Tóm tắt bài viết

  • Bộ An ninh nội địa Mỹ (DHS) thừa nhận phát hiện các thiết bị giả trạm phát di động dùng cho hoạt động gián điệp của nước ngoài tại Washington.
  • Từ năm 2014, cộng đồng an ninh Mỹ đã thực hiện điều tra và có báo cáo cảnh báo về sự tràn ngập các thiết bị này.
  • Nhưng chính quyền Obama, thông qua Ủy ban Truyền thông liên bang (FCC) chỉ phản ứng lấy lệ, kết quả là tình hình không cải thiện cho đến nay, đe dọa an ninh của quốc gia và công dân.

Lần đầu tiên, chính phủ Mỹ công khai thừa nhận sự tồn tại những thứ dường như là các thiết bị giả mạo ở Washington, được các gián điệp nước ngoài và bọn tội phạm dùng để theo dõi điện thoại di động cá nhân, chặn các cuộc gọi và tin nhắn, AP đưa tin.

Những thiết bị này được gọi là ‘cellphone-site simulators’ (tạm dịch: trạm điện thoại di động giả). Trước đây các ngành phản gián và an ninh Hoa Kỳ không lên tiếng về chuyện này do chính bản thân họ cũng sử dụng kỹ thuật này để nghe trộm.

Thừa nhận của DHS

Trong một bức thư ngày 26/3 gửi cho Thượng nghị sĩ Oregon Ron Wyden, Bộ An ninh Nội địa (DHS) đã xác nhận từ năm ngoái bộ đã nhận diện được các thiết bị đáng ngờ ở thủ đô Washington. Tuy nhiên, bộ này không nói rõ chúng trông như thế nào, ai đang sử dụng chúng, và chính xác là chúng đang ở đâu.

Trong giới cảnh sát Hoa Kỳ có một thuật ngữ dùng để chỉ các vật dụng bí hiểm này là ‘Stingrays’, và lá thư của DHS cho biết chưa có điều tra gì nhiều về các Stingrays. Cách đây 4 năm, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) có thành lập đội đặc nhiệm điều tra chuyện này, nhưng chưa bao giờ có báo cáo, và đến nay cũng không tiến hành các cuộc họp về vấn đề này.

Các thiết bị này hoạt động bằng cách lừa các thiết bị di động khóa vào chúng thay vì các tháp di động hợp pháp, tiết lộ vị trí chính xác của một điện thoại di động cụ thể. Các phiên bản tinh vi hơn có thể nghe lén cuộc gọi bằng cách buộc điện thoại sử dụng công nghệ không dây 2G chưa được mã hóa. Một số cố gắng để trồng phần mềm độc hại.

Stingrays
Thiết bị nghe lén khả nghi ở Washington. (Ảnh: AP)

Những thiết bị này có đủ loại từ thượng vàng đến hạ cám, với giá có thể chỉ 1.000 USD (khoảng 22 triệu VNĐ) cho đến tận 200.000 USD (4,5 tỷ VNĐ)! Kích thước của chúng cũng đủ dạng, có thể to như một chiếc vali, nhưng có thể nhỏ gọn như một chiếc điện thoại di động. Chúng có thể được đặt trong xe ô tô bên cạnh các tòa nhà chính phủ. Loại “xịn” nhất có thể được đặt trong các máy bay tầm thấp hoặc các drone (thiết bị bay điều khiển từ xa).

Hàng ngàn nhân sự của quân đội, NSA (Cục An ninh Quốc gia), CIA, FBI và các cơ quan an ninh khác đang sống và làm việc ở khu vực Washington. Những nhân sự giàu kinh nghiệm trong các cơ quan này mã hóa điện thoại và dữ liệu truyền thông của họ, cũng như sử dụng biện pháp đối phó điện tử. Nhưng những người hớ hênh có thể bị sụp bẫy.

Wyden, một nhà dân chủ, đã viết cho DHS vào tháng 11/2017, yêu cầu cung cấp thông tin về việc sử dụng trái phép các thiết bị Stingrays.

Phản hồi từ Christopher Krebs, một quan chức cao cấp thuộc Cục Quản lý và Giám sát Chương trình Quốc gia của DHS, lưu ý DHS đã quan sát “hoạt động bất thường” của các Stingrays ở khu vực Washington.

Một quan chức của DHS giấu tên nói với AP các thiết bị này đã được phát hiện trong một cuộc thử nghiệm kéo dài 90 ngày bắt đầu vào tháng 1/2017 với thiết bị của ESD America – một nhà thầu DHS ở Las Vegas.

