Chủng virus corona mới khởi phát ở Trung Quốc, COVID-19, đã giết chết và lây nhiễm cho nhiều người hơn so với con số trên các báo cáo chính thức.

Hãy xem xét những con số mới nhất. Trong một ngày, tổng số ca nhiễm bệnh và tử vong được báo cáo tăng vọt lần lượt 44% và 23%. Nhưng “không phải do bất kỳ sự đột biến nào đối với tình trạng dịch bệnh”, vốn cũng đang tăng lên gần như theo cấp số nhân. Thay vào đó, nguyên nhân chỉ đơn giản là do “chính phủ đã thay đổi các tiêu chí xác nhận số trường hợp nhiễm bệnh”.

Các con số thống kê chính thức là thấp hơn rất nhiều so với thực tế và có thể rất khó để “đuổi kịp”. Tính đến ngày 15/2, hơn 1.500 người đã tử vong vì COVID-19, với hơn 69.000 trường hợp lây nhiễm được báo cáo trên toàn cầu. Khoảng 99% các trường hợp được ghi nhận ở Trung Quốc.

Ngay cả trước khi được điều chỉnh, nhiều dấu hiệu trong nhiều tuần qua cho thấy “dịch bệnh đang bùng phát và lây lan vượt xa các con số chính thức”.

Rất nhiều nguyên nhân góp phần vào tình trạng thống kê thấp hơn mức thực tế này.

Đầu tiên, phương pháp xét nghiệm chẩn đoán phổ biến cho COVID-19 hiện chỉ có thể dự đoán chính xác từ 30 – 40 %. Một số người nhiễm bệnh vẫn có thể bị chẩn đoán sai và loại bỏ khỏi con số thống kê chính thức.

Thứ hai, việc xét nghiệm hiện đang trong tình trạng cung không đủ cầu. Các xét nghiệm được giới hạn cho những bệnh nhân có triệu chứng rõ ràng. Nhưng theo báo cáo, người không có triệu chứng vẫn có thể đã nhiễm bệnh. Và bệnh có thể lây nhiễm trước khi xuất hiện các triệu chứng đầu tiên.

Thứ ba, các bệnh viện Trung Quốc hiện đang bị quá tải. Nhiều người đã bị từ chối khám ngay từ đầu. Những người khác thì phải chờ đợi xếp hàng cả ngày. Người bệnh nặng nhất thì có thể đã quá yếu để đi viện. Những người khác thì bị cản trở điều trị do thời gian chờ đợi và sự thiếu hụt vật tư y tế, vì vậy họ tự cách ly tại nhà. Do đó chỉ những người có kết quả dương tính với virus và đã được điều trị y tế mới được đưa vào kiểm đếm chính thức.

Thứ tư, các nguồn lực và sự chú ý của công chúng hiện tập trung chủ yếu vào Vũ Hán, thành phố với 11 triệu dân, nơi phát hiện các trường hợp COVID-19 đầu tiên. Tuy nhiên, có hàng chục triệu người sống ở các khu vực xung quanh Vũ Hán, trong tỉnh Hồ Bắc, và các nơi này được trang bị khả năng ứng cứu y tế ở mức độ kém hơn. Nhiều trường hợp mắc bệnh không được ghi nhận ở Vũ Hán, tình trạng này còn nhiều hơn ở vùng ngoại ô Vũ Hán.

Việc chính quyền Trung Quốc phản ứng mạnh mẽ với dịch COVID-19 này đã cho thấy, trước hết số ca tử vong phải vượt quá khả năng che đậy của các quan chức địa phương, ngoài ra con số này cũng phải lớn đến mức khiến các quan chức cấp cao ở trung ương tin rằng dịch bệnh này thực sự mang đến một mối đe dọa mang tính sinh tử.

Thứ năm, bên cạnh những thách thức trên phương diện hậu cần, yếu tố chính trị cũng đóng vai trò không nhỏ trong việc chặn đứng các báo cáo chính xác. Chính quyền Trung Quốc là một nhà nước độc tài, và biện minh cho sự độc tài của nó bằng cách hứa hẹn sự ổn định xã hội và tăng trưởng kinh tế. Nhưng dịch bệnh bùng phát đã đe dọa cả hai mục tiêu trên, vì vậy nó rất muốn chặn đứng những thông tin tiêu cực.

