Tóm tắt bài viết

  • Chính sách "một con" của Bắc Kinh mang lại những hệ lụy về kinh tế và xã hội cho Trung Quốc.
  • Lo ngại với thực tế dân số già đi trước khi kịp giàu có.
  • Dự kiến Trung Quốc thiếu hụt lương hưu vào năm 2020 tương đương 163 tỷ USD, trước khi tăng lên gấp hơn 3 lần vào năm 2025.

Sự kết thúc của chính sách một con hà khắc của Bắc Kinh đã thất bại ở khía cạnh nhằm mang lại sự bùng nổ về sinh đẻ, tạo ra một cú đánh nữa vào nền kinh tế Trung Quốc và làm dấy lên những lo ngại về tiềm năng tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế thứ hai thế giới, theo WSJ.

Các nhà lãnh đạo Trung Quốc năm 2016 đã loại bỏ chính sách một con trong nhiều thập kỷ sau khi các nhà kinh tế cảnh báo rằng nó đang tạo ra một quả bom hẹn giờ cho Trung Quốc làm cho lực lượng lao động bị thu hẹp và dân số già nhanh chóng.

Mức sinh con năm 2018 thấp nhất sau gần 60 năm

Nhưng dữ liệu mới cho thấy, việc chấm dứt chính sách một con chưa mang lại kết quả như kỳ vọng, thậm chí có thể coi là thất bại. Số trẻ sơ sinh ở Trung Quốc đã giảm xuống còn 15,23 triệu vào năm 2018, theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, ít hơn 2 triệu trẻ so với năm 2017, và thấp hơn 30% so với con số dự báo là hơn 21 triệu.

Mức sinh năm 2018 của Trung Quốc là mức sinh thấp nhất kể từ năm 1961, năm mà hàng triệu người phải vật lộn để sống sót trong một nạn đói lớn. Trẻ sơ sinh sẽ tham gia vào lực lượng lao động của quốc gia trong tương lai, một nhân tố quyết định cho tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.

“Triển vọng nhân khẩu [của Trung Quốc] dường như đang xấu đi nhanh hơn các quan chức dự kiến”, các nhà phân tích của Capital Economics viết trong một nghiên cứu gần đây.

Điều đó khiến cho chính phủ Trung Quốc khó lòng giảm thuế hơn nữa để kích thích tăng trưởng, vì làm như vậy có thể ảnh hưởng tới chương trình lương hưu. Đồng thời cũng làm khó cho việc khuyến khích người tiêu dùng tăng cường chi tiêu, do người dân sẽ lo lắng về chi phí y tế và chế độ dành cho hưu trí, WSJ bình luận.

Lo ngại với thực tế dân số già đi trước khi kịp giàu có

Triển vọng nhân khẩu đang làm gia tăng nỗi sợ hãi rằng Trung Quốc có thể già đi trước khi trở nên giàu có, vì có quá ít người lao động để trang trải chi phí cho dân số già. Điều này có thể gây ra những rắc rối kinh tế vượt xa sự hỗn loạn do cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung hiện tại.

Dân số già dẫn tới thu hẹp nhân lực “có thể tạo ra những cú đánh vào nền kinh tế một cách nghiêm trọng, dẫn đến sự kết thúc của thời kỳ phát triển kinh tế nóng ở Trung Quốc”, chuyên gia Nicholas Nicholas của American Enterprise Institute viết trong một báo cáo được công bố vào tháng Một.

Chỉ có 15,23 triệu đứa trẻ được sinh ra tại Trung Quốc vào năm 2018, mức sinh thấp nhất kể từ năm 1961. (Ảnh: Getty)

Thực trạng dân số của Trung Quốc đang đổi thành màu xám sớm hơn và nhanh hơn các nước khác. Vào năm 1970, độ tuổi trung bình của dân số Trung Quốc trẻ hơn gần 10 tuổi so với Hoa Kỳ, nhưng vào năm 2015 thì đã đổi chiều, tuổi trung bình của dân số Trung Quốc đã cao hơn Mỹ. Theo đà này, đến năm 2050, mỗi 1,3 người lao động ở Trung Quốc sẽ phải ‘nuôi’ một người về hưu, so với 2,8 ở thời điểm hiện tại.

