Căng thẳng giữa Mỹ và Nga đã khơi dậy sự trở lại của huyền thoại cũ “Đường dây đỏ” là cách liên lạc khẩn cấp giữa hai cường quốc đứng đầu thế giới trong Chiến tranh Lạnh. Hãng NBC News đã cho biết câu chuyện thật đằng sau “Đường dây đỏ”. 

Không ai biết rõ về nó, mọi người chỉ suy đoán cách Lầu Năm góc và Điện Kremlin truyền thông tin với nhau. “Đường dây đỏ” có thể được liên tưởng đến máy điện tín, điện báo, máy fax, và máy tính truyền mã hóa tin nhắn,… nhưng chắc chắn không thể là điện thoại.

Mục đích ban đầu của “Đường dây đỏ” là dùng trong trường hợp đặc biệt khẩn cấp để tránh một cuộc chiến tranh hạt nhân giữa hai cường quốc lớn nhất thế giới Nga và Mỹ. Vì vậy nó rất hiếm khi được sử dụng.

Tuy nhiên, tháng 10 năm nay, tổng thống Obama đã phải sử dụng nó để cảnh báo Tổng thống Nga Vladimir Putin không nên sử dụng tin tặc để phá vỡ cuộc bầu cử Mỹ. Ông Obama đã gửi thông điệp bằng email qua kết nối vệ tinh an toàn, khác xa với cách truyền tin bằng đường truyền dây điện tín đã được sử dụng một nửa thế kỷ trước.

Trước đây, Mỹ đã xây dựng một hệ thống đường dây nóng tương đối hiện đại để bảo vệ nước Mỹ khỏi cuộc tấn công hạt nhân. Hệ thống điện thoại này được điều hành bởi Quân chủng phòng không, và thường có mầu đỏ, để phân biệt với đường dây mầu đen sử dụng hàng ngày. Đây có thể là nguồn gốc của huyền thoại “đường dây đỏ”.

Đường dây nóng thật giữa Washington và Moscow được xây dựng vào năm 1963, trong thời gian xẩy ra cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba, sau sự kiện Tổng thống Mỹ John F.Kennedy và Thủ tướng Liên Xô Nikita Khrushchev suýt đi đến bờ vực của chiến tranh bởi sự chậm trễ của việc truyền tin.

Hệ thống được sử dụng khi đó là thiết bị đầu cuối điện tín và điện báo được vận hành bởi người thông dịch trong quân đội. Nhiệm vụ là chuyển tiếp tin nhắn của chỉ huy trưởng thông qua một dây cáp xuyên Đại Tây Dương. Hiện nay các thiết bị này vẫn được lưu giữ ở Lầu Năm góc.

Tin nhắn thử nghiệm đầu tiên được gửi từ Washington đến Moscow vào 30/8/1963 với nội dung dạng mật hiệu: “Con cáo nâu nhảy phóc qua lưng con chó lười biếng 1234567890“.

Qua năm tháng, hệ thống liên lạc này đã được nâng cấp theo tiến bộ công nghệ: vệ tinh, máy fax, máy vi tính, email khiến việc trao đổi nhanh hơn. Thông điệp được gửi đi không bao giờ dưới hình thức lời nói, để tránh gây hiểu nhầm.

Tổng thống Mỹ đầu tiên sử dụng “đường dây đỏ” là Lyndon Johnson. Ông đã liên lạc với Alexei Kosygin của Liên Xô năm 1967 về tình hình Sáu ngày chiến tranh ở Trung Đông. 4 năm sau, Tổng thống Richard Nixon cũng sử dụng nó để thảo luận về căng thẳng giữa Ấn Độ và Pakistan với Leonid Brezhnev. Và một lần khác vào năm 1973 trong một xung đột bùng phát ở Trung Đông. Trong khi, tổng thống Jimmy Carter đã dùng “đường dây đỏ” để thảo luận về các cuộc xâm lược Afghanistan của Liên Xô.

Ronald Reagan là tổng thống sử dụng “đường dây đỏ” thường xuyên và không chỉ trong những tình huống khủng hoảng.

Kết thúc Chiến tranh Lạnh đã làm giảm tính cấp bách của việc kết nối trực tiếp, nhưng nhu cầu sử dụng “đường dây đỏ” vẫn không giảm. Hệ thống này tiếp tục được nâng cấp trong thời kỳ Tổng thống Obama. Cho đến ngày nay, người vận hành cả hai đầu đều kiểm tra kết nối hàng giờ.

Trong năm 2013, chính quyền Obama bổ sung thêm một kênh liên lạc để gửi tin nhắn email và file đính kèm về sự cố mạng. Ông Obama không bao giờ sử dụng “đường dây đỏ” cho đến trước cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016. Một số quan chức tình báo nói với hãng NBC News việc sử dụng các hệ thống truyền tin trở thành trọng yếu vì tình hình tin tặc Nga.

Diệu Linh

Xem thêm: