Đối với hàng chục nghìn người Hồi giáo Rohingya, một chiếc tàu đánh cá bằng gỗ nhỏ đồng nghĩa với việc giải phóng họ khỏi những cuộc tấn công chết người của quân đội Myanmar. Tuy nhiên, việc “giải phóng” đi kèm một mức giá.

Theo hãng tin Reuters, một số người tị nạn cho biết đã phải trả khoảng 10.000 taka (122 USD)/người lớn cho các ngư dân để lên thuyền vượt biển đến các cảng ở miền Nam Bangladesh trong cuộc hành trình dài 5 tiếng.

Nghĩa vụ đạo đức

Các ngư dân khẳng định việc giúp đỡ những người Hồi giáo tuyệt vọng đang trốn chạy khỏi cuộc bức hại chỉ đơn thuần do “nghĩa vụ đạo đức”. “Tất nhiên chúng tôi muốn tiếp tục đi cứu nhiều người hơn. Các anh chị em Hồi giáo của chúng tôi đang gặp nạn, vì vậy tôi phải đi cứu họ”, Mohammed Alom, 25 tuổi, một ngư dân Bangladesh ở làng Shamlapur, nói.

Tuy nhiên, các quan chức Bangladesh cáo buộc họ trục lợi. Nhà chức trách nói các ngư dân đã được “đặt hàng” để “buôn người”. Vì vậy, các nhà chức trách đã bắt giữ và thậm chí đốt các tàu đánh cá.

Reuters cho biết khoảng 400.000 người Rohingya đã đến Bangladesh trong vòng chưa đầy 3 tuần qua, và dòng người tị nạn vẫn tiếp tục, bằng đường bộ cũng như trên biển. Sự việc diễn ra sau các cuộc tấn công của các tay súng người Rohingya dẫn đến phản ứng khốc liệt của quân đội Myanmar. Các quan chức cấp cao của Liên hợp quốc đã mô tả tình trạng bạo lực là “thanh lọc sắc tộc”.

Làn sóng tị nạn đang gia tăng sức ép lên các cơ quan chức năng ở miền Nam Bangladesh, một trong những vùng nghèo nhất của một nước nghèo.

“Đừng xưng mình là cứu hộ. Người cứu hộ lẽ ra phải giải cứu mọi người vô điều kiện, chứ không đòi hỏi tiền bạc”, Trung tá Ariful Islam, Tư lệnh Lực lượng Bảo vệ bờ biển Bangladesh ở Teknaf, nói về việc các ngư dân đưa người tị nạn lên bờ. “Những người này rất nghèo, nên việc đòi tiền họ cũng giống như tống tiền. Chúng tôi đang giúp đỡ những người đến đây, nhưng chúng tôi đang cố gắng bảo đảm không có nạn buôn người xảy ra”.

Người tị nạn Rohingya cầu xin sự giúp đỡ (Ảnh: Asianews)

Hành động nhân đạo?

Reuters đã phỏng vấn 3 ngư dân Rohingya và 2 chủ thuyền Bangladesh, tất cả đều đã có ít nhất 2 lần đến Myanmar trong những tuần gần đây.

Shaif Ullah, 34 tuổi, một người Bangladesh, đồng sở hữu một chiếc thuyền đánh cá, cho hay anh ta đã kiếm được 100.000 taka (1.220 USD) để giải cứu một gia đình Rohingya ở Malaysia. Người này đã trả cho anh bằng dịch vụ tiền điện thoại di động BKash.

“Người dân từ Malaysia và Ả Rập Xê-út gọi tôi và bảo tôi đi đến đó để chở gia đình của họ”, anh nói. “Họ đang khóc lóc van xin sự giúp đỡ của tôi. Đúng là tôi có lấy tiền họ, nhưng đó cũng là một hành động nhân đạo”.

Tuy nhiên, 2 người tị nạn đã nói với Reuters rằng các thành viên trong gia đình họ đã bị các ngư dân hoặc những người môi giới ở Bangladesh bắt giữ khi không thể trả tiền cho cuộc hành trình. Một số cũng phàn nàn đã phải giao nộp vàng và đồ trang sức khác cho các chủ thuyền.

“Chúng tôi không có cơ hội thương lượng với những chủ thuyền”, theo Ali Johar, 75 tuổi ở làng Maungdaw, Myanmar. Ông cho biết đã đưa dây chuyền vàng của vợ mình và một chiếc nhẫn vàng, cộng thêm 7.000 taka cho các chủ thuyền để họ đưa ông và khoảng 30 thành viên trong gia đình đến Shamlapur, Bangladesh.

Dù vậy, ông cho biết: “Nhưng chúng tôi rất biết ơn những ngư dân đã đưa chúng tôi đến đây. Có rất nhiều người cố gắng đến đây. Nếu họ không mang chúng tôi đi, chúng tôi sẽ bị mắc kẹt”.

Đốt thuyền

Pronay Chakma, một quan chức 31 tuổi, nói rằng số phận đã khiến anh đóng vai trò then chốt trong phản ứng của Bangladesh đối với cuộc khủng hoảng.

“Vấn đề là những ngư dân có thể đến đó, không vấn đề gì, nhưng nếu họ đòi tiền từ nỗi đau của những người bị ảnh hưởng, đó có phải là nhân đạo? Tôi nghĩ là không”, anh nói.

Chakma và một quan chức địa phương khác đã kết án ít nhất 100 người với mức án 6 tháng tù vì tiếp tục đòi tiền những người tị nạn Rohingya để đưa họ đến nơi an toàn. Anh nói: “Mỗi lần chúng tôi đều cảnh báo họ: Vâng, bạn có thể làm điều đó, nhưng không phải để lấy tiền”.

Ngư dân và người địa phương cho biết ít nhất có 5 thuyền đánh cá đã bị nhà chức trách đốt do chở người tị nạn để lấy tiền.

Khủng hoảng tị nạn

Người Rohingya là người Hồi giáo nhóm dân tộc thiểu số sống tại bang Rakhine của Myanmar. Những người Rohingya bị xếp vào diện “không quốc tịch”.

Chính phủ Myanma coi những người Rohingya là những người di cư bất hợp pháp từ Bangladesh và các vùng lân cận sang. Vì vậy chính phủ nước này phủ nhận họ là công dân Myanmar, mặc dù nhiều gia đình người Rohingya đã sống ở đó từ nhiều thế hệ.

Vì những lý do này, người Rohingya không có sự bảo hộ hợp pháp và chỉ được coi là những người tị nạn từ Bangladesh và phải đối mặt với sự thù địch từ Myanmar.

Để thoát khỏi tình trạng thảm khốc ở Myanmar, người Rohingya đã cố gắng di cư bất hợp pháp đến các nước Đông Nam Á, cầu xin sự hỗ trợ nhân đạo từ các nước.

Lang Biang

Xem thêm: