Theo BBC, chính phủ nhiều nước trên khắp thế giới ngày 4/4 tuyên bố sẽ tiến hành điều tra trốn thuế sau khi một lượng lớn tài liệu mật của công ty luật Mossack Fonseca ở Cộng hòa Panama bị rò rỉ, hé lộ các hoạt động giao dịch tài chính ngầm liên quan đến nhiều nhân vật quyền lực và nổi tiếng trên thế giới.

Sau khi thông tin về các tài liệu mật được truyền thông thế giới công bố rộng rãi, chính phủ các nước Pháp, Áo, Hà Lan, Úc và một số các quốc gia khác đã mở các cuộc điều tra những thông tin liên quan đến những giao dịch ngầm của những nhân vật có tên trong danh sách được công bố.

Ngày 4/4, cơ quan thuế Úc (ATO) cho biết họ đang điều tra 800 cá nhân có tên trong danh sách rò rỉ. Theo Reuters, ATO tiết lộ kết quả điều tra ban đầu phát hiện hơn 120 người trong số những người này có liên hệ với một công ty đặt tại Hồng Kông, tuy nhiên họ không tiết lộ thông tin về công ty này.

Các công tố viên tại Pháp thông báo mở cuộc điều tra sơ bộ về rửa tiền và gian lận thuế. Tổng thống Pháp Francois Hollande cho rằng vụ rò rỉ tài liệu này là một “tin tốt”, ông nói: “Những cuộc điều tra sẽ được thực hiện, những vụ án sẽ được mở ra và những phiên tòa xét xử sẽ được tổ chức.”

Tại Áo, các nhà lập pháp chuyên trách về thị trường tài chính nói rằng họ đang điều tra xem liệu hai ngân hàng nước này bị nêu trên trong Hồ sơ Panama có vi phạm quy định về chống rửa tiền hay không.

VOA News đưa tin các nhà chức trách Na Uy, Áo và Thụy Điển “đã bắt đầu điều tra những ngân hàng lớn để xác định vai trò của họ trong việc lập ra những tài khoản ở nước ngoài”. Trong khi đó, Bộ Tư pháp Mỹ cho biết họ đang xem xét báo cáo của những nhà báo tham gia điều tra và cân nhắc “rất nghiêm túc tất cả những cáo buộc khả tín về tình trạng tham nhũng cao cấp, ở nước ngoài có thể có liên hệ tới Hoa Kỳ hoặc hệ thống tài chính của Hoa Kỳ.”

Cũng trong ngày 4/4, cơ quan thuế của New Zealand cho biết họ đang “làm việc chặt chẽ” với các đối tác thuế để nắm toàn bộ thông tin của những người đóng thuế New Zealand, có thể là khách hàng của công ty luật Mossack Fonseca, đặc biệt là những người có liên quan đến các công ty nước ngoài và không đảm bảo thực thi các nghĩa vụ thuế đầy đủ.

Tại Iceland, sau khi Tài liệu Panama được công bố, khoảng 16.000 người dân Iceland đã ký vào một bản kiến nghị yêu cầu Thủ tướng Sigmundur David Gunnlaugsson từ chức. Các nghị sĩ thuộc phe đối lập tại Iceland cũng đề nghị thực hiện một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm thủ tướng tại quốc hội, có khả năng sẽ được tổ chức trong tuần này.

Tài liệu công bố cho thấy ông Gunnlaugsson, người có mặt trong danh sách rò rỉ, và vợ (bà Anna Sigurlaug Palsdottir), đã mua một công ty nước ngoài mang tên Wintris Inc. tại quần đảo Virgin thuộc Anh hồi tháng 12/2007. Sau đó vào năm 2009, khi trở thành thành viên quốc hội Iceland, ông chuyển giao cổ phần của mình cho vợ với số tiền tượng trưng là 1 USD. Ông Gunnlaugsson cũng không công khai lợi nhuận kiếm được từ công ty này.

Tại Pakistan, 3 trong số 4 người con của Thủ tướng Nawaz Sharif có tên trong Tài liệu Panama. Tài liệu cho thấy những người này sở hữu nhiều công ty bất động sản ở nước ngoài. Tuy nhiên, ngày 4/4, Hussain Nawaz Sharif, một trong ba người con của ông Sharif có tên trong danh sách, phủ nhận rằng “không có gì sai trái” trong việc này.

