Theo bản tin hôm 11/1 trên tờ New York Times, Lầu Năm Góc đã bí mật thảo luận về việc tiêu diệt Thiếu tướng Iran Qassem Soleimani trong 18 tháng trước khi hành động. Các quan chức CIA xác định hậu quả của việc không hạ sát ông Soleimani sẽ còn lớn hơn việc cứ chờ đợi mà không làm gì.

Lầu Năm Góc đã bí mật bàn cách tấn công Tướng Qassem Soleimani của Iran trong cả 18 tháng trước khi ra quyết định không kích.

Ông Soleimani, 62 tuổi là Chỉ huy lực lượng đặc nhiệm Quds thuộc Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Nhân vật này là người đứng sau các cuộc chiến tranh ủy nhiệm của Iran ở Iraq, Syria, Lebanon và Yemen.

Tướng Soleimani nằm trong danh sách mục tiêu của Mỹ

Khi căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran, Mỹ đã lên một danh sách các mục tiêu Iran mà Mỹ sẽ tấn công, nếu Iran tấn công Mỹ. Trong các mục tiêu này có Tướng Soleimani.

Sau khi nhà thầu quân sự Mỹ Nawres Waleed Hamid thiệt mạng vì căn cứ K1 tại Kirkuk – Iraq bị tên lửa tấn công vào ngày 27/12 và nhất là sau khi Đại sứ quán Mỹ tại Iraq bị những người biểu tình thân Iran tấn công ngày 31/12, Washington quyết định hành động.

Báo Mỹ tiết lộ chi tiết kế hoạch 18 tháng ám sát tướng Soleimani
Mỹ đã lên kế hoạch tiêu diệt Thiếu tướng Iran Qassem Soleimani suốt 18 tháng (ảnh: EPA).

Ngày 31/12, khi Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad bị hàng ngàn người biểu tình Iraq tấn công, Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ Robert C. O’Brien đã ký phê duyệt trong nội bộ các quan chức quốc phòng Mỹ lưu hành một bản ghi nhớ tuyệt mật liệt kê những mục tiêu Iran tiềm năng. Trong bản ghi nhớ, phương án đáp trả khiêu khích nhất là giết chết các quan chức Iran.

Theo bản ghi nhớ, biện pháp đáp trả mang tính khiêu khích nhất là sát hại một quan chức Iran bằng đòn tấn công quân sự. Danh sách mục tiêu Iran có tên Tướng Soleimani và ông Abdul Reza Shahlai – chỉ huy của Iran ở Yemen, người hỗ trợ tài chính cho các nhóm vũ trang trong khu vực. Những biện pháp khác bao gồm tấn công một cơ sở năng lượng và một con tàu của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

18 tháng theo dõi nhất cử nhất động

Tính tới thời điểm hành động, Mỹ đã có 18 tháng theo dõi nhất cử nhất động của Tướng Soleimani – nhân vật quyền lực thứ hai ở Iran. Các hoạt động giám sát vị tướng “trong bóng đêm” này được đẩy mạnh từ tháng 5/2019, cao điểm căng thẳng Mỹ-Iran.

Vào thời gian đó, căng thẳng với Iran đang leo thang sau các cuộc tấn công vào 4 tàu chở dầu, khiến cố vấn an ninh quốc gia khi đó là ông John R. Bolton phải yêu cầu quân đội và các cơ quan tình báo đề xuất các biện pháp ngăn chặn sự khiêu khích từ Iran. Ông Bolton đã được gợi ý ám sát tướng Soleimani cũng như các lãnh đạo khác của IRGC.

Đến tháng 9/2019, Bộ chỉ huy Trung ương Mỹ (CENTCOM) và Bộ chỉ huy đặc nhiệm liên quân (JSOC) của Mỹ bắt tay lên kế hoạch về một chiến dịch chống ông Soleimani và tranh luận về việc tấn công vị tướng Iran ở Syria hay Iraq.

Cài cắm điệp viên khắp nơi

Các đặc vụ được tuyển ở Syria và Iraq có nhiệm vụ báo cáo hành tung của ông Soleimani. Các quan chức Mỹ đã thảo luận trong nhiều tháng về việc tấn công ông Soleimani. Họ nhận định rằng tấn công ông Soleimani ở Iran thì quá mạo hiểm nên bàn tấn công ông ở Syria hoặc Iraq.

