Thỏa thuận ký kết tại Tehran được kỳ vọng sẽ tăng cường hợp tác thương mại và quân sự song phương khi các đối thủ của Mỹ tiến tới với nhau, làm sâu sắc hơn mối quan hệ, theo Aljazeera.

Iran và Trung Quốc đã ký một thỏa thuận hợp tác kéo dài 25 năm tại Tehran hôm thứ Bảy (27/3) bởi Bộ trưởng Ngoại giao Iran Mohammad Javad Zarif và Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị.

Thỏa thuận được cho là đã được thực hiện kể từ khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Iran vào năm 2016, đồng thời đồng ý tăng thương mại song phương hơn 10 lần lên 600 tỷ USD trong thập kỷ tới.

Không có thông tin chi tiết nào về thỏa thuận này được công bố chính thức, nhưng nó được kỳ vọng là một “thỏa thuận chiến lược” bao gồm các khoản đầu tư đáng kể của Trung Quốc vào các lĩnh vực quan trọng của Iran như năng lượng và cơ sở hạ tầng, bên cạnh hợp tác quân sự.

Nó diễn ra trong bối cảnh cả Iran và Trung Quốc đều đang chịu các mức trừng phạt khác nhau do Mỹ áp đặt.

Sau khi đơn phương từ bỏ thỏa thuận hạt nhân năm 2015 của Iran với các cường quốc trên thế giới – bao gồm cả Trung Quốc – cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp đặt các biện pháp trừng phạt khắc nghiệt đối với Iran đã đưa toàn bộ hệ thống tài chính của nước này vào danh sách đen.

Trong khi nói rằng ông muốn khôi phục thỏa thuận, Tổng thống Joe Biden cho đến nay từ chối dỡ bỏ bất kỳ lệnh trừng phạt nào, nói rằng Iran trước tiên phải hành động để thực hiện các cam kết để đáp lại các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Trung Quốc và Nga đã kêu gọi Mỹ khôi phục thỏa thuận bằng cách dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, trong khi các thương nhân và nhà phân tích cho rằng xuất khẩu dầu của Iran sang Trung Quốc đã tăng đáng kể trong tháng 3 bất chấp cảnh báo của Mỹ.

Hôm thứ Bảy, ông Rouhani đã cảm ơn Vương vì lập trường của Trung Quốc về thỏa thuận hạt nhân và ủng hộ “chủ nghĩa đơn phương của Mỹ”.

Ông nói: “Sự hợp tác của hai nước để thực hiện Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung và thực hiện các cam kết của các nước châu Âu là rất quan trọng và có thể thay đổi tình hình hiện tại”.

Tổng thống cũng cho biết Iran và Trung Quốc có thể hợp tác cùng nhau để chống lại “chủ nghĩa khủng bố và chủ nghĩa cực đoan trong khu vực” ngoài hợp tác kinh tế và thương mại.

Nhưng hiệp ước hợp tác cũng là một chủ đề gây tranh cãi trong nội bộ Iran, nơi một cuộc thảo luận về các mục tiêu và giá trị của nó đã chia rẽ người dân và các quan chức.

Những người ủng hộ thỏa thuận nói rằng Iran sẽ được lợi khi quay sang hướng Đông khi Mỹ và phương Tây áp dụng cách tiếp cận ngày càng thù địch, trong khi những người chỉ trích cho rằng Iran có thể đã từ bỏ quá nhiều lợi ích khi nỗ lực thúc đẩy quan hệ với Trung Quốc.

Trung Quốc cũng đã tặng 250.000 liều vắc xin pòng ngừa viêm phổi Vũ Hán (COVID-19) Sinopharm cho Iran vào tháng trước.