Bà Aung San Suu Kyi đã có bài phát biểu riêng về cuộc khủng hoảng Rohingya đang diễn ra tại Myanmar tại cuộc họp kín của các nhà lãnh đạo Đông Nam Á, và nhờ sự giúp đỡ từ các quốc gia Asean bằng viện trợ nhân đạo và khả năng hồi phục của Myanmar từ cuộc xung đột này, theo The Guardian.

Thủ tướng Úc Malcolm Turnbull, cho biết tại một cuộc họp các nhà lãnh đạo tại hội nghị thượng đỉnh Australia-Asean ở Sydney (18/3), bà Suu Kyi đã giải quyết vấn đề một cách “toàn diện và lâu dài”.

“[Bà]Aung San Suu Kyi … tìm kiếm sự hỗ trợ của Asean và các quốc gia khác để giúp đỡ từ quan điểm nhân đạo và xây dựng năng lực. Mọi người đều tìm cách chấm dứt khổ đau”.

Hơn 650.000 người thiểu số Rohingya đã bỏ chạy khỏi Myanmar tới Bangladesh kể từ tháng 8/2017, để thoát khỏi bạo lực có tính hệ thống từ quân đội của chính phủ, bao gồm giết người, hãm hiếp và đốt phá các ngôi làng.

Liên Hiệp Quốc (LHQ) nói rằng cuộc bức hại “mang dấu ấn của nạn diệt chủng”, nhưng Myanmar đã bác bỏ những cáo buộc và nhấn mạnh rằng hoạt động của quân đội là để phản ứng lại những cuộc tấn công của các phần tử nổi dậy người Rohingya.

Bà Suu Kyi đã ít phát biểu công khai về cuộc xung đột và dứt khoát từ chối sử dụng từ Rohingya, vốn không phải là một dân tộc thiểu số được chính phủ Myanmar công nhận.

“Nó không phải là ý định của chính phủ Myanmar để phân bổ trách nhiệm hoặc để khước từ trách nhiệm,” bà nói trong một bài phát biểu cuối tháng 9 năm ngoái. “Chúng tôi lên án mọi vi phạm nhân quyền và bạo lực phi pháp”.

ASEAN có chính sách tuyên bố không can thiệp vào công việc của các quốc gia thành viên, nhưng Thủ tướng Malaysia, Najib Razak, nói rằng cuộc bức hại đang diễn ra với người Rohingya là mối quan tâm quốc tế.

“Vì sự đau khổ của người Rohingya và sự dịch chuyển của khu vực, tình hình ở bang Rakhine và Myanmar không còn được coi là một vấn đề thuần túy trong nước nữa … vì nó có tiềm năng phát triển thành một mối đe dọa an ninh nghiêm trọng cho khu vực”.

Ông nói hàng ngàn người vẫn dễ bị tổn thương ở Rakhine và bên ngoài biên giới.

Rohyinga
Hàng ngàn người vẫn dễ bị tổn thương ở Rakhine và bên ngoài biên giới. (Ảnh: UN)

Ông nói: “Những người không nhìn thấy hy vọng trong tương lai sẽ là một nền tảng màu mỡ cho sự cực đoan và tuyển dụng của tổ chức khủng bố IS và các nhóm khủng bố liên kết khác. “Chúng ta phải cảnh giác và tăng cường sự cộng tác của chúng ta, bởi vì sự sụp đổ của các lãnh thổ IS ở Iraq và Syria đã buộc chúng phải hoạt động ngầm và tái xuất hiện ở những nơi khác, đặc biệt là trong các khu vực khủng hoảng mà chúng có thể phát triển và vận hành”.

Chủ tịch Asean – Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long – cho biết sự bất ổn ở một quốc gia Asean đã củng cố cho tất cả điều trên.

Ông nói: “Tất cả chúng ta trong khu vực, chúng tôi sẽ lo lắng nếu có bất kỳ sự bất ổn nào, nếu có rắc rối ở bất kỳ nước thành viên nào của chúng tôi. Chúng tôi cũng quan tâm đến con người nếu có một tình hình xấu về nhân đạo và an sinh xã hội của người dân đang bị đe dọa. Và chúng tôi cố gắng hết sức để giúp các chính phủ khôi phục lại sự ổn định và bình yên”.

Ông Lý nói rằng ông không nhận thức được các mối đe dọa an ninh cụ thể do sự di dời liên tục của người Rohingya từ Myanmar.

Ông nói: “Tôi không có bất kỳ thông tin cụ thể về những gì đang diễn ra ở bang Rakhine, cho dù có những nhóm khủng bố như đã được đề xuất. Đây là những khả năng mà bạn không thể loại trừ được và bạn phải theo dõi cẩn thận”.

Ông Turnbull nói rằng vấn đề cuộc khủng hoảng Rohingya đã được “thảo luận một cách xây dựng” và rằng các nước thành viên của Asean và Australia đã sẵn sàng trợ giúp.

“Mọi người đều tìm cách chấm dứt những đau khổ đã xảy ra do cuộc xung đột và di dời của người dân. Mục tiêu của chúng tôi là hỗ trợ giải quyết hòa bình và nhanh chóng của thảm hoạ nhân đạo … là kết quả của xung đột”, ông nói.

Hội nghị thượng đỉnh Australia-Asean được cho là đã tập trung chủ yếu vào tự do hóa thương mại trong khu vực và tăng cường hợp tác chống khủng bố giữa các cơ quan an ninh của các nước. Khu vực đang làm việc trên một quan hệ đối tác kinh tế toàn diện để tạo thuận lợi cho thương mại tự do giữa tất cả các thành viên.

Australia và các quốc gia Asean cũng cam kết tăng cường mối quan hệ an ninh và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan nhằm chống lại các tổ chức khủng bố xuyên quốc gia và ảnh hưởng của các tay súng nước ngoài trở về từ các vùng xung đột.

“Không nơi nào ở đâu cách xa khủng bố cả và không ai trong chúng ta có thể giải quyết vấn đề này một mình”, ông Turnbull nói.

Nhưng trọng tâm bất thành văn của Hội nghị thượng đỉnh 3 ngày là ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực, đặc biệt là các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đối với các lãnh thổ ở Biển Đông.

Các tuyên bố từ hội nghị thượng đỉnh Sydney đã duy trì vị trí của ASEAN rằng Biển Đông và đặc biệt là tuyến đường hàng hải phải được mở cửa tự do.

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á
Các nhà lãnh đạo tại hội nghị thượng đỉnh đầu tiên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, được gọi là ASEAN, được tổ chức ở Úc( Ảnh: Fox News)

“Chúng tôi khẳng định lại tầm quan trọng của việc duy trì và phát huy hòa bình, ổn định, an toàn và an ninh hàng hải, tự do hàng hải và trên không trong khu vực”, tuyên bố nói. “Chúng tôi nhấn mạnh tầm quan trọng của phi quân sự hóa và … sự cần thiết cho các quốc gia theo đuổi giải pháp hoà bình trong các tranh chấp”.

Các cuộc đàm phán sẽ bắt đầu vào năm nay trên một tuyên bố ràng buộc về việc cách ứng xử của các bên ở Biển Đông giữa Trung Quốc và 10 quốc gia Asean. Một khung nguyên tắc đã được hoàn tất vào năm 2002 nhưng cho đến nay vẫn còn là một thỏa thuận cho các nguyên tắc chung mà không có cam kết ràng buộc cụ thể.

Minh Đức