Một quan chức giấu tên tiết lộ Mỹ còn cài cắm đặc vụ ở 7 tổ chức khác nhau, bao gồm quân đội Syria, Lực lượng Quds, Hezbollah ở Damascus, sân bay Damascus và Baghdad, nhóm Kataib Hezbollah và lực lượng Huy động Nhân dân ở Iraq để báo cáo hành tung của vị thiếu tướng Iran.

Hồ sơ giám sát cho thấy ông Soleimani đã bay trên máy bay của nhiều hãng hàng không và thường mua rất nhiều vé cho một chuyến đi. Mục đích là để “cắt đuôi” những người có thể đang theo dõi ông.

Ông Soleimani thường lên máy bay vào lúc cuối cùng và ngồi ở hàng ghế đầu của hạng thương gia để khi máy bay đến nơi, ông là người đầu tiên rời khỏi máy bay, theo các nguồn tin của New York Times.

Vào ngày 1/1/2020, tướng Soleimani bay tới Damascus – Syria rồi đi xe tới Lebanon để gặp thủ lĩnh Hezbollah Hassan Nasrallah.

Ông Nasrallah cảnh báo với ông rằng truyền thông Mỹ đang chú ý nhiều hơn đến ông và còn đăng cả hình ảnh ông nữa. Ông Nasrallah nói: “Đó là sự chuẩn bị truyền thông và chính trị cho vụ ám sát ông đó”.

Theo lời ông Nasrallah, ông Soleimani đã cười và nói rằng ông hy vọng được tử vì đạo và nhờ ông Nasrallah cầu nguyện nếu điều đó xảy ra.

 Cùng ngày, tại trụ sở Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA) ở Langley, bang Virginia, các quan chức đã chắp nối những thông tin cho thấy ông Soleimani đang huy động và tổ chức các lực lượng ủy nhiệm ở Lebanon, Yemen và Iraq để tấn công các đại sứ quán và căn cứ quân sự Mỹ.

Dẫu không có bằng chứng cụ thể về mối đe dọa sắp xảy ra nhưng các phát ngôn của các quan chức CIA phần nào gây lo ngại cho Mỹ.

Các quan chức CIA còn xác định rằng hậu quả của việc không hạ sát ông Soleimani sẽ còn lớn hơn việc cứ chờ đợi mà không làm gì.

Hành động quyết liệt

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tán thành phương án tấn công ông Soleimani và đã có một thỏa thuận chung giữa các cố vấn cấp cao của ông. Tuy nhiên, một số quan chức Lầu Năm Góc vẫn choáng váng khi biết Tổng thống Trump đã chọn phương án cực đoan nhất.

Báo Mỹ tiết lộ chi tiết kế hoạch 18 tháng ám sát tướng Soleimani
Chiếc xe chở ông Soleimani bốc cháy sau vụ không kích của Mỹ (ảnh: Fox News).

Cuối cùng, lực lượng Mỹ đã quyết định tấn công thiếu tướng Iran vào ngày 3/1 sau khi ông rời khỏi chuyến bay 6Q501 của hãng hàng không Cham Wings khởi hành từ Damascus – Syria đến Baghdad – Iraq. 

Chiếc máy bay hạ cánh lúc 0 giờ 36 phút (giờ địa phương) và ông Soleimani cùng đoàn tùy tùng rời máy bay đầu tiên. Đón ông tại sân bay là ông Abu Mahdi al-Muhandis, Phó chỉ huy PMF – nhóm lực lượng dân quân ở Iraq có liên hệ với Iran. Ông Soleimani, ông Muhandis và đoàn tùy tùng đi trên hai chiếc xe rời khỏi sân bay Baghdad.

Vào lúc 0 giờ 47, một số tên lửa được phóng từ máy bay không người lái MQ-9 của Mỹ đánh trúng đoàn xe, khiến chúng bốc cháy và 10 người thiệt mạng gồm ông Soleimani, ông Muhandis và các trợ lý của họ.

Hiện chưa rõ vì sao ông Soleimani đến Iraq. Một số giả thuyết cho hay ông ở Iraq để chuẩn bị cho một kế hoạch tấn công. Một số ý kiến khác nói rằng ông Soleimani ở đó nhằm xoa dịu căng thẳng giữa Iran và Saudi Arabia.