Việc chính quyền Biden thể hiện sự ủng hộ đối với Đài Loan đã khiến nhiều người tự hỏi liệu việc mơ hồ về chiến lược kéo dài hàng thập niên có sắp kết thúc hay không.

Tuy nhiên, các nhà quan sát cho rằng, trong khi chính quyền Biden có thể muốn làm sâu sắc hơn quan hệ với Đài Bắc, không có dấu hiệu cho thấy một sự thay đổi cơ bản hơn và họ vẫn đang cố gắng không khiêu khích Bắc Kinh khi đề cập đến vấn đề nhạy cảm là huy động quân đội bảo vệ Đài Loan.

Hôm thứ Tư tuần trước (14/4), Biden đã cử người bạn lâu năm của mình – cựu thượng nghị sĩ Hoa Kỳ Chris Dodd đến Đài Loan trong chuyến thăm “không chính thức” kéo dài ba ngày. Trong chuyến thăm này, ông Dodd đã chuyển tiếp những lo ngại của ông Biden về an ninh ở eo biển Đài Loan và tái khẳng định sự ủng hộ của chính quyền Biden đối với hòn đảo.

Cựu thượng nghị sĩ Dodd nói với Tổng thống Thái Anh Văn rằng chính quyền Biden là “một người bạn đáng tin cậy”, và sẽ hỗ trợ hòn đảo trong bối cảnh Đài Loan đang phải đối mặt với các mối đe dọa quân sự ngày càng tăng từ Bắc Kinh.

Cuối tuần trước, ông Biden và Thủ tướng Nhật Bản Yoshihide Suga đã đưa ra một tuyên bố chung sau cuộc họp thượng định tại Washington, trong đó có lời kêu gọi hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan và khuyến khích giải quyết hòa bình các vấn đề hai bờ eo biển.

Chuyến đi của ông Dodd cũng diễn ra chỉ vài ngày sau khi chính quyền Biden thông báo vào ngày 9/4 rằng họ đã ban hành hướng dẫn mở rộng tự do liên lạc với Đài Loan, một động thái khuyến khích sự gắn kết giữa hai bên và “phản ánh mối quan hệ không chính thức ngày càng sâu sắc”.

Theo ban hành mới, các quan chức Hoa Kỳ có thể gặp những người đồng cấp Đài Loan tại các tòa nhà chính phủ liên bang Hoa Kỳ và văn phòng đại diện của Đài Loan.

Theo nhà bình luận Lawrence Chung của SCMP, sự mơ hồ chiến lược được đưa ra để duy trì sự cân bằng cẩn trọng trong chính sách của Hoa Kỳ đối với Đài Loan.

Mặc dù không muốn khiêu khích Bắc Kinh hoặc khuyến khích Đài Loan tuyên bố độc lập – một động thái có thể dẫn đến xung đột quân sự – nhưng Mỹ vẫn chưa tuyên bố liệu họ có gửi quân đến bảo vệ Đài Loan trong trường hợp bị Trung Quốc đại lục tấn công hay không. Động thái này dường như khiến Bắc Kinh bất ổn khi cân nhắc nguy cơ nếu xâm lược Đài Loan.

Đã có một cuộc tranh luận ở Mỹ về việc liệu Washington có nên chấm dứt sự mơ hồ để gửi một cảnh báo rõ ràng tới Bắc Kinh hay không.

Các hành động của chính quyền Biden, trong đó có thỏa thuận hợp tác bảo vệ bờ biển với Đài Loan vào tháng trước, và quan trọng nhất là các hướng dẫn ngoại giao mới, đã khiến giới quan sát cho rằng chính quyền Biden đang rời bỏ sự mơ hồ về chiến lược.

Các hướng dẫn mới về ngoại giao mà chính quyền Biden ban hành, đã thay đổi các giao thức được áp dụng kể từ khi Washington chuyển quan hệ từ Đài Bắc sang Bắc Kinh vào năm 1979.

Chính phủ Đài Loan ca ngợi những động thái gần đây của Washington là một dấu hiệu chắc chắn về sự ủng hộ mạnh mẽ của chính quyền Biden đối với Đài Loan.

