tháng 5 do lãnh đạo Mỹ đưa ra, các bộ trưởng đã thảo luận các cuộc đàm phán giữa Mỹ và ba cường quốc Châu Âu – Anh, Pháp và Đức – cho một “hiệp định bổ sung” như là một thỏa hiệp có thể.

Thỏa thuận Iran xảy ra vào năm 2015 giữa Iran và sáu cường quốc lớn – Anh, Trung Quốc, Pháp, Đức, Nga và Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống tiền nhiệm Barack Obama.

Trong cuộc khủng hoảng Syria, các bộ trưởng G7 đã ủng hộ các cuộc không kích của Hoa Kỳ tại Trung Đông hồi đầu tháng này, mặc dù hành động này đã làm khiến mối quan hệ giữa phương Tây và Nga trở nên căng thẳng, khi Nga vốn ủng hộ chế độ của Tổng thống Syria Bashar al-Assad. 

“Chúng tôi hoàn toàn ủng hộ mọi nỗ lực của Mỹ, Anh và Pháp để giảm bớt nỗi đau khổ của người Syria bằng cách giảm khả năng sử dụng vũ khí hóa học của chế độ Assad và ngăn chặn bất kỳ việc sử dụng nào trong tương lai, như đã thể hiện trong hành động ngày 13/04”, tuyên bố nói.

Nhóm G7 thúc giục chế độ Assad ngừng sử dụng vũ khí hóa học và tuyên bố chấm dứt hoàn toàn chương trình vũ khí hóa học của mình theo Công ước Vũ khí Hóa học.

Đồng thời, G7 cũng ám chỉ đến việc quân sự hóa các tiền đồn của Trung Quốc tại các khu vực tranh chấp ở Biển Đông và các nỗ lực của Bắc Kinh nhằm xói mòn sự kiểm soát của Nhật Bản lên quần đảo Senkaku ở Biển Đông, G7 thể hiện “sự phản đối mạnh mẽ” của họ đối với bất kỳ hành động đơn phương nào làm suy yếu sự ổn định của khu vực và các quy tắc quốc tế.

Tuyên bố này nói đến “mối đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, cải tạo đất đai quy mô lớn và xây dựng tiền đồn, cũng như việc sử dụng chúng cho các mục đích quân sự”, trong một lời chỉ trích ngầm về các động thái của Trung Quốc ở Biển Đông nói riêng.

Trung Quốc có các tuyên bố chủ quyền chồng chéo với Brunei, Malaysia, Philippines, Việt Nam và Đài Loan ở Biển Đông, một đường hàng hải mang tính chiến lược khi mà hơn một phần ba lưu lượng giao thông thương mại toàn cầu đi qua đây.

Đề cập đến một cuộc đàn áp quân sự của Myanmar đối với người thiểu số Hồi giáo Rohingya mà đã đẩy gần 700.000 người Rohingya tị nạn sang nước láng giềng Bangladesh, các bộ trưởng G7 cho biết họ “rất quan tâm” rằng quá trình hồi hương và tạo điều kiện cho người Rohingya đã không được thiết lập đầy đủ.

Các bộ trưởng G7 đã cam kết giúp giải quyết những vi phạm nhân quyền và lạm dụng ở Myanmar, đặc biệt là trong cuộc khủng hoảng ở bang Rakhine.

Là một phần trong nỗ lực hỗ trợ người tị nạn, chủ yếu là phụ nữ và trẻ em Rohingya, Hoa Kỳ hôm thứ Hai đã thông báo góp thêm 50 triệu USD hỗ trợ nhân đạo để hỗ trợ kế hoạch phản ứng chung do Liên Hợp Quốc lãnh đạo tại Bangladesh.

Thanh Bình