Mặc dù vậy, Trung Quốc lại là một trong những quốc gia có tuổi nghỉ hưu trung bình thấp nhất thế giới, với 55 tuổi đối với hầu hết phụ nữ và 60 đối với nam giới. Điều này càng làm trầm trọng thêm áp lực lên những người ở độ tuổi lao động.

Chủ tịch Tập Cận Bình gần đây đã nói rằng lương hưu và chi phí phúc lợi xã hội ngày càng tăng là rủi ro đối với triển vọng của Trung Quốc. Nhiều nhà kinh tế tư nhân nêu quan điểm, cần có các biện pháp tích cực hơn, bao gồm cả việc tăng tuổi nghỉ hưu để ngăn chặn vấn đề nhân khẩu trở thành một lực cản lớn hơn đối với nền kinh tế.

videoinfo__video2.dkn.tv||04ca65dfa__

Dân Trung Quốc ngại sinh con vì đã quen với chuẩn mực “gia đình một con”

Quy định mới cho phép sinh nhiều con hơn, nhưng các gia đình ở Trung Quốc vẫn không mặn mà với việc này vì nhiều lý do, trong đó có những lý do liên quan tới chi phí nhà ở và giáo dục cao hơn khiến các bậc cha mẹ lo lắng không cáng đáng nổi khi gia đình có thêm thành viên.

Một lý do khác là hầu hết những người trong độ tuổi sinh đẻ đều là con một, nên họ có thói quen nhìn gia đình một con như là một chuẩn mực.

Li Anqi, một cư dân 31 tuổi ở Diêm Thành, người có công việc liên quan tới việc hỗ trợ giảm cân, nói rằng cô đã không còn rảnh rang với đứa con học lớp một. “Ai là người trông chừng em bé nếu tôi có đứa thứ hai?”, cô Li đặt câu hỏi.

Dự kiến thiếu hụt lương hưu vào năm 2020

Hệ thống lương hưu của Trung Quốc được cho là phải chịu trách nhiệm với hơn 90% số người ở tuổi hưu. Mỗi tỉnh hoặc thành phố tự quản lý quỹ hưu trí riêng của mình, với nguồn kinh phí có được từ sự đóng góp của các doanh nghiệp trên địa bàn.

Nhưng nguồn tiền cho quỹ hưu trí vẫn còn thiếu và các địa phương đang phải vật lộn để trả lương hưu. Đến năm 2020, thiếu hụt lương hưu của Trung Quốc dự kiến sẽ là 1,1 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 163 tỷ USD, trước khi tăng lên 3,8 nghìn tỷ nhân dân tệ vào năm 2025, theo Hua Changchun, một nhà kinh tế tại Guotai Junan Securities.

Vì thế, Bắc Kinh đang cố gắng củng cố hệ thống lương hưu bằng cách tăng nguồn thu từ các doanh nghiệp. Tuy thế, biện pháp này có thể làm trầm trọng thêm sự suy thoái kinh tế của Trung Quốc.

Huang Weibin, tổng giám đốc của một công ty quản lý tài sản ở tỉnh Quảng Đông, nói rằng chi phí lương hưu cao hơn phải đóng cho nhà nước có nghĩa là doanh nghiệp của ông sẽ bị lỗ trong năm nay, do đó có khả năng buộc ông phải sa thải khoảng 80 nhân viên của mình.

“Nếu chính phủ không giúp đỡ chúng tôi với các khoản trợ cấp hoặc giảm thuế, chúng tôi chắc chắn sẽ phá sản”, ông Hoang nói.

Theo ông Hoang, do công việc có tính đặc thù, công ty của ông thường có nhu cầu chỉ thuê những người đàn ông và phụ nữ trẻ không quá 30 tuổi. Nhưng hiện tại hầu hết nhân viên của ông đều đã ở độ tuổi 40.

Viễn Triết

CLIP HAY