Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis khởi động các cuộc đàm phán tại Bắc Kinh hôm 27/6, nỗ lực tìm tiếng nói tích cực trong bối cảnh căng thẳng ngày càng gia tăng giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ trong vấn đề thương mại và Biển Đông.

Ông Mattis, quan chức cấp cao Lầu Năm Góc đầu tiên thăm Trung Quốc từ năm 2014, nói với Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc, tướng Ngụy Phượng Hòa rằng ông hy vọng mọi cuộc đối thoại của ông tại Bắc Kinh đều dựa trên tinh thần “trung thực và cởi mở”. Ông còn mời tướng Ngụy đền thăm Lầu Năm Góc, theo Reuters.

Tướng Ngụy Phượng Hòa và Bộ trưởng Quốc Phòng Hoa Kỳ James Mattis tại Bayi Building, Bắc Kinh, 27/6/2018. (Ảnh: Reuters)

Ông Ngụy – người vừa được thăng chức Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc vào tháng Ba năm nay, nắm được mục tiêu đề ra bởi Chủ tịch nước ông Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump là “tăng niềm tin chiến lược” giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ – tán thành đề nghị của ông Mattis, đồng thời đưa ra nhiều phản hồi tích cực.

Cũng trong ngày hôm nay, ông Mattis sẽ gặp các quan chức Trung Quốc cấp cao khác và Chủ tịch Tập Cận Bình.

Chuyến đi của ông Mattis diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Bắc Kinh và Washington trong vấn đề thương mại đang ngày càng diễn biến phức tạp. Ngoài ra, Bắc Kinh còn nghi ngờ ý định của Hoa Kỳ đối với Đài Loan tự trị và dân chủ, nước vốn được Hoa Kỳ bảo trợ Quốc phòng. Trung Quốc luôn xem đảo quốc kia là một phần lãnh thổ thiêng liêng của họ.

Thời điểm ông Mattis đến, truyền thông nhà nước Trung Quốc đưa tin một đội tàu chiến nước này đã tổ chức tập trận chiến đấu hàng ngày hơn một tuần qua ở vùng biển gần Đài Loan. Không quân Đại Lục cũng thường xuyên diễn tập gần hòn đảo.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis và cộng sự họp với Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Ngụy Phượng Hòa tại Bayi Building, Bắc Kinh, ngày 27/6/2018. (Ảnh: Reuters)

Tuy Trung Quốc và Hoa Kỳ luôn cố giữ cho các đường giao tiếp quân đội mở giữa hai nước, nhất là giao tiếp cấp cao, không thể phủ nhận cả hai nước vẫn khá e dè nhau. Hoa Kỳ cáo buộc Trung Quốc quân sự hóa vùng biển đang tranh chấp trên Biển Đông khi Bắc Kinh xây đảo nhân tạo tại đây, đáp lại Trung Quốc tức giận cáo buộc hải quân Hoa Kỳ tuần tra tuyến đường thủy chiến lược của nước này. Vào tháng 5, Hoa Kỳ rút lời mời Trung Quốc tham dự cuộc tập trận hải quân RIMPAC như động thái Washington đáp trả hành động quân sự hóa Biển Đông của Bắc Kinh. 

Mặt khác, hai nước có chung lợi ích chiến lược sâu rộng, chẳng hạn như đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên. Trung Quốc hoan nghênh hội nghị thượng đỉnh lịch sử giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un tại Singapore hồi đầu tháng Sáu, nơi ông Kim tái khẳng định cam kết sẽ phi hạt nhân hóa hoàn toàn bán đảo Triều Tiên, trong khi ông Trump hứa sẽ hoãn tập trận chung Mỹ – Hàn.

Minh Ý