Tài liệu Panama tiết lộ khoảng 214.000 công ty nước ngoài, thu thập trong suốt 40 năm qua, cũng nêu tên tổng thống Ukraine Petro Poroshenko và quốc vương Ả Rập Saudi, cũng như các ngôi sao thể thao và điện ảnh như cầu thủ bóng đá Lionel Messi và diễn viên Jackie Chan.

Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko đã lên tiếng khẳng định ông không làm điều gì sai phạm sau khi tài liệu tiết lộ ông đã thành lập một công ty ở nước ngoài. Theo VOA News, các nhà lập pháp Ukraine yêu cầu quốc hội điều tra những cáo buộc cho rằng ông Poroshenko đã chuyển công ty bánh kẹo của mình, công ty Roshen, đến quần đảo Virgin thuộc Anh hồi tháng 8/2014 “để tránh thuế vào lúc đỉnh cao chiến sự giữa lực lượng Kiev và phe ly khai thân Nga ở miền đông Ukraine.”

Thủ tướng Anh David Cameron cũng không tránh khỏi vụ việc liên quan đến người cha quá cố của ông, ông Ian Cameron. Theo BBC, tài liệu cho thấy ông Ian từng sử dụng các công ty nước ngoài để lập quỹ cho các nhà đầu tư. Khi được đề nghị xác nhận liệu gia đình ông Cameron còn tiền đầu tư trong quỹ mà Tài liệu Panama tiết lộ hay không, một phát ngôn viên của thủ tướng David Cameron cho biết “đây là vấn đề riêng tư”. Cơ quan quản lý thuế của Anh (HMRC) cho biết họ đã nhận được nhiều thông tin về các công ty nước ngoài trong khi điều tra, đồng thời yêu cầu Liên đoàn phóng viên điều tra quốc tế (ICIJ) chia sẻ tất cả các thông tin về vụ việc.

Cũng theo BBC, thân nhân của một số lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), gồm cả gia đình của lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, đã sử dụng các công ty nước ngoài để trốn thuế và che giấu khối tài sản khổng lồ của họ.

Cụ thể, BBC cho biết có ít nhất 8 ủy viên đương nhiệm hoặc đã nghỉ của Bộ Chính trị ĐCSTQ nằm trong danh sách của Tài liệu Panama. Những người này nằm trong số 140 chính trị gia bị cáo buộc có liên quan đến các tài khoản ngân hàng ở nước ngoài.

Các tài liệu tiết lộ rằng anh rể ông Tập Cận Bình, ông Đặng Gia Quý (chồng bà Tập Kiều Kiều), đã thành lập hai công ty tại quần đảo Virgin thuộc Anh hồi năm 2009. Thời điểm đó, ông Tập Cận Bình đang là ủy viên Ban thường vụ Bộ Chính trị ĐCSTQ.

Ngoài ra, trong Tài liệu Panama cũng có tên của con gái cựu thủ tướng Trung Quốc Lý Bằng (bà Lý Tiểu Lâm) và cháu gái của ông Giả Khánh Lâm – Ủy viên Bộ Chính trị ĐCSTQ. Tên tuổi của thân nhân hai ủy viên đương nhiệm Bộ Chính trị ĐCSTQ cũng có mặt trong Tài liệu Panama.

BBC cho biết các thông tin này đều không xuất hiện trên các báo chí chính thống và mạng internet tại Trung Quốc.

Công ty luật Mossack Fonseca, có trụ sở tại Panama và hoạt động tại nhiều quốc gia trên thế giới, là một trong 5 công ty lớn nhất thế giới chuyên thành lập các công ty nước ngoài (offshore company) tại các thiên đường ưu đãi thuế quan như quần đảo Virgin thuộc Anh, Bahamas, Panama, Niue, v.v… Các công ty nước ngoài này thường được thành lập để che giấu hoạt động của những người chủ thật sự, dễ dàng che giấu các hoạt động phạm pháp như giao dịch với các cá nhân hoặc công ty nằm trong danh sách đen của các chính phủ, rửa tiền, trốn thuế, v.v…

Đối mặt với vụ bê bối rò rỉ tài liệu gây chấn động khắp thế giới này, Mossack Fonseca vẫn khẳng định rằng trong gần 40 năm hoạt động họ chưa bao giờ bị cáo buộc có hành vi phạm tội nào cả.

Ban Mai tổng hợp