Mùa hè năm nay, tỉnh Giang Tây, nằm ở Đông Nam Trung Quốc, đã bị cuốn vào chiến dịch “cải cách xanh tang lễ”, một phong trào do chính quyền địa phương chỉ đạo nhằm thay thế các đám tang truyền thống bằng hỏa táng.

Thông báo chính thức từ các nhà chức trách huyện Ji’an, tỉnh Giang Tây vào ngày 19/7 yêu cầu tất cả thi thể của người dân trong huyện phải được hỏa táng mà không có trường hợp ngoại lệ nào. Nhà chức trách nghiêm cấm chôn cất, nếu không thực thi sẽ cưỡng chế hỏa táng hoặc phá mộ của người đã khuất, theo Epoch Times.

Theo thông báo vào ngày 1/9, mục tiêu của chiến dịch này là “đạt được 100% hỏa táng trên khắp vùng nông thôn”.

Việc chôn cất bằng quan tài biểu thị sự tôn trọng và mong muốn tốt đẹp của người sống dành cho người đã khuất, điều đó đã trở thành một phần giá trị truyền thống dân gian của Trung Quốc trong hàng ngàn năm qua.

Ở nhiều khu vực nông thôn, bao gồm cả các ngôi làng ở tỉnh Giang Tây, người già thường dành dụm tiền trong nhiều năm để khi qua đời, họ có một nơi an nghỉ cuối cùng theo ý nguyện.

Tuy nhiên, với khẩu hiệu “bài trừ mê tín dị đoan” cùng với chiêu bài khuyến khích hỏa táng vì lý do thân thiện với môi trường, chính quyền Trung Quốc đã thực thi hình thức này như một giải pháp chôn cất đơn giản được áp dụng ở nhiều nơi khác nhau trên khắp đất nước, đặc biệt là ở các vùng nông thôn như Giang Tây, nơi có phong tục chôn cất truyền thống phổ biến nhất.

Các video và hình ảnh được truyền thông Trung Quốc lan truyền trực tuyến gần đây cho thấy những người thi hành công vụ ở tỉnh Giang Tây đã ập vào các ngôi làng và đột nhập vào nhà, họ dùng vũ lực để chở quan tài của những người cao tuổi ra khỏi nhà và phá hủy chúng bằng máy xúc.

Một số ông bà cao tuổi đã không màng đến mạng sống của mình mà xông vào giành lại chiếc quan tài sắp bị phá hủy như thể muốn được “đi theo cùng với nó”, cho đến khi cảnh sát kéo họ ra.

Theo báo cáo trên tờ The Times của Anh, trong năm 2014, chiến dịch “cải cách tang lễ” ở tỉnh An Huy, miền Đông Trung Quốc đã làm 6 người cao tuổi bị sốc và tự sát sau khi họ bị chính quyền đe dọa và tịch thu quan tài.

Phá hoại văn hóa truyền thống

Liu Qi, Tỉnh trưởng Giang Tây, phát biểu vào ngày 18/7 rằng cải cách tang lễ là một bước quan trọng trong việc “hủy hoại phong tục hàng ngàn năm”.

Trong văn hóa Trung Hoa, đối với những người cao tuổi, cái tuổi mà họ cho là đã gần đất xa trời, khi đó điều mà họ quan tâm là “khi nhắm mắt xuôi tay, họ chỉ cần có một nơi để chôn cất, và cũng là chốn an nghỉ cuối cùng trong lòng đất”.

Tuy nhiên, Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) giao “nhiệm vụ chính trị” cho chính quyền địa phương khi ra lệnh đào mộ và phá hủy quan tài, phá hoại văn hóa truyền thống đã lưu giữ hàng ngàn năm qua.

Một cư dân mạng nói: “Nó giống như phong trào đạp đổ ‘Tứ cựu’ của đảng trước đây”.

Thuật ngữ “tứ cựu” được chính quyền Trung Quốc dùng để mô tả 4 yếu tố văn hóa Trung Hoa cần phải xóa bỏ trong cuộc Cách mạng Văn hóa (1967-1976) được cho là đi ngược với nguyên tắc cộng sản, cụ thể là: tư duy cũ, thói quen cũ, văn hóa cũ và phong tục cũ.

Nhiều di tích lịch sử như đền thờ Phật giáo, tượng Khổng Tử, và các văn hóa truyền thống khác đã bị phá hủy trong cuộc cách mạng.

Một cư dân mạng có tên là “cloud_17892” nói: “Đây là đặc điểm của chính quyền Trung Quốc.”

Một ngành công nghiệp được định hướng theo lợi nhuận

Ngoài việc buộc phải loại bỏ văn hóa dân gian, người dân Giang Tây thất vọng với chính sách của chính quyền vì gánh nặng tài chính đi kèm với hỏa táng.

Chính quyền Giang Tây có quyền buộc người dân phải trả thêm chi phí liên quan đến việc vận chuyển thi thể, dịch vụ hỏa táng và tiền thuê không gian trong nghĩa trang công cộng. Trong khi đó, người dân không phải trả những chi phí này trước đây.

Hơn nữa, vào ngày 6/11/2017, ba tập đoàn nhà nước ở Giang Tây đã cùng thành lập và đầu tư vào một công ty có tên là Tập đoàn Đầu tư Tang lễ Giang Tây. Nó có vốn đăng ký 200 triệu nhân dân tệ (khoảng hơn 681 tỷ đồng) và được thành lập với các ngân hàng lớn ở Trung Quốc, nhận được tổng số tiền 12 tỷ nhân dân tệ (khoảng 40.896 tỷ đồng).

Điều này cũng không lấy làm ngạc nhiên khi thấy một công ty mới thành lập có số vốn khổng lồ như vậy, vì nó nằm “dưới sự chỉ đạo” của chính quyền tỉnh Giang Tây. Trên trang web của mình, công ty cũng mô tả sứ mệnh là quảng bá “cải cách chôn cất” và “các dịch vụ mai táng đúng tiêu chuẩn” phù hợp với chương trình nghị sự của chính phủ.

Thực tế, tang lễ không phải là điều duy nhất trong cuộc sống của người dân mà chính quyền Trung Quốc muốn thương mại hóa, chẳng hạn như giáo dục cao cấp và chăm sóc sức khỏe cũng là một phần trong chương trình nghị sự nhằm thúc đẩy nền kinh tế.

Một cư dân mạng tên “MEYO_grain” đưa ra quan điểm trong một bài viết trên Weibo đã bị xóa: “Chính phủ có thể nói hàng chục nghìn thứ khác nhau, nhưng rốt cuộc, mục đích của nó chỉ nhắm đến tiền mà thôi”.

Thanh Hiền