Theo BBC, trong mùa khô hạn trong năm vừa qua, lực lượng cứu hỏa bao gồm hàng ngàn người đã phải vật lộn chiến đấu với những vụ cháy rừng xảy ra tại bang California, Mỹ. Hầu hết trong số họ là cảnh sát chữa cháy thuộc lực lượng cứu hỏa của bang, tuy nhiên một phần ba trong tổng số nhân lực lại chính là những tù nhân. Đổi lại việc dập tắt các đám cháy rừng gian nan và nguy hiểm, họ sẽ kiếm được tiền và cơ hội được ra tù trước thời hạn.

California là bang phải hứng chịu những vụ cháy rừng lớn nhất và đồng thời cũng là nơi có số lượng tù nhân đông nhất nước Mỹ. Chính quyền bang đã tuyển chọn và sử dụng tù nhân tham gia vào lực lượng cứu hỏa từ năm 1946. Ước tính hiện nay có khoảng 4.000 tù nhân tại California đang tham gia vào lực lượng phòng cháy và cứu hỏa tại các cánh rừng tự nhiên ở đây.

Tù nhân được xếp vào một đội gồm 12 đến 14 người do một đội trưởng quản lý. Những nhóm này sẽ phải làm việc ngay tại ranh giới đám cháy, sát sườn các ngọn lửa có thể cao tới hơn 30 mét. Họ thường không được sử dụng vòi nước, vì những lính cứu hỏa chuyên nghiệp sẽ làm việc này, mà dùng các dụng cụ cầm tay như cưa máy, rìu và làm sạch khoảng thực vật xung quanh đám cháy. Những tù nhân cũng có nhiệm vụ tuần tra sau khi đám cháy tắt để đảm bảo lửa không bùng lên sau khi họ rút đi.

Công việc của họ cực kỳ nguy hiểm,” phát ngôn viên Bill Sessa của Cơ quan Phục hồi Nhân phẩm và Tái hòa nhập Cộng đồng bang California (CDCR) nói. “Có một số ca bị thương nặng xảy ra trong năm khi những tù nhân bị ngọn cây đè vào người hoặc bị một vật nặng rơi xuống làm gãy tay.” Tuy nhiên, anh Sessa không nhớ được có trường hợp tù nhân nào bị tử vong khi tham gia đội cứu hỏa mặc dù anh đã làm việc tại CDCR 10 năm.

Tuy nguy hiểm cận kề, tất cả những tù nhân của lực lượng cứu hỏa đều tình nguyện ghi danh, và không phải ai cũng được chấp nhận.

Những người phạm trọng tội và tội về hành vi bạo lực sẽ không được chọn, anh Sessa nói. Quy định này khiến những người phạm tội giết người, bắt cóc, hiếp dâm, tấn công bạo lực và cố ý gây hỏa hoạn không thể tham gia vào công việc cứu hỏa, cho dù là tình nguyện.

Anh James Sharp, một tù nhân 29 tuổi, may mắn được lựa chọn vào hoạt động cho phép anh thoát khỏi song sắt của nhà tù, nói rằng cứu hỏa là một công việc nặng nhọc.

Bạn phải đeo dụng cụ nặng hơn 18 kg trên người. Môi trường rất nóng và mồ hôi thì đổ liên tục,” anh Sharp nói.

Xem thêm video về những người tù tham gia công tác cứu hỏa tại bang California, Mỹ:

Tù nhân này kể lại vụ cháy rừng gần nhất mà anh tham gia cứu hỏa kéo dài tới 32 ngày liên tiếp. Anh cùng đội của mình làm việc 24 giờ liên tục trên dãy núi Rocky có địa hình dốc và hiểm trở. “Chúng tôi được trực thăng chở hai lần và phải đi bộ 10 dặm vào cuối ngày. Công việc rất căng thẳng. Tôi hoàn toàn mệt mỏi và kiệt sức,” anh Sharp nói.

Anh Traveon, một tù nhân 22 tuổi khác, cho rằng hầu hết thành viên trong đội của anh thà được ở ngoài chiến đấu với cháy rừng còn hơn quay lại cuộc sống đằng sau các chấn song của nhà tù. Anh nói,

“Các đội trưởng đội cứu hỏa rất nhiều kinh nghiệm và họ không bao giờ đẩy chúng tôi vào những tình huống mà họ không thấy thoải mái. Đúng, đây là một công việc nặng nhọc nhưng chúng tôi đều thấy biết ơn cơ hội này … Đây là kinh nghiệm sống và tôi hy vọng khi được tự do, nó sẽ giúp tôi có cơ hội tốt hơn để tìm được một công việc.”