Theo Alexander Huang Chieh-cheng, cựu Phó Chủ tịch Hội đồng Các vấn đề Đại lục, người từng làm việc tại văn phòng đại diện của Đài Loan ở Mỹ, không có liên hệ nhà nước chính thức nào được phép kể từ năm 1979.

Ông Huang cho biết, tất cả các trao đổi song phương phải được thực hiện thông qua các ủy quyền không chính thức – Viện Hoa Kỳ tại Đài Loan, cơ quan đại diện cho Washington và Hội đồng phụ trách các vấn đề Mỹ của Đài Loan vào năm 2019.

Nhưng trong những năm qua, các hạn chế đối với việc liên lạc giữa hai bên đã được nới lỏng tùy từng trường hợp. Đến tháng 1/20121, cựu Ngoại trưởng Mike Pompeo cho đến khi cựu ngoại trưởng Mike Pompeo đã dỡ bỏ hầu như tất cả các hạn chế trong việc tiếp xúc với Đài Loan, trong đó có việc cho phép sĩ quan quân đội Đài Loan mặc quân phục và treo cờ Đài Loan tại các cuộc họp với các quan chức Mỹ.

Các hướng dẫn mới nhất đã giáng một đòn mạnh vào Bắc Kinh vì chính quyền Biden ban đầu được cho là ít ủng hộ Đài Loan hơn chính quyền Trump.

Theo ông Huang, giống như người tiền nhiệm, chính quyền Biden tiếp tục coi Đài Loan là một quân bài hữu ích và là đối tác để theo dõi sự bành trướng của Bắc Kinh. Tuy nhiên, ông cho rằng, vẫn có sự khác biệt giữa hai chính quyền về cách tiếp cận với Đài Loan.

“Trong khi Trump có thể đã nhìn thấy và sử dụng Đài Loan như một‘ mũi nhọn ’để chống lại Bắc Kinh và không ngại làm xấu đi tình hình xuyên eo biển, thì Biden có thể coi Đài Loan như một‘ lá chắn ’để giúp bảo vệ Hoa Kỳ”.

Huang nói rằng bất kể Tòa Bạch Ốc có rời bỏ sự mơ hồ chiến lược hay không, các khía cạnh khác trong quan hệ của họ với Bắc Kinh và Đài Bắc sẽ vẫn còn mơ hồ. Ông nhấn mạnh:

“Các hướng dẫn mới của Biden làm rõ rằng Washington sẽ tiếp tục tôn trọng chính sách một Trung Quốc và các hướng dẫn mới sẽ không cho phép bất kỳ điều gì liên quan đến định dạng hoặc biểu tượng của mối quan hệ ‘chính thức’ với Đài Loan.

Bộ Ngoại giao cho biết hướng dẫn vẫn cấm các quan chức tham dự ngày Quốc khánh của Đài Loan và các sự kiện khẳng định chủ quyền của Đài Loan. Các hoạt động trao đổi của các quan chức cấp cao như tổng thống, phó tổng thống và các bộ trưởng cấp cao của chính phủ không thuộc phạm vi điều chỉnh của hướng dẫn.

Li Da-jung, giáo sư quan hệ quốc tế và nghiên cứu chiến lược từ Đại học Tamkang, cho biết chuyến thăm của ông Dodd, thỏa thuận tuần duyên và các hướng dẫn đều được lên kế hoạch cẩn thận để tránh thực sự vượt qua ranh giới đỏ của Bắc Kinh. Ví dụ, chuyến thăm của ông Dodd, là “không chính thức”.

Ông Li nói: “Mặc dù cả Mỹ và Nhật Bản đều nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình và ổn định trên eo biển Đài Loan trong hội nghị thượng đỉnh hôm thứ Sáu (16/4), nhưng Biden đã không nói rằng Mỹ sẽ cử lực lượng đến giúp Đài Loan trong trường hợp xảy ra một cuộc tấn công ở đại lục. Suga cũng không đề cập đến bất cứ điều gì như việc Nhật Bản tăng cường Mỹ để bảo vệ Đài Loan.