Cựu Ngoại trưởng Philippines hôm thứ Hai (8/6) tuyên bố nước này có thể “tịch thu” một số tài sản của Bắc Kinh vì những thiệt hại gây ra trong quá trình xây dựng đảo phi pháp trên Biển Đông. 

Một nghiên cứu của Viện Khoa học Hàng hải thuộc Đại học Philippines kết luận việc cải tạo và bồi đắp hơn 1.850 hecta đất trên Biển Đông tại Bãi cạn Scarborough (mà Trung Quốc gọi là Hoàng Nham đảo) và quần đảo Trường Sa của Việt Nam, đã dẫn đến thiệt hại 33,1 tỷ peso (1,5 tỷ USD) hàng năm cho Philippines, theo Đài ABS-CBN.

Tính riêng trong năm nay, Trung Quốc nợ Philippines khoảng 200 tỷ peso (9,2 tỷ USD), Thượng nghị sĩ Risa Hontiveros cho biết.  Bà cũng là người thúc đẩy một nghị quyết của Thượng viện Philippines yêu cầu chính phủ Trung Quốc đền bù thiệt hại.

Trước những tổn thất gây ra bởi Trung Quốc, Cựu Ngoại trưởng Philippines ông Albert del Rosario cho biết nước này có thể tịch thu toàn bộ cổ phần của các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc (SGCC) trong Tập đoàn Lưới điện Quốc gia Philippines (NGCP) và trong liên doanh viễn thông DITO Telecommunity.

Trung Quốc sở hữu 40% cổ phần Tập đoàn Lưới điện Quốc gia Philippines, doanh nghiệp vận hành cơ sở hạ tầng mạng lưới điện hoặc phân phối điện của Philippines. Theo một báo cáo của CNN, sự tham gia của Trung Quốc vào Tập đoàn Lưới điện Quốc gia Philippines, có thể cấp cho Bắc Kinh quyền kiểm soát toàn hệ thống lưới điện Philippines, thậm chí ngắt điện toàn bộ đất nước. 

DITO là một liên doanh giữa China Telecom (một doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc khác) và Udenna Corp. Liên doanh này hiện là doanh nghiệp viễn thông lớn thứ ba của ở Philippines. China Telecom sở hữu 40% trong DITO.

“Chính quyền Philippines có quyền tịch thu tài sản thuộc sở hữu của nhà nước Trung Quốc tại Philippines để chi trả cho các khoản nợ của Bắc Kinh đối với người dân Philippines một khi xác định được toàn bộ thiệt hại gây ra”, ông Del Rosario tuyên bố.

“Trung Quốc phải chịu trách nhiệm cho việc này và chính phủ Philippines cần phải đứng lên vì người dân”, ông Del Rosario. Hồi năm 2012 ông Del Rosario từng đưa Trung Quốc ra Tòa án Trọng tài thường trực để giải quyết một tranh chấp trên biển.

“Chính phủ Philippines nên bày tỏ lập trường rằng đây (việc đòi đền bù) thực sự là một tuyên bố rất hợp lý và hợp pháp”, Thượng nghị sĩ Risa Hontiveros bày tỏ sự ủng hộ với kiến nghị của ông Del Rosario.

Trung Quốc đã xây dựng các pháo đài khổng lồ trên các rạn san hô trong khu vực được Philippines tuyên bố chủ quyền trước khi Tổng thống Rodrigo Duterte nhậm chức hồi năm 2016. Người tiền nhiệm của ông, Benigno Aquino III, đã thắng trong một vụ kiện tại một tòa án trọng tài của Liên Hợp Quốc, nhưng phán quyết được công bố trong nhiệm kỳ tổng thống đương nhiệm.

Tuy vậy tổng thống đương nhiệm Duterte vẫn đang trì hoãn việc thi hành phán quyết, và thay vào đó tìm kiếm mối quan hệ kinh tế và chính trị chặt chẽ hơn với Bắc Kinh.