Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis cho hay, Washington rất quan ngại về Trung Quốc với hoạt động kinh tế kiểu “cướp bóc” và quân sự hoá Biển Đông, theo SCMP.

Lãnh đạo Lầu Năm Góc nhấn mạnh những lo ngại của Washington đối với Trung Quốc về các hoạt động tại Biển Đông và hành động đẩy các quốc gia nhỏ hơn vào tình cảnh phải “chạy vạy” để trả các khoản nợ lớn. 

Ông Mattis đang trên hành trình tới Việt Nam vào thứ Ba, và gặp gỡ các quan chức nước này, một nỗ lực nhằm thắt chặt mối quan hệ quân sự giữa Hà Nội – nơi sở hữu chủ quyền trên Biển Đông – và Washington, theo SCMP.

Tới Việt Nam, Bộ trưởng Mattis sẽ gặp Bộ trưởng Quốc phòng Ngô Xuân Lịch, đây là lần thứ 5 ông gặp người đồng cấp Việt Nam. Ông Mattis mô tả đất nước Đông Nam Á này là “đối tác quốc phòng đang phát triển”.

Bộ trưởng Quốc phòng James N. Mattis tới Hà Nội, Việt Nam hôm 24/1/2018. (Ảnh: DoD photo / Army Sgt. Amber I. Smith)

Ông Mattis, cựu tướng Mỹ, nhấn mạnh Mỹ không chỉ lo ngại về các vùng biển tranh chấp, mà còn về hành vi Bắc Kinh “chồng chất” các món nợ không cần thiết lên các nước nhỏ hơn để trả cho các dự án cơ sở hạ tầng mà Trung Quốc tài trợ: “Chúng tôi vẫn rất quan tâm tới việc tiếp tục quân sự hoá các thực thể trên Biển Đông. Điều này vẫn xảy ra bất chấp Chủ tịch Tập Cận Bình cam kết không làm vậy”.

“Chúng tôi đang xem xét [những hành vi] – những gì mà chúng tôi coi đó gần như là hành vi cướp bóc, và trong một số trường hợp, đó hoàn toàn có thể coi là hành vi kinh tế cướp bóc” của Trung Quốc.

“Mỹ muốn một mối quan hệ với Trung Quốc trên nền tảng công bằng, không gian lận, có đi có lại và “tôn trọng các quy tắc quốc tế cũng như chủ quyền của các quốc gia, dù đó là nước lớn hay nhỏ”, theo ông Mattis.

Mỹ và Trung Quốc vẫn đang hợp tác trong những lĩnh vực có khả năng, Triều Tiên là một ví dụ. “Chúng tôi không tìm kiếm một cách tiếp cận quân sự, đối đầu hơn với Trung Quốc. Trung Quốc và Mỹ đôi khi “dẫm vào chân nhau” khi là 2 cường quốc lớn tại Thái Bình Dương, và phải tìm cách quản lý mối quan hệ, ông Mattis nhấn mạnh.

Tàu chiến Trung Quốc đã tiến sát trong phạm vi 40 mét của con tàu USS Decatur đang thực hiện một hoạt động theo thông lệ tại Biển Đông. Tàu chiến Trung Quốc “lớn tiếng” đuổi tàu USS Decatur. (Ảnh: AFP/Getty Images)

Tháng trước, một tàu hải quân Trung Quốc gần như va chạm với tàu USS Decatur của Mỹ ở khu vực gần quần đảo Trường Sa, ông Mattis sau đó đã huỷ chuyến đi tới Bắc Kinh. Tờ CNN trích dẫn các nguồn tin từ chính phủ Mỹ khẳng định Mỹ đang hoạt động “tự do hàng hải” tại Biển Đông và eo biển Đài Loan.

Tuy nhiên, ông Cui Tiankai, đại sứ Trung Quốc tại Hoa Kỳ, đổ lỗi cho người Mỹ về vụ việc và nói rằng tàu USS Decatur đang hoạt động gần vùng biển Trung Quốc. Ông này cũng lập luận rằng, Bắc Kinh không đổ lỗi cho căng thẳng giữa 2 bên bởi tàu của họ không “đi tới biển California hoặc Vịnh Mexico”.

Về phần mình, ông Mattis bác bỏ lập luận của Trung Quốc và nói rằng thậm chí nếu tàu Trung Quốc đã đi tới Vịnh Mexico, thì có thể họ [Trung Quốc] đang trong vùng biển quốc tế.

Bộ trưởng Quốc phòng Ngô Xuân Lịch và Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis tham quan triển lãm ảnh hợp tác quân sự Việt – Mỹ sau cuộc họp báo tại Hà Nội ngày 25/1/2018. (Ảnh: Kham/AFP/Getty Images)

“Biển Đông là một trong những tuyến đường biển quốc tế có lượng giao thương lớn nhất. Vì vậy khi tàu Trung Quốc va chạm với mạn bên kia [tàu khác], không ai làm điều đó khi đang ở giữa đại dương, trừ khi bạn cố tình gây ra va chạm với một thứ gì đó”.

Chuyến thăm của ông Mattis tới Thành phố Hồ Chí Minh sẽ là hành trình thứ 2 của ông tới Việt Nam trong năm nay, trước đó, ông đã tới thăm thủ đô Hà Nội hồi tháng Giêng.

Triệu Hằng