Mối quan hệ giữa Australia và Trung Quốc gần đây đã lao dốc xuống mức thấp nhất trong gần một thập kỷ qua. “Australia bị giằng xé giữa Mỹ và Trung Quốc”, theo nhận định của BBC trong một bài báo hôm qua.

Bài viết mở đầu bằng việc đề cập đến một bộ phim truyền hình gây chấn động của Úc mang tên Secret City, trong đó một cuộc tấn công mạng đã làm tê liệt hệ thống kiểm soát không lưu của xứ sở chuột túi và các nhà chức trách ngay lập tức chỉ ra sự việc là do tin tặc Trung Quốc. Dù đây là một câu chuyện hưu cấu, nhưng điều đó nói lên thái độ e ngại của người Úc đối với Trung Quốc.

Và thái độ này không phải là không có cơ sở. Hôm thứ Hai (29/8), hãng tin ABC của Úc đã công bố kết quả điều tra của họ cho thấy các tin tặc tại Trung Quốc là thủ phạm đứng sau nhiều vụ tấn công mạng vào các cơ sở dữ liệu quan trọng của nhà nước và các doanh nghiệp Australia. ABC cũng khẳng định rằng Ủy ban Thương mại Úc (Austrade) và Cục Công nghệ Khoa học Quốc phòng thuộc Bộ Quốc phòng Úc đã bị các tin tặc Trung Quốc tấn công trong suốt 5 năm qua.

Trung Quốc tai tiếng với lực lượng tin tặc quân đội tấn công các mạng lưới chính phủ và doanh nghiệp trên toàn thế giới
Trung Quốc tai tiếng với lực lượng tin tặc quân đội tấn công các mạng lưới chính phủ và doanh nghiệp trên toàn thế giới (Ảnh: Chinamil.com.cn)

Trung Quốc là đối tác kinh tế lớn nhất của Úc, thương mại hai nước đã tăng mười lần đến mức 100 tỷ đô la Úc (khoảng 1,7 triệu tỷ đồng) từ năm 2002 đến 2012, theo bài viết của BBC. Tuy nhiên, Trung Quốc cũng là một mối đe dọa quân sự chủ yếu trong khu vực, vì thế nằm trong tầm chú ý của Mỹ, đồng minh quốc phòng thân cận nhất của Úc.

Những sự kiện gần đây đã khiến mối quan hệ Trung-Úc căng thẳng. Trung Quốc bất mãn với Úc vì Úc phản đối Trung Quốc tăng cường lực lượng quân sự ở Biển Đông, Úc cũng loại bỏ các nhà thầu Trung Quốc ra khỏi một số phi vụ mua bán quan trọng. Một tờ báo Trung Quốc đã ví Úc như là một “con mèo giấy không chống cự được lâu”, theo bài viết của BBC.

Tháng trước, Bắc Kinh cáo buộc Mỹ, Australia và Nhật Bản đã “thổi bùng ngọn lửa” căng thẳng trong khu vực, sau khi ba nước thẳng thắn kêu gọi Trung Quốc tôn trọng phán quyết của tòa án quốc tế bác bỏ những tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông.

Mối căng thẳng không chỉ trong giới ngoại giao. Tại Thế vận hội Rio, các vận động viên Olympic của hai nước cũng đấu với nhau. Vận động viên bơi lội của Úc Mack Horton đã gọi vận động viên Trung Quốc Sun Yang là một “drug cheat” (kẻ lừa dối sử dụng thuốc kích thích) sau khi bị anh này hất nước vào mặt trong một buổi tập, theo tin từ AFP.

Sau đó, trang Facebook của Horton đã chìm ngập trong những lời chỉ trích của hàng ngàn cổ động viên Trung Quốc. Dù hai người sau đó đã bắt tay với mỗi người một tấm huy chương (Horton giành huy chương vàng còn Sun giành huy chương bạc), nhưng sự việc vẫn là một vết rạn nứt trong giới hâm mộ thể thao hai nước.

Mối căng thẳng giữa Australia và Trung Quốc lan sang cả thế vận hội Rio. Vận động viên Mack Horton của Úc (trái) và Sun Yang của Trung Quốc (phải)
Mối căng thẳng giữa Australia và Trung Quốc lan sang cả thế vận hội Rio. Vận động viên Mack Horton của Úc (trái) và Sun Yang của Trung Quốc (phải) (Ảnh: Jean Catuffe / Getty Images)

Tuy nhiên, còn có những rạn nứt lớn hơn thế xảy ra. Bộ trưởng Tài chính Úc Scott Morrison đã cương quyết loại bỏ hai nhà thầu Trung Quốc khỏi vụ mua bán cổ phần của Ausgrid, mạng lưới điện ở bang New South Wales. Hai nhà thầu này là tập đoàn State Grid thuộc sở hữu nhà nước và tập đoàn Cheung Kong Infrastructure của tỷ phú Lý Gia ThànhHồng Kông. Trước đó ông Morrison cũng đã bác bỏ hồ sơ thầu của Trung Quốc đối với trại nuôi gia súc khổng lồ Kidman.

Mặc dù Úc đã ký thỏa thuận thương mại tự do với Trung Quốc vào tháng 6 năm ngoái, người Úc vẫn ngày càng có mối ác cảm đối với việc người Trung Quốc sở hữu đất nông nghiệp và bất động sản tại Úc, theo BBC.

Phản ứng lại trước việc loại bỏ nhà thầu Trung Quốc ra khỏi vụ mua bán Ausgrid, hãng tin Tân Hoa Xã của Bắc Kinh đã cảnh báo trong một bài xã luận bằng tiếng Anh rằng vụ việc này có thể dẫn đến “một lối tư duy độc hại sợ hãi vô cớ về Trung Quốc”, nói thêm rằng: “Việc cho rằng Trung Quốc sẽ cố gắng bắt cóc mạng điện quốc gia cho những động cơ thầm kín là vô lý và gần như hài hước.”

Mối quan hệ Úc-Trung Quốc vẫn chưa đến mức rớt thê thảm như hồi năm 2009, khi doanh nhân Úc Stern Hu bị bắt ở Trung Quốc về tội gián điệp. Tuy nhiên, mối quan hệ này có thể xấu hơn nữa nếu, ví dụ, Australia tham gia diễn tập tự do hàng hải với Mỹ ở Biển Đông, theo ông Peter Cai, một nhà nghiên cứu tại Viện Chính sách Quốc tế Lowy.

BBC cũng đề cập đến nhận định của giáo sư Richard Rigby, một nhà quan sát Trung Quốc kỳ cựu tại Đại học Quốc gia Australia, cho rằng Úc có hai chuyện với Trung Quốc: Một là kinh tế và hai là an ninh quốc gia. “Nhưng chúng tôi đã không giỏi kết nối hai việc này”, ông nói.

Mai Lan

Xem thêm: