Pakistan là quốc gia nước ngoài duy nhất được cấp quyền truy cập vào định vị vệ tinh Beidou của Trung Quốc, cho phép hướng dẫn chính xác hơn cho tên lửa, tàu thủy và máy bay, theo The New York Times.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khởi đầu năm mới bằng một lệnh đình chỉ hàng tỷ USD viện trợ an ninh cho Pakistan, với giả thuyết rằng quân đội Pakistan sẽ vì thế mà lo sợ và phối hợp tốt hơn với Mỹ. Thực tế là, Pakistan đã có một nhà tài trợ thay thế xếp hàng chờ sẵn.

Chỉ 2 tuần sau lệnh đình chỉ, Không quân Pakistan và giới chức Trung Quốc đã đi đến những bước cuối cùng cho một đề án bí mật về việc mở rộng những tòa nhà chứa máy bay phản lực của Trung Quốc tại Pakistan, cũng như nhiều vũ khí khác. Bản kế hoạch bí mật cho thấy, Trung Quốc và Pakistan sẽ tăng cường hợp tác trong không gian, theo The New York Times, củng cố nhận định trước đó của Lầu Năm Góc rằng Bắc Kinh đang ra sức quân sự hóa sau nhiều thập kỷ nỗ lực để bắt kịp [các nước đi trước].

Cảng do  Trung Quốc xây dựng và vận hành tại Gwadar, Pakistan. (Ảnh: Drazen Jorgic/Reuters)

Tất cả các dự án quân sự này đều nằm trong khuôn khổ sáng kiến Vành đai – Con đường (BRI), chuỗi các chương trình phát triển cơ sở hạ tầng với tổng chi phí 1 nghìn tỷ USD trải khắp 70 quốc gia, do Bắc Kinh xây dựng và tài trợ.

Giới chức Trung Quốc đã không ít lần khẳng định rằng BRI chỉ đơn thuần là một dự án kinh tế đầy thiện chí. Nhưng trong kế hoạch với Pakistan, Trung Quốc đã lần đầu tiên xác định rõ một dự án thuộc Vành đai – Con đường là cho tham vọng quân sự – xác nhận mối ngờ vực của nhiều quốc gia rằng, chủ đích thực sự của BRI là nhằm phục vụ cho kế hoạch vũ trang của Trung Quốc.

Với vị thế đồng minh vũ trang hạt nhân và quốc gia láng giềng chiến lược của Trung Quốc, Pakistan được xem là ví dụ điển hình minh họa cho cách thức Trung Quốc thông qua các dự án của mình đạt được sự ủng hộ và đòn bẩy giữa các đồng minh.

Ngay từ lúc BRI bắt đầu triển khai vào năm 2013, Pakistan đã là ‘lá cờ đầu’ của sáng kiến này, với những dự án có tổng chi phí lên tới 62 tỷ USD trong khuôn khổ kế hoạch Vành đai kinh tế Trung Quốc – Pakistan (China-Pakistan Economic Corridor). Trong quá trình đó, Trung Quốc đã liên tục cho Pakistan vay càng lúc càng nhiều, ngay giữa thời điểm mà nước này rơi vào khủng hoảng kinh tế, quan hệ giữa hai nước chưa bao giờ ràng buộc mật thiết đến thế.

Học sinh ca múa với cờ Pakistan và Trung Quốc trong lễ khánh thành Trung tâm Hữu nghị Trung Quốc Pakistan tại Islamabad. (Ảnh: Reuters)

Pakistan đã thiết tha ngả theo Trung Quốc khi vấp phải thái độ lạnh nhạt ngày càng trở nên sâu sắc của Hoa Kỳ. Một số quan chức Pakistan sau đó đã dần nhận thức được nguy cơ đánh mất chủ quyền vào tay đồng minh châu Á ví nặng túi dày, thế nhưng, Pakistan hầu như không còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc đi tiếp chặng đường.

Thậm chí trước khi thông tin về dự án hợp tác quân sự mới giữa Trung Quốc và Pakistan được tiết lộ, một số dự án lớn trước đó của Trung Quốc tại Pakistan cũng đã biểu thị rõ ràng ý nghĩa chiến lược của BRI.

Một cảng biển và đặc khu kinh tế do Trung Quốc xây dựng tại thị trấn Gwadar của Pakistan bắt nguồn từ thương mại, không chỉ trao cho Trung Quốc một tuyến đường nhanh hơn để đưa hàng hóa tới Biển Ả Rập, mà còn mang lại cho Bắc Kinh một quân bài chiến lược nhằm chống lại Ấn Độ và Mỹ, nếu căng thẳng giữa những mối quan hệ này trở nên tồi tệ đến mức phong tỏa hải quân khi hai cường quốc ngày trở nên kình địch trên biển.

Một chi tiết ít được chú ý trong BRI là vai trò trọng tâm của Pakistan trong hệ thống định vị vệ tinh Beidou của Trung Quốc. Pakistan là quốc gia duy nhất ngoài Trung Quốc được cấp quyền truy cập vào dịch vụ quân sự của hệ thống này, giúp định hướng chính xác hơn cho tên lửa, tàu thủy và máy bay. 

Sự hợp tác này mang ý nghĩa làm bàn đạp cho việc mở rộng Beidou tới các quốc gia khác trong sáng kiến Vành đai – Con đường. Tuy nhiên, có vẻ như sự phụ thuộc của các nước vào mạng GPS do quân đội Mỹ vận hành khiến cho Trung Quốc lo sợ rằng họ có thể bị Hoa Kỳ theo dõi.

Tại Pakistan, Trung Quốc đã tìm được một đồng minh dễ bảo với nhiều ưu điểm: biên giới chung và 1 lịch sử hợp tác lâu dài, một hàng rào Nam Á chống lại Ấn Độ, một thị trường lớn tiềm năng để phát triển thương mại vũ khí, cùng với một nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú.

Vào lúc này, Trung Quốc cũng đang tìm kiếm một cứ điểm tốt hơn để phô diễn sức mạnh công nghệ an ninh và giám sát của họ ở nơi từng có mối quan hệ quân sự chặt chẽ với Hoa Kỳ.

“Trọng tâm của BRI là những con đường, những cây cầu và các cảng biển, bởi đó là những dự án xây dựng bê tông mà mọi người có thể thấy. Nhưng có thể những công nghệ của tương lai và công nghệ của các hệ thống an ninh tương lai mới là mối đe doạ an ninh lớn nhất trong BRI”, theo ông Priscilla Moriuchi, Giám đốc Phát triển rủi ro chiến lược, tại tổ chức giám sát tình báo không gian mạng Recorded Future, trụ sở tại Massachusetts.

Triệu Hằng