Ông Krebs ghi nhận trong bức thư rằng DHS thiếu thiết bị và nguồn tài chính để phát hiện các Stingrays, mặc dù việc sử dụng Stingrays của chính phủ nước ngoài “có thể đe doạ đến an ninh quốc gia và kinh tế của Mỹ”. Thư cho biết DHS đã báo cáo những phát hiện cho “các đối tác liên bang”, nhưng không nêu tên cụ thể.

Giám đốc điều hành của ESD America, Les Goldsmith, cho biết công ty của ông có liên kết với DHS, nhưng không bình luận thêm.

Báo động từ năm 2014

Các nhà lập pháp đã cảnh báo về việc sử dụng Stingrays ở thủ đô ít nhất từ năm 2014, khi Goldsmith và các nhà nghiên cứu của các công ty bảo mật đã tiến hành các cuộc thăm dò công cộng tại các cơ sở nghi ngờ có các thiết bị trái phép gần Nhà Trắng, Tòa án Tối cao, Bộ Thương mại và Lầu Năm góc, cùng một số địa điểm khác.

Tuy nhiên, các nhà chức trách thậm chí đã né trách thảo luận chủ đề này.

Aaron Turner, chủ tịch công ty tư vấn an ninh di động Integricell, là một trong số những chuyên gia đã tiến hành các cuộc thăm dò năm 2014. Ông cho biết tình hình ít cải thiện kể từ đó.

Giống như các thủ đô lớn trên thế giới, ông Turner nói, Washington đang tràn ngập các thiết bị Stingrays trái phép. Các đại sứ quán nước ngoài có cơ hội tự do vì họ đang ở trên đất có chủ quyền.

Mỗi đại sứ quán đều có một thiết bị giả tháp di động, ông Turner nói. Họ sử dụng chúng để theo dõi những người đến các đại sứ quán của họ. Thiết bị của Đại sứ quán Nga rất mạnh, có thể theo dõi các mục tiêu cách đó một dặm.

Stingrays
Thiết bị Stingrays có chức năng giả trạm phát sóng di động.

Các chuyên gia bảo mật cho biết việc tắt các hệ thống Stingrays giả sẽ rất tốn kém, đòi hỏi phải nâng cấp mạng không dây. Điều này cũng có thể dẫn đến xung đột với tình báo Mỹ và các cơ quan thực thi pháp luật.

Ngoài các cơ quan liên bang, các sở cảnh sát sử dụng chúng ở ít nhất 25 tiểu bang và Quận Columbia, theo Hiệp hội các Quyền tự do Dân sự Hoa Kỳ.

Ông Wyden nói trong một tuyên bố rằng “đặt an ninh quốc gia vào tay các công ty điện thoại đã được chứng minh là tai hại”.

Sự tắc trách của FCC và chính quyền tiền nhiệm

Ông nói thêm FCC đã từ chối nhận trách nhiệm về ngành truyền thông, “mặc dù có những cảnh báo lặp đi lặp lại và bằng chứng rõ ràng rằng mạng lưới điện thoại của chúng ta đang bị các chính phủ nước ngoài và tin tặc khai thác”.

Sau những báo cáo năm 2014 về tình trạng phố biến Stingrays ở Washington, Nghị sĩ Alan Grayson (đảng Dân chủ, bang Florida) đã gửi cảnh báo cho FCC.

Trong một thư trả lời, Chủ tịch FCC Tom Wheeler cho biết cơ quan này đã lập một đội đặc nhiệm để chống lại việc sử dụng trái phép các thiết bị bất hợp pháp. Nhưng trong thư FCC không nói họ có xác định được việc sử dụng trái phép các Stingrays hay không, mà chỉ trích dẫn các báo cáo của các phương tiện truyền thông.

Ron Wyden
Nghị sĩ Ron Wyden. (Ảnh: AP)

Đội đặc nhiệm dường như đạt kết quả rất ít. Một cựu cố vấn cho Wheeler, Gigi Sohn, cho biết không có ý chí chính trị để chống lại sự phản đối của cộng đồng tình báo và lực lượng cảnh sát địa phương đang sử dụng thiết bị.

Laura Moy, thuộc Trung tâm Bảo mật và Công nghệ của Đại học Georgetown, cho biết: “Phần lớn do FCC không thực hiện công việc của mình. Cơ quan này cần phải yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ không dây bảo vệ mạng của họ khỏi các mối đe dọa bảo mật như vậy và đảm bảo rằng bất cứ ai truyền tải qua phổ tần đều phải có giấy phép”.

Tuy nhiên, phát ngôn viên của FCC, Neil Grace, nói vai trò duy nhất của cơ quan này là “chứng nhận” các thiết bị như vậy để đảm bảo chúng không can thiệp vào các kết nối không dây khác, giống như điện thoại và bộ định tuyến Wi-Fi.

Mỹ Khánh