Chính quyền Tổng thống Rodrigo Duterte đã tạm dừng các dự án cơ sở hạ tầng mà họ cho là không khả thi, bao gồm ít nhất hai thỏa thuận lớn do Trung Quốc tài trợ, theo Nikkei Asian Review đưa tin ngày 15/11. Hai dự án này có tổng trị giá 46 tỷ peso, bao gồm một dự án xe buýt nhanh dài 11 km, kết nối khu thương mại Bonifacio Global City và sân bay Manila. 

Đây là đợt cải tổ chính sách lớn để hoàn thành các dự án trước khi nhiệm kỳ ông Duterte kết thúc vào năm 2022.

Ông Duterte chịu áp lực phải hoàn thành lời hứa của chính phủ về việc mở ra “kỷ nguyên vàng của cơ sở hạ tầng”. Việc này đã được thực hiện một phần thông qua các khoản vay lãi suất thấp từ Nhật Bản và Trung Quốc.

Chính phủ Philippines cũng đang thúc đẩy các dự án cơ sở hạ tầng được đề xuất bởi các công ty tư nhân theo mô hình hợp tác công tư (PPP).

Với chưa đầy ba năm tại vị, chính quyền ông Duterte đang điều chỉnh lại danh sách các dự án ưu tiên “quan trọng nhất” vì một số dự án trong danh sách cũ phải đối mặt với các vấn đề về kỹ thuật và chi phí, theo Vince Dizon, người gần đây được bổ nhiệm làm cố vấn tổng thống về các chương trình và dự án lớn.

Danh sách mới có 100 dự án (cũ là 75), bao gồm sân bay, đường sắt, đập và đường bộ, chiếm một nửa trong số 8-9 nghìn tỷ peso (158-178 tỷ USD), khoản chi tiêu dự kiến dành cho chương trình “Xây dựng, Xây dựng, Xây dựng” của ông Duterte. Dự kiến ít nhất 54 dự án (cũ là 21) sẽ được hoàn thành vào năm 2022. Để hoàn thành tất cả dự án này ông Duterte sẽ cần ít nhất 3,3 nghìn tỷ peso. Danh sách mới bao gồm các dự án nhỏ hơn nhưng có khả năng hoàn thành vào năm 2022, giúp ông Duterte, người được biết đến với chiến dịch chống ma túy đẫm máu, “đánh bóng” hồ sơ về xây dựng cơ sở hạ tầng trước khi kết thúc nhiệm kỳ

Điều này cũng có nghĩa là các dự án “được xem là không khả thi” sẽ bị hoãn lại, chẳng hạn như các cây cầu liên đảo, do chính phủ và Ngân hàng Phát triển Châu Á tài trợ, cũng như giai đoạn thứ hai và thứ ba của dự án đường sắt trị giá hàng tỷ dollar ở Mindanao, vẫn chưa bắt đầu xây dựng.

Các dự án bị tạm dừng có thể được khởi động lại vào một thời điểm nào đó trong tương lai, ông Dizon nói.

Một số nhà phê bình đã đặt câu hỏi về tiến triển của các dự án đầy tham vọng được công bố vài năm trước, bao gồm tuyến đường sắt 175 tỷ peso do Trung Quốc tài trợ nối giữa Manila và phía nam Luzon, và dự án tàu điện ngầm 357 tỷ peso do Nhật Bản tài trợ ở thủ đô Philippines.

Thượng nghị sĩ Franklin Drillon của phe đối lập phát biểu, “Thật buồn khi phải nói rằng chương trình ‘Xây dựng, Xây dựng, Xây dựng’ của chính quyền đã thất bại nặng nề. Chúng tôi chỉ còn hai năm rưỡi với chính quyền này. Tôi không nghĩ chương trình này sẽ đạt được bất kỳ tiến triển thực chất nào”, truyền thông địa phương đưa tin trong tuần này.

Trong khi đó, danh sách mới của chính phủ hiện bao gồm hơn 20 dự án hợp tác công tư, một số dự án đã được triển khai hoặc được phê duyệt trong chính quyền trước đây của Tổng thống Benigno Aquino.

Chính phủ tiền nhiệm đã sử dụng mô hình PPP, mời các công ty tư nhân tham gia đấu thầu để xây dựng và vận hành, chẳng hạn như dự án sân bay Mactan-Cebu 17,5 tỷ peso đã thuộc về liên doanh giữa tập đoàn GMR của Ấn Độ và Megawide, một công ty xây dựng địa phương.

Số này cũng bao gồm dự án sân bay quốc tế New Manila trị giá 15 tỷ USD mới được đề xuất bởi tập đoàn San Miguel, một nhà sản xuất bia đã chuyển sang phát triển cơ sở hạ tầng.

Chính quyền ông Duterte ban đầu không coi trọng PPP do sự chậm trễ thường xuyên xảy ra khi các nhà thầu yêu cầu thêm thời gian để chuẩn bị đấu thầu. Nhiều dự án PPP thời Aquino đang được tài trợ thông qua các khoản vay, như dự án đập Kaliwa 12,2 tỷ peso, sẽ do Trung Quốc rót vốn.

Ông Dizon nói rằng chính phủ phản đối mô hình PPP cho phép các nhà thầu sau khi trúng thầu có quyền tự động tăng mức thu phí. “Chúng tôi không thể thỏa hiệp lợi ích của người dân”, ông Dizon nói.

Trong khi đó, Ruben Carlo Asuncion, chuyên gia kinh tế tại Ngân hàng Liên minh Philippines, tỏ ra hoài nghi về chương trình cơ sở hạ tầng tuy được sửa đổi, nhưng vẫn thực hiện trong cùng môi  trường triển khai chính sách cũ, vì vậy nó không tạo ra được khác biệt lớn.