Ngày 21/4, Triều Tiên chính thức tuyên bố dừng tất cả các chương trình thử nghiệm vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo. Động thái này nhận được sự hoan nghênh của cả Mỹ và Hàn Quốc, song nhiều khả năng động thái của Bình Nhưỡng ẩn chứa các dụng ý sâu xa.

Dừng thử nghiệm không đồng nghĩa từ bỏ vũ khí hạt nhân

“Chúng ta không cần thực hiện thêm bất kỳ cuộc thử nghiệm hạt nhân hay thử nghiệm tên lửa đạn đạo tầm trung, tầm xa hoặc xuyên lục địa nữa”, nhà lãnh đạo Kim Jong-un phát biểu trong cuộc họp với đảng Lao động Trung ương Triều Tiên. “Để đảm bảo minh bạch, điểm thử hạt nhân phía Bắc sẽ bị xóa bỏ”, ông nhắc tới cơ sở ở Punggye-ri và nhấn mạnh nó “đã hoàn thành sứ mệnh”.

Tuyên bố dừng các chương trình thử nghiệm vũ khí mới của chính quyền Bình Nhưỡng nhận được sự hoan nghênh của cả Mỹ và Hàn Quốc – hai quốc gia quan trọng trong việc giải quyết vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nếu xem xét kỹ lưỡng, bài phát biểu của ông Kim Jong-un chỉ là dừng các cuộc thử nghiệm mới.

Jeffrey Lewis, Giám đốc chương trình Chống phổ biến vũ khí Đông Á tại Viện nghiên cứu quốc tế Middlebury (MIIS), nhấn mạnh tuyên bố của ông Kim Jong-un không có nghĩa là Triều Tiên sẽ xóa bỏ kho vũ khí hạt nhân mà nước này đã phát triển lâu nay hoặc Triều Tiên sẽ dừng các vụ thử hạt nhân mãi mãi.

Khu thử hạt nhân vẫn còn đó và chính quyền Kim Jong-un có thể nối lại các vụ thử vào bất kỳ lúc nào. Nếu muốn khu thử này thực sự dừng hoạt động, Triều Tiên phải lấp đầy các đường hầm tại đây.

Thậm chí, thông báo sau phiên họp của đảng Lao động Triều Tiên cho biết nước này đã thành công trong việc thu nhỏ đầu đạn hạt nhân gắn trên tên lửa.

Theo chuyên gia Lewis, đây không phải lần đầu tiên Triều Tiên tuyên bố dừng chương trình hạt nhân. Bình Nhưỡng từng hoãn các vụ thử tên lửa trong giai đoạn từ năm 1999-2006. Các nhà máy hạt nhân sản xuất plutonium, nguyên liệu chế tạo vũ khí hạt nhân, cũng từng được đóng cửa và sau đó tái khởi động lại.

Đừng vội mừng khi Triều Tiên dừng thử hạt nhân, tên lửa, tuyên bố ẩn chứa nhiều dụng ý sâu xa hơn thế
Triều Tiên sẵn sàng đàm phán phi hạt nhân hóa. (Ảnh: Yonhap)

Triều Tiên đang chuyển từ “thử nghiệm” sang “chế tạo” hàng loạt

Dừng các cuộc thử nghiệm cũng có thể đồng nghĩa với việc nhà lãnh đạo Kim Jong-un đã hài lòng với sự phát triển của chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của nước này, bởi thử nghiệm chỉ là bước đi chắc chắn đảm bảo các thiết kế mới hoạt động tốt như kỳ vọng.

Chuyên gia về hạt nhân Ankit Panda cũng nhận định tuyên bố mới không liên quan nhiều tới mục tiêu ngoại giao. Thực tế, nó chỉ nhằm khẳng định rằng Triều Tiên đã “thỏa mãn” với năng lực hạt nhân của mình, vậy nên “không cần tiếp tục tiến hành thêm các vụ thử nghiệm khác”.

Chuyên gia Lewis cho rằng chương trình vũ khí của Triều Tiên có thể đã chuyển từ giai đoạn “thử nghiệm” sang “chế tạo”. “Họ đang tích trữ các vũ khí và tên lửa. Họ đã hoàn tất việc thử nghiệm rồi”, Lewis nhận định.

Đừng vội mừng khi Triều Tiên dừng thử hạt nhân, tên lửa, tuyên bố ẩn chứa nhiều dụng ý sâu xa hơn thế
Tổng thống Donald Trump sẽ gặp lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un vào tháng 5 hoặc tháng 6 tới. (Ảnh: MTL Blog)

Tuyên bố mới là quân bài mặc cả trên bàn đàm phán

Động thái mới nhất của Triều Tiên diễn ra chỉ ít ngày trước hội nghị thượng đỉnh liên Triều sẽ được tổ chức vào ngày 27/4 tới tại khu phi quân sự ngăn cách hai miền. Đồng thời, cũng chỉ còn vài tháng trước khi cuộc gặp lịch sử giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong-un diễn ra.

Bình luận viên Choe Sang-hun từ New York Times nhận định tuyên bố dừng thử hạt nhân, tên lửa của ông Kim Jong-un rất có thể là một bước đi chiến thuật, hướng đến mục tiêu đưa Mỹ vào thế yếu hơn trong các cuộc thảo luận sắp tới về kho vũ khí hạt nhân Triều Tiên.

“Đây là một tuyên bố được tính toán kỹ lưỡng của Triều Tiên. Bình Nhưỡng không đề cập tới việc phi hạt nhân hóa, nhưng vẫn để ngỏ cánh cửa đối thoại bằng cách tuyên bố dừng các vụ thử hạt nhân và tên lửa”, Yonhap dẫn lời Shin Beom-chul, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện nghiên cứu chính sách Asan, nhận định.

“Thông điệp của Triều Tiên không cho thấy họ đã sẵn sàng từ bỏ vũ khí hạt nhân”, Benjamin Silberstein, nhà nghiên cứu về Triều Tiên tại Đại học Pennsylvania, Mỹ, nhận xét. “Trái lại, ngôn từ trong thông điệp rõ ràng nhằm thể hiện sức mạnh và sự tự tin”.

Đừng vội mừng khi Triều Tiên dừng thử hạt nhân, tên lửa, tuyên bố ẩn chứa nhiều dụng ý sâu xa hơn thế
Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in sẽ có cuộc gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên vào ngày 27/4. (Ảnh: Reuters

Mặc dù có nhiều hoài nghi về ẩn ý sau tuyên bố mới nhất của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, động thái này vẫn nhận được nhiều hoan nghênh từ các quốc gia trên thế giới.

Tổng thống Trump viết trên Twitter ngay sau khi thông báo được phát đi: “Triều Tiên đã đồng ý dừng mọi cuộc thử hạt nhân và đóng cửa một bãi thử hạt nhân lớn. Đây là một tin rất tốt lành với Triều Tiên và với thế giới – tiến bộ lớn! Kỳ vọng về cuộc gặp thượng đỉnh của chúng ta”.

Thông cáo phát đi từ Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc cho rằng quyết định đóng cửa bãi thử hạt nhân của Triều Tiên và việc nước này ngừng các vụ thử tên lửa là một “tiến bộ có ý nghĩa” với tiến trình phi hạt nhân hóa trên bán đảo Triều Tiên.

“Điều này cũng sẽ góp phần tạo ra môi trường rất tích cực cho sự thành công của hội nghị thượng đỉnh liên Triều và hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Triều tới đây”, Hãng tin Reuters dẫn lời người phát ngôn Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc, ông Yoon Young Chan.

Nguyên Linh