Khi các tù nhân không ở bên ngoài chữa cháy, họ sẽ không bị đưa trở về nhà tù mà sẽ sống tại 43 khu trại nằm rải rác khắp lãnh thổ của bang, thường là ở giữa rừng hoặc trên núi. Các khu trại này cũng được bảo vệ bởi nhân viên nhà tù, nhưng thường không có tường cao hay hàng rào điện. Có nhiều nơi còn không có cả hàng rào chắn xung quanh. Những tù nhân làm công việc này về cơ bản là được hưởng một mức tự do tương đối. Tại các trại, họ thực hiện công tác phòng cháy như tỉa bớt cây hoặc các công tác cộng đồng như nhặt rác bên đường.

Ngoài ra, còn có các khuyến khích khác đối với tù nhân tham gia công việc cứu hỏa nguy hiểm này. Họ được trả 2 đô một ngày, thêm 1 đô nếu đó là ngày họ phải đi cứu hỏa.

Công việc này cũng giúp phạm nhân nhanh chóng hoàn thành thời gian thi hành án hơn. Với 1 ngày họ chiến đấu với các đám cháy, án phạt của họ giảm đi 2 ngày.

Thức ăn trong trại lính cứu hỏa cũng tốt hơn vì họ cần thêm dưỡng chất, ngoài ra ở đây còn có các cơ sở như phòng nâng tạ, bàn bida và khu vực dành cho các sở thích khác.

Trung sĩ Brian Sloat, người điều hành khu trại Glen Oak – trại tù nhân cứu hỏa tình nguyện lớn nhất bang California nói rằng hệ thống này là chương trình phục hồi nhân phẩm thành công nhất toàn bang, nhìn chung tất cả tù nhân đều tuân thủ chặt chẽ các quy định.

Với anh Henry Cruz, một cựu họa sĩ bị gửi tới nhà tù San Quentin ba năm trước, việc anh ghi danh không hề vì lý do tiền bạc. Anh Cruz, người đã tham gia chữa cháy trong suốt 18 tháng qua, chia sẻ.

“So với việc bị nhốt trong nhà giam, trải nghiệm của công việc này là không thể sánh nổi. Tôi được bay trên máy bay trực thăng … tôi đã học được cách sử dụng cưa máy. Trong suốt 5 năm qua, tôi đã ra vào nhà tù vài lần rồi nhưng đây là lần đầu tiên tôi thực sự muốn sống một cách đúng đắn khi tôi ra ngoài.”

Đôi khi công việc việc này khiến tôi cảm thấy vừa sợ hãi vừa vui vẻ. Làm một lính cứu hỏa là một đặc ân. Nó khiến những tù nhân cảm thấy họ được tự do bên ngoài thế giới văn minh.

“Tôi thích việc cứu thiên nhiên, đôi khi là cả con người. Nó khiến tôi cảm thấy mình như một anh hùng.

Cruz thậm chí còn đang cân nhắc tới việc sẽ từ bỏ cọ vẽ để trở thành lính cứu hỏa chuyên nghiệp sau khi mãn hạn tù. Anh nói rằng công việc này dường như đã cho anh cơ hội thứ hai.

Bryan Earnhart, một tù nhân 27 tuổi, cũng đang có suy nghĩ tương tự Cruz, nói rằng tham gia vào đội cứu hỏa đã giúp anh tìm thấy mục đích của cuộc sống. Earnhart cho biết anh cảm thấy nội tiết tố adrenalin rung lên trong huyết quản mỗi khi nghe thấy tiếng còi xe cứu hỏa.

Người dân biết chúng tôi là tù nhân vì chúng tôi mặc áo màu vàng, nhưng họ vẫn hoan nghênh chúng tôi vì biết chúng tôi ở đây là để giúp bảo vệ nhà cửa cho họ. Người dân còn cầm biểu ngữ có chữ ‘cảm ơn’ và mang tặng chúng tôi bánh táo. Đó là một cảm giác tuyệt vời”.

Minh Trí tổng hợp