Trước khi dịch viurs corona bùng phát, bà Saundra Andringa-Meuer, 61 tuổi, là người mẹ có 6 con sống khỏe mạnh, chưa bao giờ hút thuốc hay uống rượu. Thế nhưng, bà đã ốm nặng sau khi di chuyển từ nhà ở Wisconsin tới Connecticut, Mỹ, giúp con trai nhập học.

Bà Saundra nhập viện hồi tháng 3, hôn mê và phải thở máy trong 14 ngày. Các bác sĩ nói với gia đình bà rằng cơ hội sóng sót của bà rất mong manh. Khi bà thoát khỏi cơn nguy kịch, bà mới biết mình là bệnh nhân Covid-19 nặng nhất sống sót mà bệnh viện từng điều trị.

Giờ đây, bà Andringa-Meuer Saundra cùng hàng chục bệnh nhân Mỹ khác nhiễm Covid-19 và một số doanh nghiệp trong nước tham gia hành động pháp lý: Khởi kiện Trung Quốc vì đã để virus corona lây lan, khiến gần 81.000 người Mỹ tử vong.

Bà Saundra Andringa-Meuer (ảnh chụp màn hình trên tờ Taiwan News).

“Tôi cho rằng họ đã giấu cả thế giới và người Mỹ về loại virus này”, bà nói. “Tôi cho rằng đáng lẽ không có nhiều người đến như thế phải chết. Đáng lẽ chúng ta không phải đóng cửa nền kinh tế. Nó phá nát toàn bộ cuộc sống của người dân Mỹ. Tôi tin chúng ta cần khắc phục những sai lầm này”.

Cho đến nay, có ít nhất 9 vụ kiện đã được đệ trình tại Mỹ, tố cáo giới chức Trung Quốc không làm tròn trách nhiệm để ngăn virus lây lan, trong khi tìm cách che giấu tình hình dịch bệnh tại tâm dịch Vũ Hán, che giấu hành động cũng như những thông tin về dịch Covid-19 mà họ nắm được.

Có 8 vụ kiện tập thể đại diện cho hàng nghìn người và doanh nghiệp tại Mỹ, trong đó có một vụ được tổng chưởng lý bang Missouri đệ đơn. Đây là bang duy nhất của Mỹ nộp đơn kiện chính phủ Trung Quốc tới nay.

Các vụ kiện đối mặt nhiều rào cản theo Luật Miễn trừ Chủ quyền Nước ngoài, trong đó quy định chính phủ nước ngoài không thể bị kiện tại Mỹ trừ khi đáp ứng một số điều kiện ngoại lệ nhất định. Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, để chứng minh điều này cũng không dễ dàng.

“Chúng tôi cho rằng để tận dụng được những ngoại lệ này sẽ là một trận chiến khó khăn”, ông Robert Boone, công tố viên ở Los Angeles chuyên về các vụ kiện tập thể, cho hay.

Một ngoại lệ đang được xem xét để tước quyền miễn trừ của Trung Quốc là hoạt động thương mại của họ ảnh hưởng trực tiếp đến Mỹ, hoặc nước này có liên quan đến hành vi sai trái trên lãnh thổ Mỹ.

Các luật sư đệ đơn kiện nói rằng họ có thể chứng minh những ngoại lệ này. Nếu họ giành chiến thắng trong các vụ kiện, họ sẽ tìm ra một số phương án bù đắp tổn thất, có thể là tịch thu tài khoản ngân hàng Trung Quốc hoặc bất động sản của nước này ở Mỹ nếu Bắc Kinh từ chối bồi thường.

Đại diện cho bà Saundra và nhiều nguyên đơn khác, luật sư Matthew Moore và Jeremy Alters đã đệ đơn lên tòa án liên bang Miami, kiện đảng Cộng sản Trung Quốc như một thực thể tách biệt với chính phủ Trung Quốc.

“Họ sẽ phải bồi thường… Chúng ta có thể nói rằng sẽ không làm ăn với họ nữa. Khi chúng ta tấn công vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP), họ sẽ phải chịu đòn đau”, ông Jeremy Alters nói.

Các nghị sĩ Mỹ đang thúc đẩy những nỗ lực tại Nghị viện và một số cơ quan lập pháp nhà nước để giúp việc kiện Trung Quốc và các nước khác dễ dàng hơn.

Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Marsha Blackburn, Martha McSally và hạ nghị sĩ Lance Gooden đã đệ trình một dự luật nhằm “đem lại công lý cho nước Mỹ”.

“Chính phủ Trung Quốc phải chịu trách nhiệm cho nỗi đau mà họ gây ra trên toàn nước Mỹ”, ông McMcally cho biết trong một tuyên bố.

Tại New Jersey, ba nhà lập pháp đảng Cộng hòa đã trình dự thảo nghị quyết kêu gọi Tổng thống Donald Trump và Nghị viện thông qua dự luật cho phép công dân Mỹ kiện Trung Quốc vì những sai sót trong việc xử lý Covid-19.

Thượng nghị sĩ Jim Holzapfel cùng các ủy viên hội đồng lập pháp Greg McGuckin và John Catalano nói trong một tuyên bố, họ tin rằng các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã hành động rất ít để ngăn chặn sự lây lan của virus và người dân cũng như chính quyền địa phương nên được bồi thường những gì họ đã mất về mặt tài chính.

Hiện chưa rõ các dự thảo luật và nghị quyết này có được thông qua hay không. Các chuyên gia pháp lý cho rằng nếu các dự luật này được thông qua, chúng sẽ mở đường cho hàng trăm vụ kiện Trung Quốc.

Về phần bà Saundra, bà cho biết vẫn còn hơi mệt mỏi nhưng đang khỏe dần lên.

“Tôi vẫn yếu nhưng rất thoải mái. Tôi vẫn còn sống”, bà nói. “Những y bác sĩ đã trao cho tôi cơ hội sống tiếp, họ là những anh hùng. Tôi không chỉ muốn đền đáp họ, mà còn muốn đền đáp tất cả người Mỹ, những người bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh”.

Theo AP
Hải Lam dịch và biên tập