Sau gần một thập kỷ xây dựng, lễ khánh thành cây cầu dài nhất thế giới nối liền Hồng Kông, Chu Hải và Ma Cau sẽ diễn ra vào ngày 23/10, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế và du lịch ở Hồng Kông.

Cây cầu là đoạn đường ngắn nhất, giúp tiết kiệm thời gian đi lại giữa 3 thành phố trong vòng 1 giờ. Dự án có số vốn đầu tư lên tới 120 tỷ đô la Hồng Kông (khoảng 357 nghìn tỷ đồng). Nhưng việc xây dựng bị cản trở do tai nạn, tham nhũng, chậm trễ và thiếu hụt ngân sách, theo SCMP.

Tuy nhiên, các nhà phê bình đã đặt ra câu hỏi liệu cây cầu này có trở thành một con voi trắng (biểu tượng sức mạnh) hay không, khi chính phủ thừa nhận đầu năm nay có sự cạnh tranh gay gắt từ những cây cầu khác ở đại lục, và hệ thống đường sắt quốc gia của Trung Quốc.

1. Cây cầu thuận tiện đến mức nào?

Cây cầu dài 55km sẽ giảm thời gian đi lại từ Hồng Kông đến Chu Hải, giảm bớt dòng chảy hàng hóa giữa thành phố và Đồng bằng Châu Giang, tỉnh Quảng Đông và Quảng Tây.

Thời gian đi giữa cảng container Kwai Chung và Chu Hải dự kiến sẽ giảm từ khoảng 3 giờ xuống còn khoảng 1 giờ 15 phút.

Đồng thời, chỉ mất khoảng 45 phút từ sân bay quốc tế Hồng Kông đến Chu Hải. Hiện nay hành trình này mất khoảng 4 giờ.

2. Nguyên nhân vượt ngân sách và chậm trễ

Đề xuất xây dựng cây cầu nối Tuen Mun và Chu Hải đã được thực hiện vào đầu năm 1980.

Nhưng cho đến năm 2003, Hội đồng Nhà nước, nội các Trung Quốc, mới đồng ý với chính phủ Quảng Đông, Hồng Kông và Ma Cao để thúc đẩy tiến trình xây dựng cây cầu.

Ba chính phủ chịu trách nhiệm cho các cơ sở trong lãnh thổ của họ, nhưng họ sẽ chia sẻ một phần chi phí xây dựng cho cây cầu chính.

Theo số liệu chính thức từ tháng 12/2017, chi phí ước tính tăng khoảng 26%, tương đương 995 tỷ NDT (11,7 tỷ HKD), lên 48,07 tỷ NDT từ 38,12 tỷ NDT trong năm 2010.

Kết quả là, Hồng Kông đã chia sẻ khoảng 2 tỷ nhân dân tệ do các chi phí phụ thêm, đóng góp tổng cộng khoảng 10 tỷ đô la Hồng Kông.

Bộ Giao thông Vận tải đã viện dẫn nhiều lý do khác nhau cho việc vượt ngân sách, bao gồm các điều kiện xây dựng phức tạp ở vùng biển chung và những khó khăn trong xây dựng.

Ban đầu, cây cầu dự kiến ​​sẽ được khánh thành vào năm 2016, nhưng đã bị trì hoãn hai năm.

3. Thiệt hại về người

Cây cầu dài nhất thế giới được xem là “dự án máu và mồ hôi” của nhiều người trong lĩnh vực xây dựng, bao gồm cả Liên minh Tổng công nhân Công nghiệp Xây dựng Hồng Kông.

Theo Hiệp hội Quyền Nạn nhân trong Tai nạn Công nghiệp, 10 công nhân đã chết, và hơn 600 người bị thương trong khi làm việc ở các công trường xây dựng cầu từ năm 2010.

Vào tháng 5 năm nay, chính quyền Hồng Kông cho biết 9 công nhân đã thiệt mạng khi đang xây dựng cầu.

4. Liệu cây cầu có thể trở thành con voi trắng không?

Mối quan tâm tăng lên vào đầu năm nay khi các quan chức tiết lộ lưu lượng giao thông dự kiến ​​sử dụng cây cầu đã bị cắt giảm.

Một nghiên cứu tư vấn năm 2008, 33.100 xe và 171.800 hành khách dự kiến ​​sẽ lưu thông qua cầu mỗi ngày vào năm 2030. Nhưng dự đoán đó đã giảm xuống còn 29.100 xe và 126.000 lượt hành khách trong một nghiên cứu năm 2016, lần lượt giảm 12,08% và 26,66%.

Chính phủ thừa nhận sự thay đổi xảy ra vì nhiều lý do, bao gồm việc cạnh tranh với cầu Thâm Quyến-Trung Sơn, và sự tái phát triển nhanh chóng của đường sắt đại lục.

Cây cầu nối Thâm Quyến và Trung Sơn, dự kiến ​​sẽ hoàn thành vào năm 2024, sẽ cắt giảm thời gian đi lại giữa hai thành phố từ 2 giờ xuống còn 20 phút.

5. Bê bối tham nhũng và thiết kế

Vào năm 2017, cơ quan giám sát chống tham nhũng của thành phố cho biết có 19 nhân viên phòng thí nghiệm làm việc cho nhà thầu chính phủ.

Một người bị bỏ tù 8 tháng năm ngoái sau khi dùng số liệu giả để lập báo cáo giữa năm 2012 và 2015 về các khối bê tông dành cho cây cầu.

18 người khác được cho là đã thay đổi thời gian của máy tính, hoặc thay thế các khối mẫu bê tông gốc để làm sai lệch các thử nghiệm từ tháng 1/2013 đến tháng 7/2016.

Trong đó, hai người bị kết án 32 tháng và 22 tháng tù giam sau khi bị kết tội âm mưu lừa gạt. Một kỹ thuật viên khác thừa nhận khả năng ​​sẽ làm chứng cho việc truy tố đối với 15 người còn lại. 

Trong năm 2016, các quan chức đã tiết lộ các vấn đề kỹ thuật đã làm trôi dạt một hòn đảo nhân tạo đặt cơ sở cho cây cầu, và cần cải chính.

6. Một số vấn đề khác

Việc xây dựng cây cầu đã ảnh hưởng đến hệ sinh thái quanh đảo Lantau.

Báo cáo của chính phủ công bố đầu năm nay cho thấy số lượng cá heo trắng Trung Quốc ở vùng biển Hồng Kông ở mức “cực kỳ thấp”, chỉ có 47 con được phát hiện từ tháng 4/2017 đến tháng 3/2018.

Sau khi việc xây dựng cầu bắt đầu, phần lớn cá heo đã biến mất ở Đông Bắc Lantau kể từ năm 2012.

Thanh Hiền