“Trong bất kể thời kỳ nào các vấn đề chính trị cũng là những vấn đề căn bản nhất”, Chủ tịch tỉnh Hồ Bắc Vương Hiểu Đông nói.

Lấy ví dụ, bác sĩ Lý Văn Lượng phát hiện ra chủng virus mới trong bệnh viện của mình trước khi được báo cáo chính thức. Anh đã bảo các đồng nghiệp của mình để tăng cường các biện pháp phòng ngừa.

Tuy vậy, khi chính quyền biết về phát hiện của bác sĩ Lý, họ không ngăn chặn virus này. Thay vào đó, họ bắt bác sĩ Lý và buộc anh phải ký một biên bản thú nhận đã “phát tán tin đồn trên mạng”. Như vậy theo báo cáo chính thức, không có virus nào cả.

Bác sĩ Lý đã tử vong vì chính con virus mà anh phát hiện ra chỉ vài tuần sau đó.

Trong khi đó, hai người khác cũng đã phơi bày ảnh hưởng tiềm tàng của virus, bao gồm Trần Thu Thực và Fang Bin. Họ đã đăng tải lên mạng video thực trạng bên trong vùng dịch Vũ Hán. Chính quyền đã tìm đến và bắt cóc họ. Gia đình anh Trần tin rằng anh hiện đang bị giam giữ trong khu cách ly với các bệnh nhân nhiễm COVID-19, mặc dù anh vẫn khỏe mạnh.

Trong nhiều thập kỷ, chính quyền Trung Quốc đã đối xử với những người bất đồng chính kiến ​​như thể họ là một con virus tà ác cần phải bị cô lập và loại bỏ. Những nạn nhân của chính quyền này bao gồm một người đoạt giải Nobel Hòa bình và nhà hoạt động nhân quyền bị kết tội chỉ vì đơn thuần khiếu nại các quan chức lạm quyền. 

Trong một môi trường như vậy, kiểm duyệt là quy tắc bất thành văn. 

Phản ứng thực tế của chính phủ Trung Quốc đối với dịch COVID-19 là một tín hiệu đáng tin cậy hơn so với thống kê chính thức của họ. Trong khi thừa nhận chỉ có 17 người chết vì virus, nhưng chính quyền đã cách ly một khu vực gồm khoảng 60 triệu dân. Quyết định này sẽ mang đến thiệt hại kinh tế lên đến hàng tỷ đô la.

Chắc chắn chính phủ Trung Quốc sẽ không chịu mất một khoản thâm hụt kinh tế lớn đến vậy vì lợi ích của vài chục – hoặc thậm chí vài trăm – sinh mạng.

Chính quyền Trung Quốc nổi tiếng là không quan tâm đến sức khỏe cộng đồng. Ô nhiễm không khí đóng góp vào khoảng 1,6 triệu ca tử vong hàng năm. Khoảng một nửa nguồn nước tại Trung Quốc đã trở nên ô nhiễm quá mức. Ngộ độc thực phẩm là việc thường xuyên; trẻ sơ sinh đã bị chết đói khi cha mẹ chúng mua phải sữa bột giả. 

Để chính quyền có thể phản ứng với dịch COVID-19 một cách quyết liệt như vậy, trước hết số ca tử vong phải vượt quá khả năng che đậy của các quan chức địa phương, ngoài ra con số này cũng phải lớn đến mức khiến các quan chức cấp cao ở trung ương tin rằng dịch bệnh này thực sự mang đến một mối đe dọa mang tính sinh tử.

Rốt cuộc, trước dịch bệnh lần này, câu chuyện lớn nhất ở Trung Quốc là mạng lưới trại tạm giam nơi hàng triệu người Duy Ngô Nhĩ bị giam cầm vì lý do tôn giáo và sắc tộc.

Có lẽ di sản của Mao chủ tịch không tự nhiên mà trải qua một “khoảnh khắc phải cần tới Pasteur”, trong khi nó đang tiến hành một cuộc diệt chủng khốc liệt.

Điều này không có nghĩa chính phủ Trung Quốc đã sai khi áp dụng các biện pháp cực đoan chống lại dịch COVID-19. Ngược lại, nó cho thấy vấn đề thậm chí còn tồi tệ hơn những gì chính quyền này thừa nhận.

(Nguồn ảnh: Fox News. Bài viết của Lew Jan Olowski đăng trên Fox News ngày 17/2, do Quý Khải dịch và biên tập).